Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

25.01.2020
ԱՇԽԱՐՀ


Միջուկային երկիր լինելն արդեն իսկ ինքնապաշտպանական հիմք ունի

ՆԱՏՕ-ն թաքնված վտանգներ է տեսնում Մոսկվայում, Անկարայում, Պեկինում, ԵՄ-ն՝ միայն Թուրքիայում

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am

Շարունակելով նախորդ հոդվածում արծարծված միջուկային պատերազմի վտանգը ինչպես անցյալում՝ ԽՍՀՄ-ԱՄՆ, այնպես էլ ներկայումս՝ ՌԴ-ԱՄՆ հարաբերություններում, պետք է հիշեցնենք, որ նախկինում վտանգավոր հայտարարություններ են հնչել նաեւ Չինաստանի կողմից, իսկ այսօր Հյուսիսային Կորեան (ԿԺԴՀ—ն) ավելի հաճախ է հիշեցնում իր միջուկային զենք ունենալու եւ անհրաժեշտության դեպքում այն գործածելու մասին։ Երբ արաբական աշխարհը ուժեղացնում է ճնշումն Իսրայելի վրա, ապա Թել Ավիվը եւս, իհարկե, հազվադեպ, հիշեցնում է, որ միջուկային երկիր է… Պետք է նշել նաեւ, որ միջուկային երկիր Հնդկաստանին, իբր, զսպելու պատրվակով՝ Միացյալ Նահանգները ատոմային զենք ունենալու հնարավորություն տվեց աշխարհի ամենաիսլամական երկրներից մեկին՝ Պակիստանին։ Իմիջիայլոց, մի երկրի, որը ցայսօր չի ճանաչել մեր անկախ պետության գոյությունը՝ հայտարարելով, թե «Հայաստանը գրավել է Ադրբեջանի տարածքների շուրջ 20 տոկոսը»… Միաժամանակ Իսլամաբադից հնչել է, թե «Պակիստանն ու Ադրբեջանը եղբայրական պետություններ են եւ պակիստանցին ու ադրբեջանցին մեկ ազգ են՝ երկու երկրներում բնակվող»… Արդյոք նման չէ՞ համաթուրքական դաշինքի (Թուրքիա, Ադրբեջան, Ղազախստան, Թուրքմենստան, Ուզբեկստան եւ Ղրղզստան) կարգախոսին՝ «մեկ ազգ՝ վեց երկիր»…
Այստեղ է, որ պետք է բոլորս հասկանանք, թե ինչու են Անկարան եւ Բաքուն մերթ ընդ մերթ դիմում միջազգային տարբեր հարթակների՝ ՀԱԷԿ—ը փակելու համար, ամենազանազան վտանգներ հորինելով։ Այս մասին ես բազմաթիվ հրապարակումներ ունեմ «ՀՀ»—ում, որտեղ լիարժեք հիմնավորում եմ թուրք—ադրբեջանական բողոքների սնանկությունը։ Սակայն դրա մասին չենք խոսում այստեղ։ Այլ այն մասին, որ մեր հակառակորդները հասկանում են, որ Հայաստանը ատոմային տերության մի մաս է՝ այն էլ փորձառու, եւ դա եւս կարող է խոչընդոտել Հայաստանի դեմ նրանց ծրագրած մտադրություններին։ Ի վերջո, Հայկական ատոմակայանը միջազգային նշանակության օբյեկտ է, որի դեմ գործողությունները եւս միջազգային դիմադրության կհանդիպեն հասկանալի պատճառներով։ Իսկ բուն Հայաստանի համար ատոմակայանից զրկվելը լուրջ տնտեսական ճգնաժամի պատճառ կդառնա, ինչը եւս թուրք—ադրբեջանական ծրագրերի մեջ է մտնում։
Վերջերս խոսվում է նաեւ հայկական միջուկային ծրագրի կենսական անհրաժեշտության մասին՝ հաշվի առնելով մեր հակառակորդների վտանգավոր նկրտումները Հայաստանի ու հայության դեմ։ Օրերս այդ մասին խոսել է գեներալ—լեյտենանտ Նորատ Տեր—Գրիգորյանցը՝ նշելով, որ շատերի նման լրջորեն անհանգստացած է մեր պետության եւ ազգի ապագայով, ու հայկական միջուկային ծրագիրը բացառապես կենսական նշանակություն ունի։ Նման խոսակցությունները աշխուժացան, երբ վերջերս Բաքվում կայացած թյուրքալեզու երկրների 7—րդ համաժողովում Թուրքիայի ԱԳ նախարարը հայտարարեց, թե ամեն ինչով աջակցելու են, որպեսզի Ադրբեջանը կրկին տիրի Ղարաբաղին, իսկ Ադրբեջանի նախագահն ավելի առաջ գնաց՝ հայտարարելով, թե պետք է տիրեն «այլ հողերին եւս»՝ Երեւանին, Զանգեզուրին, Սեւանին եւ այլն…
Փաստորեն, միջուկային զենքը այսօր դարձել է զսպող հանգամանք, ինչը վերոնշյալ եւ այլ երկրներն օգտագործում են պետական եւ ազգային անվտանգության պաշտպանության համար։ Այս օրերին ՌԴ ՊՆ—ից հայտնեցին, որ Աստրախանի շրջանի Կապուստին Յար ուսումնամարզական հավաքակայանում անցել է «Տոպոլ» հրթիռի փորձարկումը։ Հրթիռային ուսումնավարժական մարտական ստորաբաժանումը հարվածել է Ղազախստանի Սարի—Շագան ուսումնադաշտում տեղակայված թիրախին։ RT—2PM «Տոպոլ»—ը ՌԴ ռազմավարական հրթիռային ուժերի հիմնական միջմայրցամաքային բալիստիկական հրթիռներից մեկն է։ Նրա թռիչքի միջակայքը հասնում է 11 հազար կմ—ի։ Կա միայն մեկ միջուկային մարտագլխիկ, բայց դրա հզորությունը գնահատվում է TNT 550 կիլոտոն։
Ինչեւէ, թեմայի կարեւորումը առաջնային համարելով՝ այնուամենայնիվ, անցնենք ԵՄ—ԱՄՆ հարաբերություններին։ Հակասությունն այնքան ակնհայտ է, որ ԱՄՆ—ի, Ֆրանսիայի եւ Գերմանիայի առաջնորդներ Դոնալդ Թրամփը, Էմանուել Մակրոնը եւ Անգելա Մերկելը վիրավորական տոնայնությամբ են հանդես գալիս հայտարարությունների ժամանակ, վերջին երկուսը՝ ԱՄՆ նախագահի դեմ։
Անկարան փորձելով օգտվել այս իրողությունից՝ ելույթային հարվածներ է տեղում Փարիզի եւ Բեռլինի ուղղությամբ՝ փորձելով սիրաշահել Վաշինգտոնին, ինչ—որ տեղ՝ նաեւ Լոնդոնին։ Բայց, ինչպես գրել է «Gazeta»—ն, «Ռուսաստանը, Թուրքիան եւ Չինաստանը «բնական աղետ» են Միացյալ Նահանգների ու Եվրոպայի համար… Այս երկրների նոր ռազմավարական հարաբերությունները կրկին Մոսկվան դարձրել են գրավչության կենտրոն… Ռուսական կողմն իր եվրասիական ազդեցության գոտին տարածում է նաեւ դեպի Հյուսիսային Աֆրիկա»։
Փաստորեն, Մոսկվան նաեւ բարելավում է հարաբերությունները այն երկրների հետ, որոնք համարվում են ԱՄՆ—ի ամենամոտ դաշնակիցները, այդ թվում՝ Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, Իսրայելի, Սաուդյան Արաբիայի եւ Եգիպտոսի։ Իսկ Սերբիան եւ Հունգարիան արդեն պատրաստ են ԵԱՏՄ—ին միանալու բանակցություններին։
Վաշինգտոնը, իհարկե, ինչպես նախկինում, փորձում է կանգնեցնել Եվրոպա—Ռուսաստան մերձեցման նոր փորձը։ Իսկ նախկինում դա կասեցվեց ՆԱՏՕ—Սերբիա բախմամբ, որից հետո այս երկիրը մասնատվեց, հաջորդ կասեցման գործողությունը իրաքյան 2—րդ պատերազմն էր, երբ ՆԱՏՕ—Ռուսաստան բախումը նախաձեռնվեց, իսկ Իրաքում կործանվեց Սադամ Հուսեյնի վարչակարգը։ Թե այսօր ինչ կնախաձեռնի ԱՄՆ—ն ՆԱՏՕ—ի միջոցով (թուրք—սիրիական բախումը հակառակ արդյունքը տվեց. ԵՄ—ն չհակադրվեց ՌԴ—ի հետ, հակադրվեց ԱՄՆ—ի հետ՝ Թուրքիային պատժելու իր հաստատակամությամբ)։ Եվ ուրիշ ոչինչ չգտնելով՝ ՆԱՏՕ—Ռուսաստան հակադրության նոր փորձ է տեղի ունենում։ Դեկտեմբերի սկզբներին Լոնդոնում ՆԱՏՕ—ի լիագումար նիստում հաստատվել է պլան՝ ապահովելու Լեհաստանի եւ Մերձբալթյան երկրների ռազմական անվտանգությունը, իսկ Չինաստանի աճող ազդեցությունն աշխարհում միաժամանակ կոչվեց համագործակցության խորացման հնարավորություն եւ խնդիր։ Իսկ ՆԱՏՕ—ի վերջնական հայտարարության մեջ ասվում է, որ «Ռուսաստանի ագրեսիվ գործողությունները սպառնալիք են եվրոատլանտյան անվտանգության համար»։
Բայց ԵՄ այն երկրները, որոնք ազդեցություն ունեն ՆԱՏՕ—ում, համաձայն չեն, որ Ռուսաստանը «չարիք» է, եւ ՆԱՏՕ—ի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը ստիպված հայտարարել է, թե «ՆԱՏՕ—ում տարաձայնություններ եղել են դաշինքի գոյության ողջ ընթացքում։ ՆԱՏՕ—ն 29 տարբեր երկիր է, Ատլանտյան երկու կողմերում՝ տարբեր պատմությամբ, աշխարհագրությամբ ու իշխանության գտնվող տարբեր քաղաքական կուսակցություններով։ ՆԱՏՕ—ի ուժը կայանում է նրանում, որ մենք միշտ կարող ենք հաղթահարել այդ տարբերությունները եւ միավորվել մեր հիմնական առաքելությունների շուրջ՝ փոխադարձ պաշտպանության մեջ»։
Այստեղ եւս կարեւորվել է միջուկային զենքի առկայությունը։ ԱՄՆ նախագահն իր հերթին միջուկային զենքի վերահսկման խնդիրը համարել է ամենակարեւորն ամբողջ աշխարհի համար։ Բայց, միեւնույնն է, Ֆրանսիայի նախագահը կոչ է արել ՆԱՏՕ—ին՝ վերանայել Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները, քանի որ առանց Մոսկվայի հետ երկխոսության Եվրոպայում անվտանգությունն անհնար է։ Նա նաեւ հայտարարել է, որ ՆԱՏՕ—ի «ուղեղը մահացել է»՝ առանձնացնելով ՆԱՏՕ—ի վերաբերյալ ԱՄՆ նախագահի ունեցած վերաբերմունքը եւ Թուրքիայի վարած քաղաքականությունը։ Իհարկե, սա դուր չի եկել Թրամփին, եւ նա այդ խոսքերը գնահատել է «անհարգալից» ու «շատ, շատ տհաճ»։ Իսկ Էրդողանը կրկին հոխորտացել է, թե նախագահ Մակրոնը նախ պետք է ինքը ստուգվի, քանի որ «իր ուղեղն է մահացած»…
Մինչ այս գերմանական մամուլն էր անդրադարձել Թրամփ—Էրդողան վաշինգտոնյան հանդիպմանը՝ նշելով, որ «Էրդողանն ու Թրամփը երկվորյակ հոգիներ են»։ Նշվել է նաեւ, որ Թուրքիայի նախագահը պետք է որ գոհ լինի այցից, քանի որ հանդիպումը հստակ արդյունքի չհանգեցրեց։ Սիրիայի հյուսիս ներխուժելու պատճառով ծագած թուրք—ամերիկյան լարվածությունը եւս այս այցի վրա որեւէ ազդեցություն չթողեց։ «Այս պահին Թուրքիայի ու ԱՄՆ—ի միջեւ, ըստ էության, շատ խորը ճգնաժամ կա, բայց Էրդողանն ու Թրամփը միջանձնային հարաբերությունների մակարդակում զարմանալիորեն լավ են իրար հասկանում։ Ահա այդ անձնական կապն էլ այն հիմնական պատճառն է, որը թույլ չի տալիս, որ ՆԱՏՕ—ի անդամ այս երկու երկրների միջեւ եղած կապն ընդհանրապես խզվի»,–նշել են գերմանական ԶԼՄ—ները՝ նույնպես հասկացնելով, որ այսպես ՆԱՏՕ—ն իրեն դատապարտում է մահվան։
ՆԱՏՕ—ի ներքին հակասությունների հիմնական պատճառը համարվում է այն, որ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո ՆԱՏՕ—ի գոյության իմաստը այլեւս այնքան հրատապ չէ, հատկապես որ վաղուց չկա Վարշավայի պայմանագիրը։ Իսկ ՀԱՊԿ—ն չի կարող լրացնել իր նախորդի տեղն ու դիրքը, եւ այն հարցը, թե ով է ՆԱՏՕ—ի թշնամին, առկախ է։ Ի տարբերություն ԱՄՆ—ի, ԵՄ—ի համար դա Ռուսաստանը չէ։

12-12-2019





25-01-2020
Ճակատամարտ, որը լավ դաս էր թշնամու համար
Քարին տակի հերոսամարտի 28-րդ տարեդարձը

Դավիթ ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ
d.miqayelyan@hhpress.am


Հունվարի 26-ին ...


25-01-2020
Ադրբեջանի քաղբանտարկյալների հարցը՝ ԵԽԽՎ օրակարգում
Խոշորացույցի տակ կհայտնվի նաեւ Թուրքիան

Լուսինե ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
l.mkhitaryan@hhpress.am


Ստրասբուրգում հունվարի ...


 
25-01-2020
ԱՌՁԵՌՆ ԱՌԱԾԱՆԻ
«Բերնե բերան՝ կելնի գերան

Ասացվածքը պարզում է մարդկային ...


25-01-2020
Գրականագիտությունը, գրականությունը, ժամանակը
Տաղանդավոր գրողներ եւ միջակ գրականություն

Թադեւոս ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
t.khachatryan@hhpress.am


Հնարավոր առարկությունները ...


25-01-2020
Հայ պոեզիայի անլռելի զանգակատունը
Հունվարի 24-ը Պարույր Սեւակի ծննդյան օրն է։ «Պարույր Սեվակ ...


25-01-2020
«Ոստիկանության բարեփոխումների կարեւորագույն նպատակը պետք է լինի ոստիկանություն—քաղաքացի նոր հարաբերությունների հաստատումը»
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մոտ երեկ տեղի ունեցած խորհրդակցության ընթացքում ...


25-01-2020
Քանդակագործի տան ճանապարհի ոդիսական պատմությունը
«Մերօրյա արտառոց իրավիճակներ» շարքից

Օրերս անվանի քանդակագործ Արամ ...



25-01-2020
Ինչպե՞ս կայացավ
32-ամյա Կոմիտասի եւ 29-ամյա Չոպանյանի ...

25-01-2020
Ցանքատարածքների վիճակը մտահոգիչ է
Անցած տարվա հոկտեմբերի վերջին Քաշաթաղի ...

25-01-2020
Կարդարանա՞ն Լիբանանում ճգնաժամը հաղթահարելու հույսերը
«Փրկության խումբը» անցավ ...

25-01-2020
Մենք զբաղված ենք մեր աշխատանքով
Ձգտելով կատարելագործել մեր մարզիկների ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +1... +3
ցերեկը +7... +9

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO