Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

26.11.2020
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ


Սիրելիներից մի բաժանվեք…

Ինչու՞ են հավատացյալներն աղոթում իրենց մահացած հարազատների համար: Ի՞նչ է կատարվում մարդու հետ մահից հետո, եւ արդյոք նրանք ունե՞ն մեր աղոթքների կարիքը:
Լռության րոպե…
Անցավորներին հիշատակել հարկավոր է միայն այն ժամանակ, երբ հավատում ես, որ նրանք ողջ են: Այս, առաջին հայացքից, հակասական միտքը հաստատվում է նույնիսկ ոչ այնքան եկեղեցական ուսմունքով, որքան սովորական մարդկային ինտուիցիայով: Մեր մահացածներին հիշատակելիս ամենատարածված խոսքն այն է, թե՝ «բոլորս ենք այնտեղ լինելու»: Սա իրականում խորիմաստ վերաբերմունք է. նայելով ուրիշի մահվանը՝ հիշել սեփական մահվան անխուսափելիության մասին: Վերոնշյալ արտահայտության մեջ կա մի ձեւակերպում, որը չի որոշակիացվում. որտե՞ղ՝ այնտեղ: Ի՞նչ է գտնվում այն սահմանից այն կողմ, որն արդեն հատել է մեր մահացած հարազատը, եւ որը վաղ թե ուշ պետք է հատի մեզնից յուրաքանչյուրը: Եթե սահմանից այն կողմ միայն դատարկություն է, անէություն եւ մարդկային ինքնագիտակցության լիակատար ոչնչացում, ապա «բոլորս ենք այնտեղ լինելու» արտահայտությունը կորցնում է իմաստը, քանզի ոչ մի «այնտեղ» այդ դեպքում չի կարող լինել:
Ստացվում է, որ հիշատակելով մեր անցավորաց, մի հասարակ արտահայտությամբ մենք հավաստում ենք մեր հավատքը միանգամից երեք լուրջ փաստերի նկատմամբ.
ա/ կենսաբանական մահը չի ոչնչացնում մարդու անհատականությունը,
բ/ մահից հետո մարդն ընկնում է այլ, առայժմ մեզ անհայտ, բայց շատ ռեալ աշխարհ,
գ/ այդ աշխարհ տեղափոխությունը կատարվում է պարտադիր բոլոր մարդկանց համար, անկախ իրենց ցանկությունից:
Երբ մեր բարեկամներից մեկը հիվանդանում է, մենք այցելում ենք նրան, քաղցրավենիք տանում, զրուցում նրա հետ, խոստանում այցելել նորից: Երբ մեկը մեր շրջապատից հայտնվում է բանտում, մենք ուտելիք ու անհրաժեշտ պարագաներ ենք ուղարկում նրա համար, փորձում թեթեւացնել նրա հոգսը: Բայց երբ մեր մտերիմներից, հարազատներից մեկը մահանում է, մենք անզոր ենք նրա համար որեւէ բան անել, որքան էլ մեր սիրտը ցավում է: Մենք չգիտենք՝ երկրային կյանքի սահմանից այն կողմ ի՞նչ է կատարվում, ինչպե՞ս կարող ենք մեր սերն ու հոգատարությունն արտահայտել մեր մահացած հարազատի նկատմամբ, որովհետեւ մենք դրա փորձը եւ փորձառությունը չունենք: Ուրեմն, ի՞նչ պետք է անել. հարկավոր է դիմել նրան, ով ունի դրա փորձառությունն ու գիտի ինչ անել՝ Եկեղեցուն: Եկեղեցին արդեն երկու հազար տարի հիշատակում է իր հանգուցյալներին եւ բազմաթիվ վկայությունների մեծ փորձ ունի աղոթքով հիշելու ննջեցյալներին: Դրա համար է, որ հարազատի մահը եկեղեցի է բերում նույնիսկ նրանց, ում համար եկեղեցու կարծիքը էական չի եղել իր կյանքի ընթացքում:
Ընդհանրապես, առանց հավատքի առ կյանք մահից հետո՝ անիմաստություն է ննջեցյալի ոգեկոչումը:
Խորհրդային ժամանակներում Հայրենական պատերազմի ժամանակ զոհվածների հիշատակը ոգեկոչում էին լռության րոպեով: Ասվում էին շնորհակալական խոսքեր, գնահատանքի արտահայտություններ զոհվածների հասցեին: Սա՝ աթեիզմի ժամանակ: Սակայն հարց է առաջանում. ինչպե՞ս էին գոհունակություն հայտնում արդեն մահացածներից:
Բայց եթե մարդը հավատում է, որ իր մահացած հարազատը չի լուծվում բնության մեջ, այլ հավատում է, որ ննջեցյալները կենդանի են, հույս ունի, որ ապագայում հանդիպելու է նրանց (թեկուզ՝ մահվանից հետո), ապա նրան՝ իր հույսը, հավատքը եւ սերը արտահայտելու համար հարկավոր են խոսքեր: Եվ հընթացս ասված «բոլորս ենք այնտեղ լինելու» արտահայտությունը բավարար չէ: Հարկավոր են այլ խոսքեր. ավելի ստույգ, ավելի հստակ, ավելի գեղահունչ. հարկավոր է հասկանալ այդպիսի ոգեկոչման իմաստն ու բովանդակությունը:

Հաջորդիվ
Անահիտ ԲԱՆՈՒՉՅԱՆ

15-09-2020





25-11-2020
Արցախի հիմնախնդիրը՝ միջազգային իրավունքի համատեքստում
Անկախության ճանաչումը հանուն փրկության

Պատերազմի օրերից սկսած ...


25-11-2020
«Իմ կենացը մի խմեք, այլ շարունակեք իմ գործը»
«Յուրաքանչյուր ժողովրդի հաղթանակ առաջին հերթին ազգային համախմբվածության արդյունք է»


25-11-2020
Անկարան վերահսկում է Ֆրանսիայի 2600 մզկիթից 320-ը
Երբ ավելանում են «գայլերը», քաղաքակիրթ աշխարհի խնդիրն է մտածել ...


25-11-2020
Եռակողմ հայտարարության նախաձեռնողն ամեն կերպ կձգտի պահպանել այն
ՌԴ-ն մատնանշում է Արցախում խաղաղությունը խաթարելու փորձ անողներին



25-11-2020
Առկա իրողություններում չի կարելի բացառել տարածաշրջանային զարգացման որեւէ սցենար
Պետականության ուժեղացման ռեսուրսները հնարավոր է ապահովել միայն ազգային ներուժի ...


25-11-2020
Ռազմավարական ակնարկ Իրանին
ԱՄՆ-ը կործանիչներ է ուղարկել Մերձավոր Արեւելք

Իրաքում ...


25-11-2020
Ամրոցները՝ Որոտանի ափերին
Սա Հայաստան է, եւ վերջ...
Լեոնիդ ԱԶԳԱԼԴՅԱՆ




25-11-2020
Արմեն Սարգսյանն հանդիպում է ունեցել Հորդանանի հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ
Աշխատանքային այցով Հորդանանի Հաշիմյան ...

25-11-2020
ՀՀ վարչապետը ներկայացրել է ԿԳՄՍ նորանշանակ նախարարին
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է ՀՀ կրթության, ...

25-11-2020
Ռուսական կենտրոնն սկսել է աշխատանքը
Լեռնային Ղարաբաղում իր աշխատանքն է սկսում ...

25-11-2020
Մխիթարյանի նոր ռեկորդները եւ հնարավոր պայմանագիրը
Իտալական «Ռոման» պատրաստվում է երկարաձգել ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +2... +4
ցերեկը +4... +7

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO