Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

11.07.2020
ՄՇԱԿՈՒՅԹ


Մտքում՝ Աստված, ձեռքին՝ գրիչ

Հայ անվանի գրող Պերճ Պռոշյանի ծննդյան օրվա առթիվ

Սիրում եմ աշխարհն ու մարդկանց...
Պերճ ՊՌՈՇՅԱՆ


Չափազանց պարզ, ճշտախոս, ընտանիքին նվիրված։ Խոսել է շատ բարձր, կատակել ու լիաթոք ծիծաղել։ Այսպես են նկարագրել ժամանակակիցները հայ մեծանուն գրող Պերճ Պռոշյանին։
Այսօր հայ անվանի գրողի, թատերագրի ծննդյան օրն է։ Նրա ծննդավայրը Աշտարակն է։ Ընտանիքը զբաղվել է դերձակությամբ։ Հայրը մտահոգված է եղել որդիների կրթությամբ, ինչի շնորհիվ էլ Պերճ Պռոշյանը սովորել է Թիֆլիսի անվանի Ներսիսյան դպրոցում, ապա արքունական գիմնազիայում։ Երիտասարդ, գեղեցիկ, կրթված, լայնաթիկունք երիտասարդը վերադարձել է հայրենի տուն՝ ընտրելով ուսուցչի առաքելությունը։ Շարունակել է իր գործունեությունը Թիֆլիսում, ապա Հայաստանի տարբեր վայրերում։
Մտահոգված լինելով հասարակության քաղաքակրթության, լուսավորման խնդիրներով՝ երիտասարդ Պռոշյանը իրեն նվիրել է նաեւ հայ պրոֆեսիոնալ թատրոնի ստեղծման դժվարին գործին։ Սկզբնական շրջանում դժվար է եղել՝ թատրոնին հարկավոր էին դերասանուհիներ, ազդագրեր, հանդիսատես եւ մի շարք այլ կարեւորագույն խնդիրներ, որոնք հաջողությամբ լուծվել են։ Թատրոնը ազդարարել է «Արշակ Բ» դրամայի ներկայացման օրն ու ժամը։ «Արիստոկրատ, վաճառական, կինտո...՝ ամենքը լուսամուտի առաջը բռնած, տոմսակ են աղաղակում, թղթադրամները օդի մեջ ծածանում են։ Երեք մարդ դռան մոտ կանգնացրել ենք, որ մունետիկի նման ձայն են տալիս, թե էլ տոմսակ չկա, բայց լսող ու հավատացող չկա»,–իր հուշերում շատ անգամներ է գրել Պռոշյանը այս եւ հետագա ներկայացումների ընդունելության մասին։ Աշխատավորը գալով թատրոն՝ դերասանի միջոցով ծանոթացել է գրական երկին։ Նա ոչ միայն գրական նյութն է յուրացրել, այլեւ վարվեցողության կանոնները, ինչպես նաեւ ունեցել է տեղեկացված լինելու հնարավորություն։ Պռոշյանը ցանկացել է թատրոնի միջոցով կրթել իր ժողովրդին, որով թատերական գործիչը կատարել է նվիրաբեր աշխատանք։
Պերճ Պռոշյանը երիտասարդ տարիներից ի վեր ուսումնասիրել է քրիստոնեությունը, մեծ նշանակություն է տվել հավատքին, եղել է հայ հոգեւոր հայրերի բարեկամը։ Քառասուներկու տարեկանում Երեւանի թեմի եւ Կարսի վիճակի հոգեւոր դպրոցների տեսուչ է նշանակվել։ Պերճ Պռոշյանը ցանկացել է քահանա դառնալ, այդ միտքը նրան ուղեկցել է ամբողջ կյանքի ընթացքում։ Հայ գրողը որքան էլ մեծարել է եկեղեցին, հայ հոգեւորականներին, կրոնասերներին, միեւնույն ժամանակ բարձրաձայնել է հոգեւոր կյանքում առկա խնդիրների մասին։ «Ինձ համար անաստվածություն քարոզող աշխարհականն ավելի հարգելի է, քան կեղծ հավատացյալը»,–մի առիթով ասել է Պերճ Պռոշյանը։
Ուսանելու տարիներին թեեւ կատարել է գրական փորձեր, սակայն գրողի անունը հայտնի է դարձել «Սոս եւ Վարդիթեր» վեպի լույս տեսնելուն պես։ Սիրո եւ զգացմունքի, նահապետական բարքերի, հասարակական կյանքի խոցելի կողմերի մասին է Պռոշյանի այս վեպը՝ իրապատումի եւ երեւակայականի միահյուսմամբ։ Ազգային դիմանկարով են նրա այս եւ հետագա բոլոր գործերը։ Նա ներկայացնում է հասարակության սոցիալական խմորումները, քայքայվող բարքերի եւ նոր իրականության բախումը, այս ամենը կատարվում է ազգային միջավայրում։ «Նա տիպեր չի ստեղծել, տվել է միայն բնույթներ, մեկը մյուսից տարբեր։ Նրա վեպերի գործող անձինք ինքնուրույն են եւ քայլում են իրանց ոտներով»,–գրել է Շիրվանզադեն։
Գրողին մտահոգել է իր ժողովրդի սոցիալական, ազգային ազատությունը, բարքերի պահպանումը։ «Նահապետական պարզ սովորություններն օրըստօրե անհետանում են, բարեկամություն, հարեւանություն սուրբ բառերն իրանց նշանակությունը միմիայն քաղաքավարության ձեւերի մեջ են պահում»,— ասել է հեղինակը «Հացի խնդիրը» վեպում։ Ոչ միայն իր գրական գործերում, այլեւ առօրյա կյանքում էլ հայ գրողը շատ է խոսել ազգային վարքուբարքերի պահպանման կարեւորության մասին։
Պերճ Պռոշյանի գրական տողերը հագեցած են ճշմարտախոսությամբ, թեւավոր մտքերով, որոնք ընթերցողին խորհելու հնարավորություն են տալիս. «Ճշմարիտ է այն խոսքը, թե մարդուս գլխավոր դատավորն յուր խիղճն է. նրանից արդար եւ ոչ մի դատաստան անող չի եղել ի սկզբանե անտի եւ չի էլ լինելու»։ Հեղինակի հերոսները բախվում են իրենց խղճի հետ, պատասխան տալիս յուրաքանչյուր խոսքի, արարքի համար. «Կուզես փակվիր սենեկումդ, կուզես անկողնի մեջ մտիր, գլուխդ վերմակի տակը կոխիր, եթե դու քո դատավորի առաջին սեւերես ես, մի սուր խայթոց թակում է սիրտդ, իսկ եթե պարզերես՝ մի հրճվանք, մի ուրախություն փառավորում է քեզ»։ Պռոշյանը գրում է մարդու ներքին դատավորի մասին, որ իրեն է ուղեկցելու ամբողջ կյանքի ընթացքում, իր արարքների վկան է լինելու՝ անկախ հերոսի, մարդու կամքից։
Անվանի գրողն իր գրական ժառանգությամբ ազդարարում է մարդկանց սիրել, ներել, աշխատել, երբեք արդարության դեմ չմեղանչել, «ծուռ ու պարսավելի» արծաթի, փառքի ճանապարհ չընտրել, քանի որ «այս բաները ներելի չեն հոգեկան եւ մտավոր արարածին»...
Հասմիկ ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

03-06-2020





11-07-2020
10 տարի անց բարեփոխվում է հանրակրթության բովանդակությունը
Դպրոցից դուրս է մղվում անբավարար գնահատման համակարգը

Ժամանակակից ...


11-07-2020
Թվային քաղաքակրթություն
Իսկ իրական աշխարհը մեզ է սպասում իր ամենավառ ...


11-07-2020
Հայաստանում հաստատվել է COVID-19-ի 489 նոր դեպք․ապաքինվել է ևս 710, մահացել 13 քաղաքացի
Հայաստանում հուլիսի 11-ի դրությամբ հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության ընդհանուր ...


11-07-2020
ՀՀ Ազգային հերոս Թաթուլ Կրպեյանի եւ Գետաշենի ինքնապաշտպանության մասին մենագրության հետքերով
1991 թվականի ապրիլի 30-ին սանձազերծվեց Խորհրդային Միության (ԽՍՀՄ) ...


11-07-2020
Հարկային բարենպաստ պայմաններ են ստեղծվում փոքր եւ միջին բիզնեսի համար
Տոկոսադրույքների նվազեցումը բիզնեսի խթանիչ ուժն է

Զարգացած երկրների ...


11-07-2020
Դիք. չաստվածների պաշտամունք
Ավարառության եւ գերեվարության ոգու հետ մեկտեղ Տիգրանն ու ...


11-07-2020
«Նա 40 տարի առաջ բարձրացել է իր խավար հայրենիքի բլուրները ու իր բարձրությունից ինչե՜ր, ինչե՜ր է տեսել…»
Հովհ. Թումանյան, «Քառասուն տարի»

1862 թվի գարնանը մի ...



11-07-2020
Ջերմոցային գազերի արտանետումների մեր բաժինն ու դրանք կրճատելու ներուժը
Հրապարակվել է կլիմայի փոփոխության մասին ...

11-07-2020
Մեծ Պեպոն
Գաբրիել Սունդուկյանը միշտ հաճոյախոսել է ...

11-07-2020
Սիրիայում կփոխվե՞ն խաղի կանոնները
Կողմերը պահանջել են այդ երկրից դուրս ...

11-07-2020
Ռեւանշի հնարավորություն
Հայաստանի եւ Քուվեյթի ֆուտբոլի ֆեդերացիաներն ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +19... +21
ցերեկը +32... +34

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO