Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

06.08.2020
ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ


Հայաստանը չի կարող լինել փայտանյութ արտահանող երկիր

Արմատախիլ է արվում փայտանյութի ապօրինի բիզնեսը

Մոտ 11 տոկոս անտառապատ տարածքներ ունեցող մեր երկրի համար դրանց պահպանումը դարձել է պետության անվտանգության հարցերից մեկը։ Այն առանձնակի կարեւորություն է ստանում նաեւ գլոբալ կլիմայական փոփոխություններին դիմակայելու միջոցառումների համատեքստում, որի շրջանակներում Հայաստանն ստանձնել է հավակնոտ պարտավորություն՝ մինչեւ 2050 թ. կրկնապատկել իր անտառապատ տարածքները։ Այդ ուղղությամբ միջոցառումները մեկնակրել են, եւ արդեն այս տարվա ընթացքում նախատեսվում է 10 միլիոն ծառի տնկում։
Անտառտնկման եւ անտառվերականգնման գործընթացներին զուգահեռ դեռ խնդիր են մնում ապօրինի անտառհատումների դեպքերը։ Չնայած վերջին տարիներին ձեռնարկված աննախադեպ մեծ ծավալի կանխարգելող նպատակային միջոցառումներին, ապօրինի անտառհատումների դեպքերը դեռ շարունակվում են։ Միայն ուժեղացված ռեժիմով վերահսկողական աշխատանքները չեն կարող բացառել ապօրինի ծառահատումների դեպքերը։ Բնապահպանության եւ ընդերքի տեսչական մարմինը միայն 2019 թ. դեկտեմբերի 23—30—ն ընկած ժամանակահատվածի աշխատանքների արդյունքում արձանագրել է բուսական աշխարհին վնաս հասցնելու 40 դեպք, որից 38—ով հաշվարկվել է 110 մլն դրամից ավելի շրջակա միջավայրին հասցված վնաս։ Դրանց հիմնական մասը բաժին է հասնում ապօրինի ծառահատումներին։
Բազմիցս նշվել է, որ ապօրինի ծառահատումների նման ծավալները զուտ բնակչության վառելափայտի պահանջարկը բավարարելով չեն պայմանավորված, առավել եւս, որ շրջակա միջավայրի նախարարության ենթակայության տակ գործող անտառային կոմիտեն «Հայանտառի» հսկողության ներքո գտնվող անտառներում թափուկից, քամատապալ, ձյունակոտոր եւ սանիտարական հատումներից զգալի չափով գոյացած փայտանյութը տրամադրում է բնակչության վառելիքի պահանջները բավարարելուն, իսկ սահմանամերձ եւ հարակից համայնքներին վառելափայտը սահմանված չափաքանակներով նաեւ ձրի է տրամադրվում։ Ոլորտի պատասխանատուները բազմիցս հայտարարել են, որ երկար տարիներ Հայաստանում գործել է փայտանյութի ստվերային բիզնես։ Տասնամյակներ շարունակ մեր երկիրը համարվել է փայտանյութ, այդ թվում նաեւ հարթատախտակ եւ գերան արտահանող երկիր։ Այս իրավիճակին նպաստել են ոչ միայն ոլորտի թույլ վերահսկողությունը, պահպանության միջոցների անբավարարությունը, այլեւ հարկային դաշտը։ Տասնամյակներ շարունակ կիրառվող կարգավորումներով հարկվում էր ներմուծվող փայտանյուտը եւ անհամեմատ ավելի մեղմ հարկային պայմաններ էին սահմանված արտահանումների համար։
Շրջակա միջավայրի նախարարությունն այս հիմնարար խնդիրը լուծելու նպատակով այսօր շրջանառում է Հայաստանից երրորդ երկրներ արտահանման նպատակով արգելված ապրանքների ցանկը հաստատելու կառավարության որոշման նախագիծը։ Փաստաթղթում ընդգրկված են վառելափայտը, տակառագործական փայտանյութը, ճեղքած գերանները, ցցագերանները, չմշակված անտառանյութի եւ փայտանյութի հնարավոր բոլոր մյուս տեսակները, որոնց աղբյուրը կարող է լինել միայն տեղական հումքը։ Այն կարեւոր ու երկար սպասված կարգավորում է եւ միանշանակ էական ազդեցություն կունենա ապօրինի ծառահատումների դեպքերի նվազեցման վրա։
Երկար տարիներ գործող փայտի ստվերային բիզնեսը հանրապետության անտառային տարածքներին կից համայնքներում ձեւավորել էր մի սոցիալական շերտ, որի ներկայացուցիչներն ապրում էին միայն դրանով։ Սա էր պատճառը, որ կառավարության կողմից ապօրինի ծառահատումները կանխելու՝ վերջին շրջանում ձեռնարկած կտրուկ միջոցառումները բողոքների պատճառ դարձան։ Անտառին հարակից համայնքների բնակիչներն իրենց ապօրինի գործողությունները հիմնավորում էին գործազրկությամբ եւ սեփական սոցիալական խնդիրները լուծելու համար այլ հնարավորությունների բացակայությամբ։
Կառավարությունը ոլորտի պատասխանատու լիազոր մարմնի՝ շրջակա միջավայրի նախարարության միջոցով սկսեց այս խնդիրը կարգավորելու մի գործընթաց, որի շրջանակներում դրամաշնորհային միջոցներն ուղղվեցին թիրախային համայնքներին ու մարզերին։ Տեղի բնակչությանը մրցութային կարգով հատկացվեցին դրամաշնորհներ անտառի այլընտրանքային օգտագործմանն ուղղված փոքր բիզնես—ծրագրեր սկսելու նպատակով։ Նախորդ տարի շրջակա միջավայրի նախարարությունը Գլոբալ էկոլոգիական հիմնադրամի, ՄԱԿ—ի զարգացման ծրագրի եւ Բնության համաշխարհային հիմնադրամի հայաստանյան մասնաճյուղի հետ համատեղ Տավուշի եւ Լոռու մարզերի անտառային տարածքներին հարակից 4 համայնքի համար իրականացրել է 70 մլն դրամի դրամաշնորհային ծրագիր։ Պետությունը դրամաշնորհների միջոցով ֆինանսավորել է մրցույթում հաղթած համայնքների բնակիչների այն ծրագրերը, որոնք նախատեսում են ապրուստի այլընտրանքային միջոցների ստեղծում՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել անտառի վրա բնակչության բացասական ազդեցությունը։
Նմանատիպ խոշոր ծրագիր ներկայում իրականացվում է նաեւ անտառներով հարուստ մեկ այլ մարզում՝ Սյունիքում։ ԱՄՆ ներքո գործող, Գերմանական KfW բանկի կողմից ֆինանսավորվող «Պահպանվող տարածքների աջակցման ծրագիր—Հայաստան» խոշոր՝ 8.25 մլն եվրո արժողությամբ ծրագրի սոցիալական բաղադրիչի միջոցները նույնպես ուղղվում են տեղի բնակչության համար ապրուստի այլընտրանքային միջոցներ նախատեսող փոքր բիզնես ծրագրերի եւ տեղական արտադրությունը խթանելու այլ միջոցառումներին։ Ծրագրի շրջանակներում գյուղական համայնքներն ապահովվում են նաեւ այլընտրանքային վառելիքով եւ էներգիայի լոկալ կայաններով։
Ընթացքի մեջ են նաեւ սոցիալական գործոնը մեղմող դրամաշնորհային այլ ծրագրեր։ Իրավական դաշտի կարգավորմանը, սոցիալական խնդիրների լուծմանը զուգահեռ էական քայլեր են արվում նաեւ անտառի հսկողության եւ վերահսկողության համակարգերը կատարելագործելու, այդ նպատակով նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրման եւ պահպանության այլ մեխանիզմների ուժեղացման ուղղությամբ։
Արմեն ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

14-02-2020





01-08-2020
682 դեպքով հրդեհների թիվը նվազել է
Սակայն հրդեհավտանգ իրավիճակը կպահպանվի նաեւ օգոստոսին եւ սեպտեմբերին



01-08-2020
Ադրբեջանի էթնիկ քարտեզը
Հայկական տարրը տեւապես եղել է Կովկասի մշակութային շարժիչ ...


01-08-2020
Հայաստանում հաստատվել է COVID-19-ի 291 նոր դեպք․ ապաքինվել է 560, մահացել 11 քաղաքացի
Հայաստանում օգոստոսի 1-ի դրությամբ` հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության ընդհանուր ...


01-08-2020
Հուշապատում
Բինգյոլը... Սեւանի ափին

Սեւանա կղզին Իսահակյանի ամենասիրելի վայրերից ...


01-08-2020
«Ամենատխուր մարդը» կամ անազատության ազատությունը
Վերարժեւորելով Պերճ Զեյթունցյանին եւ նրա ինքնատիպ գործերից մեկը՝ ...


01-08-2020
Հայաստանի «Ինտերկապը» 30 տարեկան է
ՀԽՍՀ ֆիզիկական կուլտուրայի եւ սպորտի պետական կոմիտեի նախագահ Ռուբեն ...


01-08-2020
Կալիսիրի ակումբը՝ Շվեդիայի գավաթակիր
Շվեդիայի ֆուտբոլային գավաթը 8-րդ անգամ նվաճեց «Գյոթեբորգը»։ Ակումբակիցների հետ ...



01-08-2020
Հայաստանում մեկնարկում է հիմնարար բարեփոխումների գործընթաց
68-97 տոկոսով կբարձրացվեն ոստիկանության ...

01-08-2020
ՀԱԷԿ-ում ՊՆՎ-ն ըստ ժամանակացույցի է եւ առանց խոչընդոտների
Հայաստանն ատոմակայանի շահագործման եզակի ...

01-08-2020
Պատմության հետագծով
–1921 թ. օգոստոսի 1-ին ծնվել է Լիլի Չուգասզյանը՝ ...

01-08-2020
Ինֆանտինոն արդեն մեղադրյալ է
Համաշխարհային ֆուտբոլը հերթական ապտակը ստացավ. ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +20... +22
ցերեկը +36... +38

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO