Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

19.11.2019
ՄՇԱԿՈՒՅԹ


Բացարձակ օբյեկտիվիզմ անհնար է

Գրականագետ, գեղագետ, դերասան, դասախոս Լեւոն Ներսիսյանի (1931-1999) դասախոսություններից

Անհնար բան է պատկերացնել, այսպես կոչված, օբյեկտիվ գրականությունը։ Իբր թե ես միայն ներկայացնում եմ, ես միայն նկարագրում եմ։ Անհնա՛ր է։ Այդպես մտածում էր ժամանակին մեծ ֆրանսիացի գրող Գյուստավ Ֆլոբերը։ Հակադրվելով իր մեծ նախորդին՝ Բալզակին։ Ծանոթ անուններ են, եւ հուսով եմ՝ ինչ—որ բաներ կարդացել եք։ Մեղադրում էր Բալզակին, թե՝ ռեալիզմ, ռեալիզմ, բայց իրականում ռեալիստ չէ՝ ռոմանտիկ է։ Մարդկանց, ես ինչ գիտեմ, եթե ժլատ մարդ է նկարագրում, ապա այնպես է նկարագրում, որ չես հավատում, որ ժլատ է։ Օբյեկտիվ չէ, բնական չէ։ Եվ Ֆլոբերը նպատակ դրեց իր առջեւ ստեղծել հավաստի գրականություն, «կյանքը ինչպես որ է», առանց իր միջամտության՝ հեղինակային միջամտության, եւ այդպես գրեց իր նշանավոր «Տիկին Բովարի» վեպը։ Նպատակ ունենալով, այո՛, բացարձակապես չխառնվել ոչ Էմմա Բովարիի հոգեվիճակի մեջ, ոչ մի բանի մեջ, ոչ մի բարոյախոսություն չմտցնել իր վեպի մեջ, չասել, որ սա լավ է, սա՝ վատ։ Չասել, ինչպես ձեզ սովորեցնում էին, թե ինչն է լավ, ինչը՝ վատ։ Անգամ մեծ բանաստեղծը գրում էր՝ ես չեմ ասում՝ «Չգիտեմ ինչն է լավ եւ ինչը՝ վատ»։ Եվ այդպես էլ արեց, եւ պատահական չէ, որ այդ վեպը դարձավ հետբալզակյան գրականության առաջին մեծ փորձը ստեղծելու նոր տիպի օբյեկտիվ գրականություն։ Այն, ինչ որ կոչվեց նատուրալիզմ։ Շատ լավ, ապրես Ֆլոբե՛ր, ճիշտ ժամանակին ես մտածել, մարդկությունը ուզում էր օբյեկտիվ գրականություն, չէր կարողանում գտնել, այո՛, դու գտար։ Բայց, նշանավոր անեկդոտ կա այս մասին, որը շատերդ գիտեք, արձանագրված է ժամանակին։ Հետո շատ կուսումնասիրեն այդ «Տիկին Բովարի» վեպը։ Գիտեք, ես հիմա «Տիկին Բովարի» վեպն էլ գիտեմ, անշուշտ, բայց գիտեմ նաեւ այն կնոջ իրական պատմությունը, որը նախատիպ է հանդիսացել Էմմա Բովարու համար։ Գիտեմ, մանրամասնորեն ուսումնասիրել են ֆլոբերագետները այդ կնոջ ամբողջ կյանքը, մանրամասնորեն գիտեմ՝ ողորմելի կնիկ էր։ Ոչ մի հետաքրքրություն չկա նրա կյանքում։ Զարմանում ես, թե այդպիսի ճղճիմ կյանքով, այդպիսի գորշ կյանքով ապրող կինը, ինչպեÕս կարող էր որեւէ բանի նախատիպ լինել։ Ինչո՞ւ, ո՞նց, ես չգիտեմ։ Բայց հայտնի է, որ նա անձնասպան է եղել։ Ահա այդ է, որ Ֆլոբերի վրա հսկայական տպավորություն է թողել։ Ինչպե՞ս կարող է ոչնչությունը հանկարծ անձնասպան լինել։ Որոնել, գտնել, ինչու՞։ Այստեղից է ծնվում այս վեպը։ Այդ ճանապարհներն են, որոնց վրա ստեղծվել է վեպը։ Եվ երբ ընկերներից մեկը հարցնում է, թե, էս չես ասի, թե ում նկատի ունես, ո՞վ է Էմման, Ֆլոբերը պատասխանել է՝ «Տիկին Բովարին՝ ես եմ»։ Հասկացա՞ք, օբյեկտիվ գրականություն ստեղծողը ամենաբացարձակ սուբյեկտիվ պատասխանն է տալիս։ Ոչ թե ինչ—որ բարոյական դասեր՝ էս սիրեկանը լավն է, էն վատն է, ամուսինդ՝ Շարլ Բովարին գորշ անձնավորություն է։ Չէ՝ ես եմ։ Այդ Էմման, այդ ողորմելի կինը, որը ինչպիսի՜ հոգեկան տվայտանքներ պիտի ունեցած լինի, որ հասնի անձնասպանության՝ հեղինակը ինքն է։ Բացարձակ օբյեկտիվ գրականություն ստեղծողը, դու մի ասա, ամենասուբյեկտիվ գրողն է։ Եվ սա անցյալ դարն է, անցյալ դարի երկրորդ կեսն է արդեն։ Շատ հին պատմություն չէ։ Անցավ մի երկու, երեք սերունդ գրողների, եւ էլի ֆրանսիայում Ալեն Ռոբ Գրեյ անունով մի երիտասարդ հիմք դրեց, այսպես կոչված, նոր վեպի։ Նոր վեպը, կոպիտ ասած, էսպես մի բան է. ենթադրենք, վերցնում ես վիդեոապարատի խցիկը, որ ամեն ինչ արտացոլի ինչպես որ է։ Էդպես գալիս է՝ նկարագրում է։... Հասկացեք, այս բոլոր ծայրահեղությունները պատմում եմ ձեզ, որպեսզի հասկանաք, թե ինչ դժվար է օբյեկտիվ գրականություն ստեղծելը։ Էհ, բոլորը հիմարներ չէին՝ էս գրողները։ Նրանց մեջ եղան մարդիկ, որոնք իսկապես խոշոր գրողներ դարձան, կամ՝ էին։ Նրանք ուզում էին ջարդել ահա այս գրականության մեջ եղածը։ Ի վերջո, սա չէր նրանց ուզածը, բայց ես հիմա տանում եմ նրանց դեպի դա, որպեսզի կամուրջ լինի դասախոսությանս մեջ։ Նրանք փորձում էին վերադառնալ դեպի բացարձակը, դեպի Հոմերոսը, դեպի չմիջամտելը։ Էլի դեռ փորձեր կլինեն, ես ինչ գիտեմ, բացարձակ օբյեկտիվիզմի, բայց անհնար է։
Պատրաստեց Թ. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ
t.khachatryan@hhpress.am

22-06-2019





19-11-2019
Տարածաշրջանը՝ ռազմաքաղաքական ծավալումների սպասումներում
Հայաստանի դերը կարող է անսպասելիորեն առաջնային դիտարկվել

Արմենուհի ...


19-11-2019
ՀԱԷԿ-ը մտադիր է աշխատած միջուկային վառելիքի կառավարման ի՛ր ծրագիրն անել
Չոր պահեստարանի չորրորդ հերթի շինարարությունն էլ կսկսենք

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am




19-11-2019
Կոռուպցիայի դեմ պայքարի ինստիտուցիոնալ հիմքերը
Ձեւավորվում է կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողվի առաջնային կազմը

Լուսինե ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
l.mkhitaryan@hhpress.am




19-11-2019
Կառավարությունը կրթության եւ գիտության ոլորտում գնալու է վճռական, սկզբունքային եւ հետեւողական փոփոխությունների
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մոտ տեղի է ունեցել խորհրդակցություն, որի ...


19-11-2019
Քննարկել են համագործակցության զարգացման հարցեր
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը երեկ ընդունել է Համաշխարհային մաքսային կազմակերպության ...


19-11-2019
Ովքե՞ր են եղանակի մասին տեղեկանում «առաջին ձեռքից»
Գարնան առաջին ամպրոպների հետ Գագիկ Սուրենյանի համար կյանքը ...


19-11-2019
Խաղաղության աղավնին՝ դպրոցի բակում
Հերիկի դպրոցը կոչվեց Արցախի հերոս Ռոբերտ Աբաջյանի անունով




19-11-2019
Ոսկու փոխարեն՝ արեւային էներգիա
Տարածքի կոնսերվացման նպատակով ավելի քան ...

19-11-2019
Եթե ապրում ես, ուրեմն ապրում ես կայացած երազանքի մեջ
«Վերնիսաժում» նստած՝ աշխարհը պտտում է իր ...

19-11-2019
Պատվաբեր առաքելություն
Արթուր Ալեքսանյանը դարձավ
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +18... +20
ցերեկը +25... +27

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO