Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

11.07.2020
ՄՇԱԿՈՒՅԹ


Ինչպե՞ս կայացավ

32-ամյա Կոմիտասի եւ 29-ամյա Չոպանյանի առաջին հանդիպումը Փարիզում

Լիանա ՍԱՐԳՍՅԱՆ
l.sargsyan@hhpress.am


85 տարի առաջ՝ 1935 թվականին, Կոմիտասի մահվան ազդեցության տակ հայ գրող, քննադատ, բանասեր, լրագրող եւ հասարակական գործիչ Արշակ Չոպանյանը գրում է. «Աշխարհ մըն է Կոմիտաս, անոր վրայ շատ բան գրուած է, եւ դեռ շատ աւելին կայ գրուելու։ Դեռ երկար ատեն հայ երաժշտագէտը, հայ երգահանը, հայ ազգագրագէտը եւ հայ հայրենասէրը պիտի զբաղին այդ բազմերախտ ու դիւթիչ դէմքովե»։
Այս խոսքերն արդիական են նաեւ այսօր։ Այսպես է կարծում ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ, արվեստագիտության դոկտոր, երաժշտագետ Աննա Ասատրյանը, ով խորությամբ ուսումնասիրել է Կոմիտասի եւ Ա. Չոպանյանի անձնական ու ստեղծագործական շփումների էջերը։ Երաժշտագետը մեզ հետ զրույցում ներկայացնում է այն մեծ ու նշանակալի դերը, որ ունեցել է հայ մեծանուն գործիչը հանճարեղ Կոմիտասի ստեղծագործական ճակատագրում, ինչպես նաեւ բացահայտել է Ա. Չոպանյանի ներդրումը կոմիտասագիտության մեջ։ Ինչպես նկատել է հենց ինքը՝ Ա. Չոպանյանը. «...ես մին եղած եմ իր այն մտերիմներէն, որ զինք ամենէն մօտէն ճանչցած են, քայլ առ քայլ հետեւած են իր գործունէութեան, ծանօթ եղած են անոր բոլոր խանդավառութիւններուն, յոյսերուն, փափաքներուն, ծրագիրներուն, դժուարութիւններուն, խոչընդոտներուն, դառնութիւններուն, եւ իրենց բովանդակ սիրով ու հիացումով ջանացած են իրենց կարելին ընել անոր գործը դիւրացնելու համար»։
Կոմիտասի եւ Ա. Չոպանյանի առաջին հանդիպումը տեղի է ունենում Փարիզում։ Ասատրյանը պատմում է՝ 1901 թ. հուլիսին Կոմիտասն առաջին անգամ այցելում է Փարիզ։ Էջմիածնական «Արարատ» հանդեսն իր՝ 1901 թվականի Ե—Զ համարում տպագրում է հաղորդագրություն առ այն, որ «Ճեմարանի ուսուցիչ եւ Մ. Տաճարի երգեցիկ խմբի կառավարիչ Տ. Կոմիտաս վարդապետը մեկնեց Գերմանիա այնտեղից Ֆրանսիա անցնելու՝ դիտաւորութեամբ՝ իւր մասնագիտութեան վերաբերեալ նորանոր ծանոթութիւններ ձեռք բերելու Միջազգային Երաժշտական Ընկերութեան ժողովներին ներկայ լինելու համար, ուր հայկական ժողովրդական եւ եկեղեցական երաժշտութեան վերաբերեալ դասախոսութիւններ կը կարդայ։ Ինչպէս լսւում է, արդէն Հ. Կոմիտասը մի հետաքրքրական դասախօսութիւն է կարդացել։ Հայր Կոմիտասը մտադիր է նաեւ իւր երկերից մի քանիսը, որոնք յատկապէս եւրոպացիների համար են պատրաստուած, իբրեւ հայկական երաժշտութեան նմուշ, Փարիզում հրատարակել»։
«1901 թ. հուլիսի 14—ին Կոմիտասը հասնում է Փարիզ. «Սիրելի Սարգիս,–գրում է նա բանահավաք, գրող, թարգմանիչ Սարգիս Քամալյանին 1901թ. հուլիսի 14—ին,–վերջապես Փարիզ էլ հասա, վաղն այցելելու եմ երաժիշտներին։ Մեծ հանդես կա այսօր երեկոյան այստեղ, ֆրանսիացոց ազգային տոնն է, քեֆ եմ անելու եւ քո, որպես եւ այլոց կենաց կոնծելու»։ Այս այցելության ընթացքում՝ 1901 թ. հուլիսին, 32—ամյա Կոմիտասը Փարիզում ծանոթանում է 29—ամյա Արշակ Չոպանյանի հետ։ Կոմիտասի հետ հանդիպումը դառնում է Ա. Չոպանյանի կյանքի ամենավառ ու տպավորիչ իրադարձություններից մեկը»,— նկատում է երաժշտագետը։ Մինչ այդ Կոմիտասի մասին Չոպանյանը կարդացել էր կովկասահայ թերթերում՝ Բեռլինում ուսումնառությունն ավարտելուց հետո, Էջմիածին վերադառնալուց առաջ Բեռլինում կայացած՝ արեւելյան երաժշտության համերգի հայ եկեղեցական երաժշտության վերաբերյալ Կոմիտասի գերմաներեն դասախոսության մասին, որն առաջ էր բերել գերմանացիների հետաքրքրությունը։
Այլ տեղեկություն, ըստ Ա. Ասատրյանի, չուներ։ Այդ լուրը կարդալուց մեկ տարի անց տեղի է ունենում նրանց ծանոթությունը, որը հետագայում վերաճելու էր մեծ բարեկամության եւ բեղմնավոր համագործակցության։ «Առաջին օրէն իսկ,–տարիներ անց կհիշի Ա. Չոպանյանը,–ուր զինքը տեսայ եւ զգացի այդ անսովոր ուժը որ կար իր մէջ, ես անսահման սիրով մը կապուեցայ իրեն…»։ «Ինչպես հայտնի է, այդ ժամանակաշրջանում Փարիզում հրատարակվում էր «Անահիտ» գրական, գեղարվեստական, հասարակական հանդեսը, որը 1898—ին հիմնադրել էր 26—ամյա Ա. Չոպանյանը։ Վիթխարի էր հանդեսի դերը արեւմտահայ եւ սփյուռքահայ գրականության առհասարակ մշակույթի, քաղաքական—հասարակական մտքի զարգացման գործում։ «Անահիտին» ու նրա խմբագրին վճռական դեր վիճակվեց հայ միջնադարյան բանաստեղծության մի շարք խոշոր դեմքերի ստեղծագործությունների մեկնաբանման, պրոպագանդման ու ժողովրդի մեջ տարածման գործում»,–ընդգծեց Ա. Ասատրյանը։
Շարունակելի

25-01-2020





11-07-2020
10 տարի անց բարեփոխվում է հանրակրթության բովանդակությունը
Դպրոցից դուրս է մղվում անբավարար գնահատման համակարգը

Ժամանակակից ...


11-07-2020
Թվային քաղաքակրթություն
Իսկ իրական աշխարհը մեզ է սպասում իր ամենավառ ...


11-07-2020
Հայաստանում հաստատվել է COVID-19-ի 489 նոր դեպք․ապաքինվել է ևս 710, մահացել 13 քաղաքացի
Հայաստանում հուլիսի 11-ի դրությամբ հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության ընդհանուր ...


11-07-2020
ՀՀ Ազգային հերոս Թաթուլ Կրպեյանի եւ Գետաշենի ինքնապաշտպանության մասին մենագրության հետքերով
1991 թվականի ապրիլի 30-ին սանձազերծվեց Խորհրդային Միության (ԽՍՀՄ) ...


11-07-2020
Հարկային բարենպաստ պայմաններ են ստեղծվում փոքր եւ միջին բիզնեսի համար
Տոկոսադրույքների նվազեցումը բիզնեսի խթանիչ ուժն է

Զարգացած երկրների ...


11-07-2020
Դիք. չաստվածների պաշտամունք
Ավարառության եւ գերեվարության ոգու հետ մեկտեղ Տիգրանն ու ...


11-07-2020
«Նա 40 տարի առաջ բարձրացել է իր խավար հայրենիքի բլուրները ու իր բարձրությունից ինչե՜ր, ինչե՜ր է տեսել…»
Հովհ. Թումանյան, «Քառասուն տարի»

1862 թվի գարնանը մի ...



11-07-2020
Ջերմոցային գազերի արտանետումների մեր բաժինն ու դրանք կրճատելու ներուժը
Հրապարակվել է կլիմայի փոփոխության մասին ...

11-07-2020
Մեծ Պեպոն
Գաբրիել Սունդուկյանը միշտ հաճոյախոսել է ...

11-07-2020
Սիրիայում կփոխվե՞ն խաղի կանոնները
Կողմերը պահանջել են այդ երկրից դուրս ...

11-07-2020
Ռեւանշի հնարավորություն
Հայաստանի եւ Քուվեյթի ֆուտբոլի ֆեդերացիաներն ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +19... +21
ցերեկը +32... +34

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO