Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

19.01.2019
ԱՐՏԱՔԻՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ


Իսլամական դիսկուրսի ոչ ադրբեջանահաճո նրբերանգները

Արցախի հիմնահարցին նվիրված գիտաժողով է տեղի ունեցել Իրանում

Թավրիզում նախօրեին տեղի է ունեցել «Տարածաշրջանի ու միջազգային խաղացողների դերը ղարաբաղյան հակամարտությունում եւ Իրանի հնարավորությունները խնդրի լուծման առնչությամբ» թեմայով գիտաժողով։ Ըստ իրանական ԶԼՄ—ների՝ գիտաժողովին մասնակցել են տարբեր համալսարանների դասախոսներ, կովկասագետներ, լրատվական միջոցների ներկայացուցիչներ եւ արցախյան պատերազմի իրանցի մասնակիցներ։ Գիտաժողովի առանցքային թեմաներից են եղել. ա) Իրանի Իսլամական Հանրապետության դերը, դրա արդյունավետությունը ղարբաղյան հակամարտությունում սկզբից մինչեւ այսօր, բ) ղարաբաղյան հիմնահարցում միջազգային կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության ուսումնասիրությունը, գ) ղարաբաղյան հիմնահարցի լուծման առնչությամբ Իրան—Ադրբեջան համագործակցության ընդլայնման ուղիներն ու հնարավորությունները։
Նախքան գիտաժողովում հնչած տեսակետներին ու ելույթներին անդրադառնալը նշենք, որ, ընթերցելով հրապարակված նյութերը, կարելի է եզրակացնել, որ գիտաժողովում հիմնականում ներկայացվել են ուղիներ, որոնցով կարելի է իսլամական տարածք համարվող Արցախը ազատագրել բռնազավթումից եւ վերադարձնել «իրական տիրոջը»՝ հենվելով իսլամական դիսկուրսի ու սկզբունքների վրա։
Միջազգայնագետ, տարածաշրջանային հարցերի փորձագետ Ասեֆ Հաջիզադեն իր ելույթում Արցախը համարել է իսլամական տարածք, որը ոճրագործները բռնազավթել են՝ ոտնահարելով «մուսուլման ժողովրդի» իրավունքները։ Նա նշել է, որ «Ղարաբաղի բռնազավթման» վերաբերյալ վերլուծություններն ու հոդվածները գլխավորապես հիմնված են արեւմտյան ռեալիստական ու նեոռեալիստական տեսությունների վրա, որոնք խնդրի լուծում տեսնում են տարածաշրջանում «ուժերի հավասարկշռության» մեջ։ Մինչդեռ, ըստ Հաջիզադեի՝ այն պետք է խարսխված լինի «Իսլամական հեղափոխության դիսկուրսի» վրա, որն արմատապես տարբերվում է արեւմտյան լուծումների սկզբունքներից։ Հաջիզադեն շեշտում է, որ իսլամական հեղափոխության դիսկուրսը ինքնությունը, մշակույթը եւ քաղաքականությունն են։ Նա միաժամանակ հավելում է, որ իսլամական դիսկուրսը հենց «մուսուլման ժողովուրդն է՝ Nation of Islam», որ սահման չի ճանաչում։ Ղարաբաղի պաշտպանությունը ոչ միայն մահմեդականներին պաշտպանելու հարց է, այլեւ մարդկանց ոտնահարված իրավունքների պաշտպանությունը, ինչը «մուսուլման ժողովրդի» պարտքն է։ Իսկ որպես հարցի լուծում, Հաջիզադեն նախ եւ առաջ կարեւորել է իսլամի զարթոնքը տարածաշրջանի երկրներում, մասնավորապես Ադրբեջանում։ Ապա անհրաժեշտ է համարել «իսլամական քաղաքակրթության հիման վրա ինքնության ինտեգրացիան» կյանքի կոչել։ Այլ կերպ ասած՝ Հաջիզադեն Արցախի «ազատագրումը» Ադրբեջանում իսլամական զարթոնքով է պայմանավորում, ինչը բնականաբար խիստ անընդունելի ու անցանկալի է Բաքվի համար։
Կովկասագետ, դոկ. Ալի Ջահանին, քննադատելով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի գործունեությունը, այն ապարդյուն է գնահատել՝ նշելով, որ դրա գործունեությունը սահմանափակվում է բանակցություն հանուն բանակցության սկզբունքով։ Ապա հավելել է, որ Իրանի տեսանկյունից տարածաշրջանի կայունությանը մեծապես կնպաստի տարածաշրջանի երեք մահմեդական գերտերությունների՝ Իրանի, Պակիստանի եւ Թուրքիայի համագործակցությունը։ Նա բարձր է գնահատել նաեւ Թեհրանի քայլերը այս հարցում, նշել, որ այդ երկիրը առ այսօր լուրջ ջանքեր է գործադրել Հայաստան—Ադրբեջան հակամարտության խաղաղ կարգավորման ուղղությամբ։
Մոխթար Սադր Մոհամեդին իր ելույթում խիստ կարեւորել է Ադրբեջանի հետ մշակութային եւ երկու ժողովուրդների շփումների ինտնսիվացումը, շեշտել, թե Իրանը Ղարաբաղի հարցում շատ մեծ գործ է արել, լուրջ ջանքեր գործադրել, սակայն այս հարցում պարտություն է կրել։ Ըստ Սադր Մոհամեդիի՝ այդ պարտության գլխավոր պատճառն Իրանում առկա որոշ տեսակետներ են, որոնց համաձայն, եթե Ադրբեջանի նահանգներում ավելի բաց քաղաքականություն իրականացվի, ապա այն կվերածվի 1925թ. Ադրբեջանի։ Խոսքը Իրանի Ադրբեջան նահանգերում Խորհրդային Միության աջակցությամբ Խորհրդային Ադրբեջանի գործողություններով անջատողական տրամադրությունների հրահրման եւ Ադրբեջանի ազգային իշխանության ձեւավորման մասին է։ Իր ելույթի ավարտին Սադր Մոհամեդին հռետորական հարց է հնչեցրել՝ ինչու Իրանում որոշ շրջանակներ թույլ չեն տալիս խոսել այն հսկայական աջակցության մասին, որ ցուցաբերվել է Ադրբեջանին։
Ղարաբաղյան եւ իրան—իրաքյան պատերազմի մասնակից Մեհդիղոլի Ռեզայիի կարծիքով, «այժմ ադրբեջանցիներն իսլամի հովանու ներքո եւ ազգային արժանապատությամբ կարող են ազատագրել Ղարաբաղը»։ Նա որպես ղարաբաղյան պատերազմի մասնակից, շեշտել է, որ ադրբեջանցիների պարտության գլխավոր պատճառներ էին՝ միասնության բացակայությունը, հոգեբանական ու մասնագիտական ոլորտներում տկարությունը։ Նա նշել է մի դեպք, երբ հայերը հայտնվել են ջրամբարտակից 50 կմ հեռավորության վրա, իսկ ադրբեջանցիները հնարավորություն են ունեցել «Կատյուշա» համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգերով 200 հրթիռների թիրախ դարձնելու հայերին եւ կասեցնելու նրանց առաջխաղացումը, սակայն նրանք դիմել են փախուստի դեպի Իրանի սահմանները։ Զորամիավորման հրամանատարը պատճառաբանել է, թե Ալիեւը հանգիստ նստել է իր տանը, իսկ իրենցից պահանջում է կռվել իր համար։ Ռեզային խոսել է նաեւ բազմաթիվ ռազմական պլանների մասին, որոնք իրանցիները մշակել են, սակայն դրանց չնչին մասն է իրականացվել։
Թեեւ գիտաժողովի մասնակիցները միահամուռ Հայաստանին զավթիչ են համարել, իսկ Ղարաբաղի ազատագրումը՝ իրենց պարտքը, սակայն ըստ ամենայնի Բաքուն խիստ դժգոհ է լինելու հարցի լուծումը Ադրբեջանում իսլամական զարթոնքով եւ իսլամական միասնականությամբ պայմանավորելուց։ Թեպետ Բաքուն իսլամական աշխարհում հաճախ է շահարկում կրոնի գործոնը, հայերի քրիստոնյա լինելը, բայց խիստ դեմ է երկրում իսլամական՝ շիականության զարթոնքին, ինչը հնարավոր է հանգեցնի Ալիեւի իշխանության կործանմանը։
Էմմա ԲԵԳԻՋԱՆՅԱՆ

11-01-2019





19-01-2019
Բնական մեղր, սխտոր, ճարպ եւ լավաշ
Ձմեռային ժամանակահատվածում զինծառայողներին կհատկացվի լրացուցիչ սնունդ

Զինված ուժերի ...


19-01-2019
Բաքվի ջարդերը ցեղասպանություն էին
Դրանք պետք է արժանանան միջազգային հանրության հստակ գնահատականին



19-01-2019
Առջեւում բարեփոխումների երկրորդ փուլն է
ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանը երեկ ԱԺ—ում պատասխանել է լրագրողների ...


19-01-2019
Փոփոխությունների անհրաժեշտությունը կարեւոր է
Միջազգային չափանիշների համաձայն՝ պետական կառավարման համակարգում պետք է լինի ...


19-01-2019
ԱՀՀ-ն ուզում է տեր կանգնել իր իրավունքներին
Մեկնարկել է ԱՀՀ-ի խորհրդարանի երկրորդ գումարման առաջին նստաշրջանը



19-01-2019
«Մենք Աստծո ընտրյալ ժողովուրդ ենք եւ հաղթելուց բացի այլ ճանապարհ չունենք»
Նախագահ Արմեն Սարգսյանն Աբու Դաբիում հանդիպել է հայ ...


19-01-2019
ՀՀ Ազգային ժողովի յոթերորդ գումարման խորհրդի անդրանիկ նիստը
Երեկ տեղի է ունեցել ՀՀ Ազգային ժողովի յոթերորդ գումարման ...



19-01-2019
Երրորդ անգամ Դավոսում
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կմասնակցի ...

19-01-2019
Հեռացա, որ մնամ
Ա՜խ, ափսո՛ս, որ հիմա այսպես
Լուռ ու ...

19-01-2019
Տրամադրությունների փոփոխություն արաբական աշխարհում
Երբ 2018թ. սկզբներին ԱՄՆ-ը իրականացրեց իր ...

19-01-2019
Սկսվում է ձյուդոյիստների վարկանիշային մրցաշարը
Հայ ձյուդոյիստները մարզումային հագեցած ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը 0... -2
ցերեկը +2... +4

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO