ՀՀ—ԵՄ Խոր եւ համապարփակ ազատ առեւտրի գոտու շուրջ բանակցությունները կշարունակվեն հոկտեմբերին

Հայաստանի Հանրապետության եւ Եվրամիության միջեւ Խորը եւ համապարփակ ազատ առեւտրի գոտու (ԽՀԱԱԳ) ստեղծման շուրջ բանակցությունների առաջին փուլը կայացավ Բրյուսելում՝ հունիսի 19–20—ը։ Բանակցություններին մասնակցելու նպատակով Բրյուսել էր մեկնել պատվիրակություն՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ Գարեգին Մելքոնյանի գլխավորությամբ։ Պատվիրակության կազմում էին Հայաստանի պետական բոլոր շահագրգիռ մարմինների ներկայացուցիչները՝ ՀՀ էկոնոմիկայի, արտաքին գործերի, ֆինանսների, արդարադատության, տրանսպորտի եւ կապի, էներգետիկայի եւ բնական պաշարների, բնապահպանության նախարություններից, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ—ից, Սննդամթերքի անվտանգության պետական ծառայությունից, Մտավոր սեփականության գործակալությունից եւ ՀՀ ԿԲ—ից։
Գարեգին Մելքոնյանը երեկ ասուլիսում, ներկայացնելով բանակցությունների առաջին փուլի արդյունքները, նշեց, որ հայկական եւ եվրոպական կողմերի բանակցային թիմերի միջեւ զուգահեռ ձեւաչափով կայացած բանակցությունների ընթացքում քննարկվեցին ԽՀԱԱԳ բանակցային բոլոր ուղղությունների համար «Հիմնախնդիրների փաստաթղթերը»։
«Հիշեցնեմ, որ այս բանակցությունների մեկնարկի համար առկա էին չորս նախապայմաններ, որոնց կատարումը պետք է բավարար կարողություններ ձեւավորեր բանակցություններն անցկացնելու համար. Հայաստանում առեւտրի տեխնիկական խոչընդոտների վերացումը, սանիտարական եւ բուսասանիտարական միջոցների ապահովումը, մտավոր սեփականության իրավունքների պաշտպանության ոլորտում բարեփոխումները եւ ընդհանուր համակարգման ոլորտներում գլխավոր առաջնայնությունների կատարումը։ Բոլոր այս ուղղություններով մենք կարողացանք ապահովել բավարար առաջընթաց, ինչն էլ հնարավորություն տվեց սկսելու բանակցությունները»,— ասաց Գ. Մելքոնյանը։
Բանակցությունների առաջին փուլում հայկական կողմը հնարավորություն ունեցավ տեղեկանալու, թե ԽՀԱԱԳ ստեղծման տարբեր ոլորտներում ինչպիսի մոտեցումներ պետք է լինեն, ինչպիսի ակնկալիքներ ունի ԵՄ—ն դրանցից յուրաքանչյուրի պարագայում։ Գ. Մելքոնյանի խոսքով՝ այս փուլը հայկական կողմին հնարավորություն ընձեռեց ԵՄ—ին ցույց տալու իր պատրաստակամությունը բանակցությունների գործընթացը շարունակելու ուղղությամբ։
«Բանակցությունների ընթացքում հայկական եւ եվրոպական կողմերը ներկայացրին եւ քննարկեցին բոլոր բանակցային ուղղություններին առնչվող փաստաթղթերի վերաբերյալ իրենց դիրքորոշումներն ու մոտեցումները։ Քննարկվեցին նաեւ բանակցային գործընթացին առնչվող հարցեր։ Քանի որ ողջ գործընթացը ներառում է որոշակի փոփոխություններ տարբեր ոլորտներում, առաջին փուլը մեզ հնարավորություն տվեց հասկանալու մեր մոտեցումները»,–ասաց նա։
Բանակցությունների առաջին փուլի արդյունքում ձեւավորվել է համապատասխան փաստաթուղթ, որտեղ ամրագրվել են մինչեւ բանակցությունների երկրորդ փուլը կողմերի պարտավորությունները։ Գ. Մելքոնյանը տեղեկացրեց, որ առաջին փուլից հետո արդեն եվրոպական կողմը պետք է նախապատրաստի համաձայնագրի գլուխների տեքստերի նախագծերը. ընդհանուր առմամբ ներառված կլինի 15 գլուխ՝ 15 ոլորտներով, սակայն մինչեւ հուլիսի վերջը ԵՄ—ն կներկայացնի 10 գլուխների մասով տեքստերի նախագծերը։ Փոխնախարարի խոսքով՝ դրանք անմիջապես կդրվեն շրջանառության մեջ, կդառնան հասարակական քննարկման առարկա, կքննարկվեն նաեւ կառավարությունում եւ գործարար շրջանակներում.
Ըստ փոխնախարարի՝ «ԽՀԱԱԳ բանակցությունների երկրորդ փուլը կանցկացվի հոկտեմբերի 1—ից 5—ը Բրյուսելում, որի ընթացքում կողմերը կքննարկեն եւ կբանակցեն համաձայնագրի գլուխների նախագծերի շուրջ։ Ասել է թե՝ հոկտեմբերին արդեն ձեռք կբերվեն համաձայնագրի բուն բովանդակային պայմանավորվածությունները, կսահմանվեն ձեւակերպումներն ու մոտեցումները»։
Որոշ մոտեցումների շուրջ արդեն իսկ կա երկկողմ համաձայնություն. օրինակ՝ համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելու պահից այն պետք է ունենա 95 տոկոս ապրանքային ցանկերի ծածկույթ։ Կան մոտեցումներ մտավոր սեփականության պաշտպանության ոլորտում, մաքսային ոլորտում մենք աստիճանաբար պետք է անցում կատարենք եվրոպական մոդելին։
Նախատեսվում է նաեւ մի շարք շուկաների ազատականացում՝ ծառայությունների, էներգետիկայի ոլորտի եւ այլն. «Առաջնայինն այն է, որ բոլոր մոտեցումները համահունչ լինեն մեր տնտեսավարողների շահերին։ Այդ իսկ պատճառով լայն քննարկումներ կծավալվեն բոլոր շահագրգիռ մարմինների հետ»։
ԵՄ—ի հետ ԽՀԱԱԳ բանակցությունների ընթացքը համադրելի է Մոլդովայի եւ Վրաստանի հետ, մեր երկիրը գտնվում է ճանապարհի նույն հատվածում։ Խոսելով վերջնական համաձայնագրի կնքման մասին՝ Գ. Մելքոնյանը նշեց, որ, ելնելով այլ երկրների փորձից, ինչպես նաեւ առաջարկվող մոտեցումների ծավալից եւ այլն, իրատեսական կարող է լինել 2 տարի ժամկետը։

Արման ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ