Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

01.03.2021
ԱՇԽԱՐՀ


Անկարայի՝ հեռուն գնացող նպատակները

Մինչեւ Օսեթիայի պատերազմը տեղի էր ունեցել Թուրքիայի հետ սահմանը պահող Ասլան Աբաշիձեի պաշտոնանկությունը

Նախօրեին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը հրապարակեց «Վրաստանն ընդդեմ Ռուսաստանի» միջպետական գանգատի վերաբերյալ որոշումը: Այն վերաբերում էր 2008 թ. օգոստոսին Հարավային Օսեթիայում տեղի ունեցած իրադարձություններին եւ դրանց հետեւանքներին:
Ռուսաստանյան մամուլը շտապեց տարածել ՌԴ արդարադատության նախարարության մամուլի ծառայության հաղորդագրությունը, ըստ որի՝ ՄԻԵԴ-ն անհիմն է ճանաչել Վրաստանի բողոքը: Հաղորդագրության մեջ ասվում է, որ ՄԻԵԴ-ը եկել է այն եզրակացության, որ ՌԴ-ն չի կարող պատասխանատվության ենթարկվել Մարդու իրավունքների եւ հիմնարար ազատությունների պաշտպանության կոնվենցիայով այն դեպքերի համար, որոնք տեղի են ունեցել վրացական բանակի՝ 2008 թ. օգոստոսի 8-12-ն ընկած ժամանակահատվածում ռուս զինծառայողների կողմից խաղաղապահ զորակազմի եւ տեղի քաղաքացիական բնակչության վրա հարձակումը հետ մղելու ընթացքում: Ըստ ռուսական մամուլի՝ ՄԻԵԴ-ը չի աջակցել նաեւ Վրաստանի իշխանությունների հայտարարություններին, թե մինչեւ վրացական զորքի հարձակումը ռուսական զորքը ներխուժել էր Հարավային Օսեթիա:
Վրաստանի վարչապետ Գեորգի Գախարիան էլ իր հայտարարության մեջ ՄԻԵԴ-ի որոշումը հռչակեց Վրաստանի հաղթանակ: Հարեւան երկրի վարչապետի խոսքերով՝ դատարանը կիսել է Վրաստանի դիրքորոշումը եւ ընդունել Ռուսաստանի պատասխանատվությունը քաղաքացիական անձանց անվտանգությունը խախտելու եւ պատերազմի ընթացքում Վրաստանի քաղաքացիների սպանությունների վերաբերյալ հետաքննություն չանցկացնելու համար:
Նկատենք, որ 2008 թ. Օսեթիայի իրադարձությունների նախադրյալները դրվել էին դեռեւս 2004-ին, երբ ՌԴ միջնորդությամբ փաստացի անկախ Աջարիայի Հանրապետությունը հանձնվեց Սահակաշվիլիի նոր իշխանությանը: Բաթումի մեկնած ՌԴ անվտանգության խորհրդի քարտուղար Իգոր Իվանովն Աջարիայի առաջնորդ Ասլան Աբաշիձեին համոզեց լքել հանրապետությունը՝ արյունալի բախումներից խուսափելու համար: Վերջինս որդու՝ Գեորգիի հետ, Իվանովի ուղեկցությամբ ինքնաթիռով մեկնեց Մոսկվա: Աջարիայի վերադարձը Միխայիլ Սահակաշվիլիին հիմքեր տվեց մտածելու, որ ռազմական ճանապարհով կարող է հետ բերել փաստացի անկախ համարվող Հարավային Օսեթիան եւ Աբխազիան, ինչն էլ 2008 թ. օգոստոսյան քառօրյա պատերազմի պատճառ դարձավ:
Սակայն Աջարիայից Աբաշիձեի հեռացումն ունեցավ մեկ այլ հետեւանք, որն անտեսվեց եւ որի դրսեւորումներն այսօր ավելի են իրենց զգացնել տալիս հատկապես Հայաստանի եւ հայաբնակ Ջավախքի համար: 2004-ից հետո Թուրքիան բառիս բուն իմաստով մտավ Աջարիա եւ Վրաստան: Ասլան Աբաշիձեն իրեն համարում էր հակաթուրք ղեկավար եւ այդ մասին մշտապես բարձրաձայնում էր: Երբ 1998 թ. տողերիս հեղինակը Բաթումում հայ, վրացի եւ ադրբեջանցի լրագրողների խմբերի հետ հանդիպեց Ասլան Աբաշիձեին, վերջինս հայտարարեց, որ իր խնդիրը Թուրքիայի հետ սահմանը պահելն է, որ եթե ինքը դա չանի, ժամանակի վրացական իշխանությունները վաղուց թուրքերին թողած կլինեին Վրաստան: Աբաշիձեն այդ մասին հայտարարում էր բաց տեքստով՝ անտեսելով, որ հանդիպմանը ներկա էր նաեւ ադրբեջանցի լրագրողների մի մեծ պատվիրակություն:
Այդ տարիներին Բաթումիի հրապարակներից մեկում տեղադրված էր Աբաշիձեի պապի հուշարձանը, ով ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ զորահրամանատարի կարգավիճակով կռվել էր Թուրքիայի դեմ: Աբաշիձեի ղեկավարման տարիներին Աջարիայի սահմանապահ եւ մաքսային ուղեկալներն ավելի հզոր էին, քան Վրաստանի մյուս սահմանային անցակետերը:
Նրա հեռանալուց հետո սկսվեց թուրքական էքսպանսիան այդ հանրապետության տարածք: Ներկայում Բաթումի քաղաքում հիմնական ներդրում կատարողները թուրքերն են, որոնց է պատկանում հյուրանոցների եւ նոր զվարճանքի օբյեկտների հիմնական մասը: Բաթումիի օդանավակայանը փաստացի շահագործում է թուրքական ընկերությունը՝ Թուրքիայի քաղաքացիների համար, որոնք առանց վիզայի իրենց երկրի սահմանամերձ շրջաններից գալիս են այստեղ՝ այլ երկրներ թռչելու համար: Աջարիայի մայրաքաղաքի վաճառատները եւ սննդի օբյեկտները այսօր մեծամասամբ թուրքական անվանումներ ունեն: Կտրուկ ավելացել է տեղի մուսուլման բնակչության թիվը: Աջարիայի բնակչության մի մասը մշտապես դավանել է իսլամ, սակայն Ասլան Աբաշիձեի կառավարման տարիներին այնտեղ թափ էր հավաքել քրիստոնեություն ընդունելու գործընթացը, կառուցվում էին նոր եկեղեցիներ: Այդ հանրապետության առաջնորդի հեռանալուց հետո գործընթացները տրամագծորեն հակառակ ընթացքն ստացան, իսկ Բաթումիում վերաբնակեցված թուրքերն արդեն հայտարարում են, որ այն միշտ էլ թուրքական քաղաք է եղել:
Թուրքիան ոչ միայն փոխում է բուն Աջարիայի, այլեւ նրա հարակից շրջանների կրոնական եւ էթնիկ կազմը: Վերջինիս հովանավորությամբ վրացական այն գյուղերում, որտեղ թեկուզ փոքր թվով մուսուլմանական հավատքի բնակիչ կա, կառուցվում են մզկիթներ, եւ խրախուսվում է իսլամի դավանանքը: Դրա հետեւանքով տեղի են ունենում բախումներ քրիստոնյա եւ մուսուլման համագյուղացիների միջեւ:
Մի քանի օր առաջ Գորիի շրջանի Բուկնարի փոքր գյուղում քրիստոնեական եւ մուսուլմանական համայնքների միջեւ բախում է տեղի ունեցել, որի պատճառը այնտեղ մզկիթ կառուցելու վերջիններիս ցանկությունն էր: Մուսուլմաններին օգնության էին եկել հարեւան շրջանների հավատակիցները: Մի քանի հոգի վիրավորվել էին բախման հետեւանքով, եւ դրա ընդլայնումը հաջողվել էր կանխել միայն իրավապահ ուժերի ներգրավմամբ: Բուկնարի գյուղի մուսուլմաններին հարեւան Աջարիայից աջակցության եկած վրացի հավատակիցները Գորիի քաղաքապետարանի դիմաց բողոքի ակցիայի ժամանակ պահանջում էին Վրաստանի հոգեւոր առաջնորդների հետ հանդիպում եւ հայտարարում, որ Վրաստանի ողջ տարածքում են ցանկանում ունենալ մզկիթներ աղոթելու համար:
Հատկանշական է, որ նման բախումներ սկսվեցին 2004 թ.՝ Ասլան Աբաշիձեի հեռանալուց հետո, եւ այսօր դրանք ստանում են զգալի ծավալներ: 2013-ին նման միջադեպ էր գրանցվել նաեւ Սամցխե-Ջավախքի Ադիգենի շրջանի վրացական Չելա գյուղում: Տեղի մուսուլմաններն ընդվզել էին գյուղում 24 մետրանոց նորակառույց մինարեթի քանդման դեմ: Վրաստանի իշխանությունները հայտարարել էին, որ դա ապօրինի է եւ առանց թույլտվության է կառուցվել, իսկ դրա համար Թուրքիայից բերված մետաղական բոլոր կոնստրուկցիաները պատշաճ մաքսային զննության չէին ենթարկվել: Նման միջադեպեր էին տեղի ունեցել նաեւ Նիգվզիանի, Ցինցկարո եւ Սամթացկարո գյուղերում: Վրաց եկեղեցին այն ժամանակ դիմեց Վրաստանի մուսուլմանական հոգեւոր առաջնորդին՝ խնդրելով չօժանդակել եւ պայքարել նման սադրիչ գործողությունների դեմ, բայց պարզվում է՝ հորդորները տեղ չէին հասել:
Այսպիսով, Թուրքիան, բացի տնտեսական ներխուժումից, գործուն քայլեր է անում Վրաստանում մուսուլմանական հավատքը տարածելու եւ խրախուսելու համար, ինչի հետեւանքներից մեկը Հայաստանն ու հայաբնակ Ջավախքը շրջափակելն է:

Արմեն ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

23-01-2021





27-02-2021
Խթանվում է Հայաստանի հարուստ արեւային էներգիայի օգտագործումը
Նոր արտոնություններ այս ճյուղի արտադրությամբ զբաղվել ցանկացողների համար



27-02-2021
Ամենամեծ խնդիրը հիմա տնտեսական ճգնաժամն է
Դրա պատճառով Սիրիայի 9.3 մլն քաղաքացիներ սննդի պակաս են ...


27-02-2021
Ալիեւը սպառնում է եռակողմ հայտարարության ողջ տրամաբանությանը
Ադրբեջանի նախագահի բացասական ակնարկները Ռուսաստանի ուղղությամբ

Ադրբեջանի նախագահը ...


27-02-2021
Վրաստանը ՆԱՏՕ-ին միանալու հնարավորություն ունի՞
Թբիլիսին չի դադարում ձգտել դեպի Հյուսիսատլանտյան դաշինք

Վրաստանի՝ ...


27-02-2021
Միրիկ գյուղի մոտակա ամրոցները
Սա Հայաստան է, եւ վերջ...
Լեոնիդ Ազգալդյան



27-02-2021
Երբ հայդուկին հորդորում են վեր կենալ գերեզմանից...
Ելի՛ր, Գեւորգ, ելի՛ր, դուշմանը շատ է,
Հայոց ազգի համար ...


27-02-2021
Նրա ֆիլմերը երբեք չեն ծերանում
«Ինչ ծնվում է, պետք է ծնվի մեր հողից, մեր ...



27-02-2021
Հայտնի է երրորդ հանդիպման օրը
Մոսկվայում այսօր տեղի կունենա Հայաստանի ...

27-02-2021
Պուտինը ՌԴ ԱԽ մշտական անդամների հետ քննարկել է Ղարաբաղի հարցը
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինն օպերատիվ ...

27-02-2021
Մաշտոցյան Մատենադարանում կներկայացվի արցախյան ձեռագրային արվեստը
Մաշտոցյան Մատենադարանում մարտի 3-ին կբացվի ...

27-02-2021
Արոնյանը որոշեց հեռանալ
Գրոսմայստեր Լեւոն Արոնյանը հայտարարել է Հայաստանից ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը -1... +1
ցերեկը +1... +4

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO