Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

17.10.2019
ԱՇԽԱՐՀ


Անկայունության դրսեւորումներ հարեւան երկրում

Հայաստանը՝ արագ փոփոխվող միջազգային օրակարգի դեմ հանդիման

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am


Ուղղափառության միջխորհրդարանական վեհաժողովը, որին անդամակցում են երկու տասնյակից ավելի երկրներ, վաղուց էր նախատեսված անցկացնել Վրաստանի մայրաքաղաքում, սակայն այն որոշակի արտաքին ուժերի (ըստ որոշ միջազգային վերլուծաբանների), ինչպես նաեւ վրացական արմատական ընդդիմության կողմից հենց սկզբից գործածվեց ռուս—վրացական հարաբերությունների լարվածությունը մեծացնելու համար՝ փողոցներում անկարգություններ հրահրելու եւ հակառուսական կոչեր հնչեցնելու միջոցով։
Հիշեցնենք, որ հունիսի 20—ին Թբիլիսիում բողոքի զանգվածային ակցիաները սկսվել էին ՌԴ պետդումայի պատգամավոր Սերգեյ Գավրիլովի ելույթի պատճառաբանությամբ, որը ներկա էր եղել Թբիլիսիում անցկացվող վերոնշյալ վեհաժողովի նիստին։ Նիստի մեկնարկից հետո նա նստել էր խորհրդարանի խոսնակի աթոռին եւ ներկաներին ռուսերենով ուղերձ հղել։
Հիշեցնենք նաեւ, որ Վրաստանի խորհրդարանում Ուղղափառության միջխորհրդարանական վեհաժողովը պետք է շարունակվեր մինչեւ հունիսի 23—ը։
«Կոմերսանտին» տված հարցազրույցում վեհաժողովի նախագահ, ՌԴ—ի կոմունիստական կուսակցության խմբակցության անդամ Սերգեյ Գավրիլովը հայտնել է, որ Վրաստանի խորհրդարանը երկու տարի շարունակ առաջարկում էր Ուղղափառության միջխորհրդարանական վեհաժողովը Վրաստանում անցկացնել, եւ ռուսական կողմը ի վերջո համաձայնել է։ Ըստ ռուս պատգամավորի՝ վրացական կողմից երաշխիք են ստացել վեհաժողովի բոլոր անդամների անվտանգության համար։ «Բացման ժամանակ մենք շնորհակալություն հայտնեցինք Վրաստանի հյուրասիրության եւ միջոցառման լավ կազմակերպման համար։ Հունիսի 20—ին մեզ հրավիրեցին խորհրդարանի շենք։ Վրացական կողմն առաջարկեց զբաղեցնել խորհրդարանի խոսնակի տեղը։ Տանտերերը, որտեղ հրավիրում են, այնտեղ էլ զբաղեցնում եմ տեղը»,–հայտարարել է Սերգեյ Գավրիլովը։
Սակայն ռուս պատգամավորների ներկայությունն այնքան էլ միանշանակ չէր ընդունվել, պատվիրակությանը Թբիլիսիում նախապես բողոքի ցույցով են դիմավորել, վանկարկելով, թե «Ռուսաստանը զավթարար է», ապա ռուս պատգամավորի ելույթի ժամանակ Վրաստանում Ուկրաինայի դեսպան Իգոր Դոլգովը, ի նշան բողոքի, լքել է դահլիճը։ Դեռ առավոտյան խորհրդարանում վիճաբանություն էր եղել այս առիթով։ Իսկ ավելի ուշ արդեն ինչպես իշխող, այնպես էլ ընդդիմադիր վրացական քաղաքական ուժերի պատգամավորներն սկսեցին բողոքել ռուսական պատվիրակության ներկայությունից, ինչն ավելի բորբոքվեց Սերգեյ Գավրիլովի ռուսերեն հնչեցրած ուղերձից հետո։
Խորհրդարանական խժդժություններին համարժեք բողոքի ցույցեր սկսվեցին խորհրդարանի շենքի դիմաց, մասնակիցները գրոհել են խորհրդարանի շենքը, մի քանի անգամ փորձել են ներս մտնել։ Ընդդիմության կոչերին միացած քաղաքացիները եւս պահանջում էին կառավարության անդամների՝ ներառյալ խորհրդարանի խոսնակ Իրակլի Կոբախիձեի հրաժարականը։ Վերջինս պաշտոնական այցով Բաքվում էր։ Պատճառը հետեւյալն էր՝ ռուս—վրացական պատերազմը, ըստ վրացական կողմի, խլել է Վրաստանի հազարավոր քաղաքացիների կյանք, նաեւ վրացական կողմը տարածքային կորուստներ է ունեցել՝ ի դեմս Աբխազիայի եւ Հարավային Օսիայի։
Այստեղ կարելի է որոշակի ընդհանրացում անել տեղի ունեցածի վերաբերյալ.
1. Վրաստանի բնակչության եւ քաղաքական ու հանրային ուժերի մեծամասնությունը երկար տարիներ է, կարելի է ասել՝ հենց ԽՍՀՄ—ի կազմաքանդումից հետո, ունի խիստ հակառուսական տրամադրվածություն։ Սա չէր կարող իր անդրադարձը չունենալ։
2. Վրաստանը հստակ արեւմտյան քաղաքական ուղղություն է ստանձնել, եւ Վրաստանի լարված ներքին իրավիճակի վրա չէր կարող լրացուցիչ չազդել նաեւ արտաքին՝ Արեւմուտք—Ռուսաստան հարաբերությունների կնիքը։ ԱՄՆ—ԵՄ դաշինքը ամեն քայլի դիմում է Ռուսաստանին մեկուսացնելու նպատակով։
3. Վրաստանում Ուկրաինայի դեսպան Իգոր Դոլգովի բողոքի՝ դահլիճը լքելու փաստը չէր կարող պաշտոնական Կիեւի հետ համաձայնեցված չլինել, ինչը գուցե նախապես ուկրաինա—վրացական համաձայնությամբ է տեղի ունեցել։ Ուկրաինան Ռուսաստանին պակաս հակառակորդ չի համարում։
Այստեղ հիշեցնենք, որ Վրաստանից հեռացած նախկին նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլին վաղուց է ամրացել Ուկրաինայի քաղաքական ու պետական կյանքում, ինչը եւս նպաստել է այս ցույցերի ծավալմանը։ Իշխող կուսակցության ներկայացուցիչների կարծիքով, բողոքի ցույցը քաղաքական դրդապատճառներով է տեղի ունենում։ Վրաստանի ՆԳ նախարարը հայտարարել է, որ սա գրոհ է պետական ինստիտուտների վրա։
Մեկնաբանություն է արել նաեւ Վրաստանի 3—րդ նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլին։ Նա ոստիկաններին կոչ է արել անցնել ցուցարարների կողմը. «Ես իմ ստեղծած ոստիկանությանը կոչ եմ անում չենթարկվել այս իշխանությանը եւ անցնել ցուցարարների կողմը»։ Զուգահեռաբար, բողոքի ցույց է ընթանում նաեւ Վրաստանում Ռուսաստանի նախկին դեսպանության շենքի մոտ։
Ներկաները վանկարկել են «Կեցցե Վրաստանը», իսկ ցուցատախտակների վրա գրված էր՝ «Ռուսաստանը զավթարար է», «Վրաստանի 20 տոկոսը զավթված է Ռուսաստանի կողմից»։ Ցուցարարները հայտարարել են, որ կառավարության ներողությունը՝ ուղղված ժողովրդին, չեն ընդունում, եւ պահանջում են Վրաստանի խորհրդարանի խոսնակի, ներքին գործերի նախարարի ու պետական անվտանգության ծառայության ղեկավարի հրաժարականը։
Վրաստանի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլին դադարեցրել է Բելառուս կատարած այցը եւ Թբիլիսի է վերադարձել։ Նա Մինսկ էր մեկնել հունիսի 20—ին եւ պետք է հանդիպեր Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի եւ այդ երկրի բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ։
Բայց իրավիճակը անկանխատեսելիորեն սրվել էր։ Ոստիկանությունը ցուցարարների նկատմամբ արցունքաբեր գազ, ռետինե փամփուշտներ եւ ջրցան մեքենաներ է կիրառել։ Ցույցերի ընթացքում տուժել է շուրջ 300 մարդ, ինչպես ցուցարարներ, այնպես էլ ոստիկաններ, եւս այդքան մարդ բերման է ենթարկվել։ Վրացի ընդդիմադիրները հայտարարել են ցույցերը շարունակելու մասին։
Վրաստանի արտգործնախարարությունը Թբիլիսիում ցույցերը պետական հեղաշրջման փորձ է անվանել եւ այդ մասին հայտարարություն արել։
Ռուսաստանի արտաքին գերատեսչությունը եւս հայտարարություն է տարածել, որ Վրաստանի արմատապես տրամադրված ընդդիմությունը հատուկ է օգտագործել Ռուսաստանի Դաշնության պատվիրակության այցը Ուղղափառության միջխորհրդարանական վեհաժողովին՝ անկարգությունների համար։ «Սա մեկ անգամ եւս ցույց է տալիս վրացի քաղաքական գործիչների հուզական լիցքավորվածությունը, որոնք ամեն բան անում են, որպեսզի խանգարեն Մոսկվայի եւ Թբիլիսիի հարաբերությունների կարգավորմանը… Իսկ ինչ վերաբերում է մեր հարաբերությունների հարցին, ապա մենք կշարունակենք մեթոդաբար, հանգիստ աշխատել Թբիլիսիի հետ մեր հարաբերությունների կարգավորման եւ ակտիվացման ուղղությամբ»,–ասված է ՌԴ ԱԳՆ հայտարարությունում։
ՌԴ Դաշնային խորհրդի միջազգային հարաբերությունների կոմիտեի փոխնախագահ Վլադիմիր Ջաբարովն էլ հորդորել է ռուս զբոսաշրջիկներին առաջիկայում Վրաստան այցելության ծրագրեր չմշակել, քանի դեռ այնտեղ չի կարգավորվել իրադրությունը։
Արձագանքել է նաեւ պաշտոնական Թբիլիսին։ Վրաստանի վարչապետ Մամուկա Բախտաձեն հայտարարել է, որ Թբիլիսիի կենտրոնում զանգվածային անկարգությունների կազմակերպման եւ այդ միջադեպի կապակցությամբ թույլ տրված բոլոր սխալների համար պատասխանատվության կենթարկվեն ինչպես ընդդիմադիրները, այնպես էլ կառավարող թիմի անդամները. «Իրադրությունը, որն ստեղծվել էր մեր թիմի առանձին անդամների ծանր սխալների հետեւանքով, ինչը մեր համաքաղաքացիների անկեղծ բողոքի պատճառ դարձավ, օրվա առաջին կեսին ամբողջությամբ կարգավորվեց մեր քաղաքական թիմի կողմից. դադարեցվեց ուղղափառության միջազգային համաժողովը, ռուսական պատվիրակությունը լքեց երկիրը, մեր թիմի ղեկավարներն արեցին համապատասխան հայտարարություններ եւ հայտնեցին, որ հանգամանորեն կուսումնասիրեն տեղի ունեցած ամեն ինչ եւ պատասխանատվություն կպահանջեն թիմի անդամներից»։
Ի դեպ, Ուղղափառության միջխորհրդարանական վեհաժողովի 26—րդ գլխավոր վեհաժողովի աշխատանքներին մասնակցելու նպատակով Վրաստան մեկնած հայ պատգամավորները վերադարձել են Հայաստան։ ԱԺ փոխնախագահ Ալեն Սիմոնյանը ֆ/բ իր էջում գրել էր. «Հաշվի առնելով, որ մի կողմից դաշնակից է, մյուս կողմից եղբայրական ժողովուրդ, մի խոսքով՝ մենք երկու քարի արանքում էինք, լքեցինք դահլիճը, իսկ միջոցառումը հետաձգվեց։ Ցավալի է, որ նման բաներ են լինում»։
Թբիլիսիում հունիսի 20—ի լույս 21—ի գիշերը տեղի ունեցած բախումների հետեւանքով տուժածների, ինչպես նաեւ բերման ենթարկվածների շրջանում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներ չկան։
Երեկ արդեն Վրաստանի խորհրդարանի նախագահը հրաժարական է տվել՝ բողոքի ակցիաների ֆոնին։
Ի մի բերելով այս միջադեպը՝ ամփոփենք, որ սա ոչ միայն նոր սեպ է Հայաստանի ռազմավարական գործընկերներ Վրաստանի ու Ռուսաստանի միջեւ, այլեւ կրկին հարցականի տակ է դրել արդեն ձեւավորվող Իրան—Հայաստան—Վրաստան դեպի Եվրոպա եւ Ռուսաստան գնացող հորիզոնական եւ ուղղահայաց տարածաշրջանային առանցքները։ Սակայն մեր երկիրն ամեն ինչ պետք է անի, որպեսզի կարողանա միջնորդի դեր ստանձնել ռուս—վրացական, ինչպես նաեւ իրանաամերիկյան հարաբերություններում։ Այստեղ պետք է զուգահեռ դիտարկել նաեւ օրըստօրե վատացող իրանաամերիկյան հարաբերությունները, որը նույնպես կսասանի նշյալ տարածաշրջանային եռյակի կայացումը։ Հատկապես որ կոնգրեսական Ֆրենք Փալոնը ներկայացրել է ԱՄՆ—Հայաստան «Ռազմավարական գործընկերությունը» ողջունող բանաձեւ, որտեղ կոչ է անում իրականացնել բարձր մակարդակի այցելություններ, պաշտպանության բնագավառում անցկացնել քննարկումներ, զարկ տալ առեւտրին ու ներդրումներին։
Պաշտոնական Երեւանը չպետք է հապաղի, քանի որ այս իրավիճակից օգտվում են Ադրբեջանն ու Թուրքիան՝ ամեն ինչ անելով, որպեսզի չտրոհվի Ադրբեջան—Վրաստան—Թուրքիա տարածաշրջանային եռյակը։
Այսօր սրված են ԱՄՆ—Թուրքիա, ԵՄ—Թուրքիա եւ ԵՄ—Ադրբեջան հարաբերությունները, եւ պետք է դիտարկել հայկական շահերի առաջընթացի հնարավորությունները, իհարկե աչքի տակ պահելով նաեւ ՌԴ—Թուրքիա, ՌԴ—Ադրբեջան եւ Իրան—Ադրբեջան ծավալումները։
Սա մենք նշում ենք՝ եւս մեկ անգամ ցույց տալու, որ արդի աշխարհը ժամ առ ժամ փոխվում է, փոխվում են նաեւ երկրների հարաբերությունները։ Հայաստանը պետք է հաշվի առնի արագ փոփոխվող միջազգային օրակարգը։

22-06-2019





17-10-2019
Էթնիկ զտումների քաղաքականությունը շարունակվում է
«Թուրք զինվորները դեռ ծարավ են արյան...»

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am


Չնայած ...


17-10-2019
Երբ դժվար իրացվող գույքը էժան էլ չի վաճառվում
Օտարման ինչ փուլեր է առաջարկում պետգույքի կառավարման կոմիտեն

Արմենուհի ...


17-10-2019
Գայթակղությունները բազում էին, իսկ ինքը մենակ էր
Տիգրանը պատրանքներ չուներ, այլ ստեղծում էր պատրանքներ
 
Թադեւոս ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
t.khachatryan@hhpress.am




17-10-2019
Սիրիահայերի հնարավոր վերադարձը Հայաստան կանխատեսելի է
Ամեն ինչ արվելու է մեր հայրենակիցների պատշաճ ընդունելության ...


17-10-2019
Թարգմանությունը՝ որպես մշակույթ եւ լեզվի մարզանք
Հայ ժողովուրդն իրավամբ պարծենալու տեղ ունի աշխարհում

Հայ ...


17-10-2019
Անհրաժեշտ փորձ ձեռք բերելու հրաշալի հարթակ
«Գիտական աստիճաններ. դեպի եվրոպական ստանդարտներ»

Լիանա ՍԱՐԳՍՅԱՆ
l.sargsyan@hhpress.am


Բարձրագույն կրթության ...


17-10-2019
«Երբ ասում ենք ինովացիա, առաջին հերթին պետք է նկատի ունենանք մտքի, մտածողության ինովացիա, որը եւ իրականում փոխում է աշխարհը»
Վարչապետը մասնակցել է «Գլոբալ ինովացիոն ֆորումի» բացմանը

Վարչապետ ...



17-10-2019
Համանախագահները հանդիպել են Արցախի ղեկավարի հետ
Երեւանյան քննարկումները շարունակվել են ...

17-10-2019
Աղջիկ չունենալու վատ սովորույթը տեղի է տալիս
Հայաստանը դեռեւս սեռով պայմանավորված ...

17-10-2019
...Ասադը նույնպես վայելում է ՌԴ նախագահի աջակցությունը
Թուրքիայի նախագահը Մոսկվա է գնալու՝ ...

17-10-2019
Հաջողությունը պետք է վաստակել
Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը, ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +20... +22
ցերեկը +26... +28

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO