Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

27.09.2020
ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ


Որ փայտը թողնենք անտառին, գոմաղբն էլ տանք հողին

Էկոգյուղատնտեսության խնդիրներին անդրադառնալիս՝ համապատկերում հաճախ ենք խոսել անտառները չհատելու եւ հողերին բնական պարարտանյութ՝ գոմաղբ տալու անհրաժեշտության մասին։ Բայցեւ դիտարկել ենք՝ այո՛, հասել ենք մի վիճակի, երբ անտառները հատելն անթույլատրելի է, այո՛, անտառը չհատելով մարդը դարձյալ կարող է եկամուտներ ստանալ՝ հենց նույն անտառի բարիքներից օգտվելով, բայց ինչ առաջարկել անտառի մոտ ապրող մարդուն՝ իբրեւ վառելափայտ եւ ինչ առաջարկել անտառից հեռու ապրող մարդուն, որ իբրեւ վառելափայտ գոմաղբ է նաեւ գործածում։
Առիթով ներկայացրել ենք պելետների ու բրիկետների մասին, ՀՀ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի էներգետիկայի գծով տեղակալ Հակոբ Վարդանյանին հարցրել ենք, թե բնակչությանը կարո՞ղ ենք իբրեւ այլընտրանք առաջարկել թերթաքարային պաշարների գործածումը՝ հաշվի առնելով այն, որ խորհրդային տարիներին դրանցից բրիկետներ սարքելու մասին խոսք եղել է։ Կարո՞ղ ենք արագ բիզնես անել։ Ի պատասխան փոխնախարարը նկատել էր, թե այդ պահի դրությամբ այդ ոլորտը չի ուսումնասիրել եւ չի ուզում ոչ պրոֆեսիոնալ քայլ անել ու խոսել այդ մասին։ «ՀՀ»-ն նույնիսկ տվյալներ էր մեջբերել, ըստ որի՝ նշվում էին այրվող թերթաքարերի պաշարները Իջեւանի, Շամուտի եւ Ջերմանիսի տարածքներում՝ 17-18 մլն տոննա քանակով։ 6 մլն տոննայի պաշար էլ կա Դիլիջանի տարածքում։ Այսքանը հետազոտվածի մասին է։ Թերթաքարի հեռանկարային քանակը 128 մլն տոննա էր (դեռ 2015 թ. տվյալներով)։
Ինչեւէ, այս թեման առկախ մնաց՝ տարբեր պատճառներով. ավելի երկարատեւ, ժամանակատար ու ծախսատար լինելու, բավականաչափ ուսումնասիրված չլինելու, շրջակա միջավայրի պահպանությանը հարիր չլինելու եւ այլն։ Բացի այդ՝ երեւան եկավ ավելի արագ ծրագիրը՝ էկոբրիկետների արտադրությունը: Նախորդ տարեսկզբին տեղեկություն եղավ, որ Կոտայքի մարզում ծղոտից էկոբրիկետների արտադրություն է հիմնվել։ Եվ այդ պահի տվյալներով՝ 1 տոննա բրիկետն արժեր 80 հազար դրամ։ Մակուլատուրայից էլ բրիկետների արտադրության փորձ կա։ Այս տարի նկատեցինք, որ արդեն «list.am»-ում բրիկետների (այս դեպքում՝ ծղոտ եւ ցորենի թեփ) վաճառքի հայտարարություններ կան՝ բայց 1 տոննան արդեն 90 հազ. դրամ։
Փաստորեն, 1 տ բրիկետը փայտից 2-2.5 անգամ թանկ է դուրս գալիս։ Այո, համաձայնում են բրիկետ արտադրողները, բայցեւ՝ այդ 1 տ բրիկետը փոխարինում է 3-4 տ փայտին, շրջակա միջավայրին չի վնասում եւ կօգնի փրկել մեր անտառները։
Անտառ-գոմաղբ-բրիկետ շրջանակը մեր տեսադաշտից բաց չթողեցինք: Արդեն կարող ենք այլ հավելումներ անել: Հայաստանի գյուղական բնակավայրերում վառելափայտի/գոմաղբի օգտագործման նվազեցման մոտեցումներ. իրագործելիության ուսումնասիրություն էր արվում (ՏԿԵ, էկոնոմիկայի, ՇՄ նախարարություններ, գերմանական համագործակցություն) եւ արդեն կա ծախս-օգուտ վերլուծությունը (հաշվետվություն՝ Գ. Արաբյան)։
Ըստ այդմ, իրագործելիության ուսումնասիրության շրջանակում հանդիպումներ են եղել տարբեր ծրագրերի եւ նախաձեռնությունների, հկ-ների եւ համապատասխան գործողություններ իրականացնող այլ կազմակերպությունների հետ: Բացի այդ, փաստահավաք այցեր են արվել տարբեր մարզեր (Շիրակ, Լոռի, Կոտայք եւն)` հաշվի առնելով ինչպես անտառից հեռավոր, այնպես էլ անտառներին հարակից տարածքները, տարբեր կլիմայական պայմանները (ձմռան տեւողությունը եւ սառնությունը): Դաշտային այցերի ընթացքում քննարկումներ են եղել համայնքների, բրիկետ արտադրողների, ջեռուցման սարքեր արտադրողների, հնարավոր գործընկերների հետ: Ըստ հանդիպման արդյունքների, վառելափայտը եւ գոմաղբը շարունակում են մնալ ջեռուցման համար հիմնական վառելիք գյուղական բնակավայրերի մեծ մասում:
Բայց քանի որ վերջին տարում վառելափայտը թանկացել է, հսկողությունն էլ խստացվել, գյուղերում նաեւ անցել են այլ վառելիքի՝ ներառյալ բնական գազի: «Կան նաեւ դեպքեր, երբ տնային տնտեսությունները (ՏՏ) օգտագործում են ռետինե, պլաստիկ եւ այլ նյութեր որպես վառելիք, ինչը վնասակար է առողջության համար… Առատ ծղոտե ռեսուրսային բազա ունեցող որոշ համայնքներում մեծ հետաքրքրություն կա ծղոտե բրիկետների՝ որպես ջեռուցման վառելիքի արտադրության եւ օգտագործման նկատմամբ: Գյուղական շատ ՏՏ-ներ դեռ օգտագործում են տեղական արտադրության տան մեկ կետում տեղադրված անարդյունավետ վառարաններ»,- ասվում է ուսումնասիրությունում:
Նշվում է նաեւ, որ ներկայումս Հայաստանում չկա հաստատված մեթոդաբանություն, սարքավորումներ կամ լաբորատորիա` պինդ կենսավառելիքով (վառելափայտ, բրիկետ) աշխատող ջեռուցման սարքերի (վառարաններ, կաթսաներ) արդյունավետությունը գնահատելու համար:
Հասկանալի է, որ արդյունավետ վառարանները կամ կաթսաները, որոնք համակցված են ծղոտե այլընտրանքային կենսազանգվածային վառելիքի հետ, կնվազեցնեն վառելափայտի եւ գոմաղբի օգտագործումը. փայտը կթողնենք անտառին, գոմաղբն էլ կտանք հողին: Ուսումնասիրվե՞լ է, թե ինչու այդ վառարանների ու կաթսաների գործածումը չի տարածվում: Պարզվում է՝ այո, ուսումնասիրվել է, եւ նաեւ նշվել այս տեխնոլոգիաների տեղակայման ու տարածման հիմնական
խոչընդոտները: Դրանք վերաբերում են. 1. արդյունավետ վառարանների/կաթսաների
առկայությանն ու մատչելիությանը, 2. մեծ քանակությամբ ծղոտի պաշարներ ունեցող համայնքներում ծղոտե բրիկետներ օգտագործելու համար հարմարեցված տեխնոլոգիաների անհրաժեշտությանը կամ ծղոտե բրիկետների հասանելիությանը, 3. այլընտրանքային կենսազանգվածային (ծղոտ) վառելիքի առկայությանն ու մատչելիությանը, 4. կենսավառելիքով աշխատող ջեռուցման կենտրոնացված համակարգին անցնելու դեպքում նախնական մեծ ներդրումներին, 5. ՏՏ եւ համայնքներում արդյունավետ սարքերի (վառարան, կաթսա) առավելությունների մասին ոչ բավարար տեղեկացվածությանը, 6. անարդյունավետ սարքերի փոխարինման եւ այլընտրանքային կենսավառելիքի օգտագործման համապարփակ պետական ռազմավարության անհրաժեշտությանը։
Այսինքն՝ կրկին հանգում ենք մատչելիության ու ներդրումների խնդրին: Նաեւ՝ բրիկետների շուկայական գնից զատ հաշվարկվե՞լ են արդյոք տեղափոխման ծախսերը կամ ի՞նչ արժեն դրանք գործածելու համար նախատեսված վառարանները: Կամ՝ բրիկետավորման կետերը կարո՞ղ են բավարարել պահանջարկը, այդչափ հումք որտեղի՞ց են վերցնելու: Այս եւ այլ հարցեր առանձին կքննարկենք:

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

15-09-2020





26-09-2020
Կտրուկ քայլ՝ տեղական արտադրությունը պաշտպանելու համար
Արգելվում է Հայաստանի համար ռազմավարական նշանակության սեւ եւ գունավոր ...


26-09-2020
Ճնշում է գործադրվում Կիպրոսի վրա
ԱՄՆ-ը պնդում է այլեւս չարգելափակել Բելառուսի նկատմամբ ԵՄ-ի պատժամիջոցների ...


26-09-2020
Իդլիբը՝ Մոսկվայի ու Անկարայի միջեւ
Ստատուս-քվոն պահպանվում է

Մոսկվան ու Անկարան որոշում են ...


26-09-2020
Էներգախնայողությունը` էներգիայի նոր աղբյուր
Ինչ ներուժ ունի Հայաստանը եւ ինչ քայլեր է ձեռնարկում ...


26-09-2020
Նա՝ մեր անլռելի զանգակատունը
Սերմ էր, որ ընկնելու էր հողի մեջ, որպեսզի հողը ...


26-09-2020
Հումանիտար ականազերծման կենտրոն՝ Արցախում
Հիմնադիրներն արցախյան պատերազմի մարտական սպաներն են

Երկրորդ ամիսն ...


26-09-2020
Ինչպես ենք մենք վայելում Աստծուն
Որպեսզի ընդունենք Աստծուն, մենք պարտավոր ենք դեմքով շրջվել դեպի ...



26-09-2020
«Հայաստանի հետ պետք չէ խոսել ուժի եւ սպառնալիքի լեզվով»
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կառավարությունում ...

26-09-2020
Դավիթ Տոնոյանը ՌԴ-ում ներկա է «Կովկաս-2020» զորավարժության հիմնական փուլին
ՀՀ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանն ...

26-09-2020
ՀՀ նախագահը շնորհավորել է «Ավրորա» մրցանակաբաշխության 5-ամյակը
Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանը ...

26-09-2020
Արոնյանը ձգտում է եզրափակիչ
Լեւոն Արոնյանը երկրորդ հաղթանակը տանելով ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +16... +19
ցերեկը +24... +26

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO