Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

03.03.2021
ԱՇԽԱՐՀ


Էներգակիրները թյուրքական բարեկամության հիմքում

Քննարկումներ «Դոստլուկ» հանքավայրի շահագործման շուրջ

Տարածաշրջանում տեղի են ունենում գործընթացներ, որոնցից Հայաստանը դուրս է մնում։ Էներգետիկ եւ տնտեսական շահերը ձեւավորում են քաղաքական օրակարգեր եւ հիմք են այնպիսի վերադասավորումների համար, որոնց տիրույթում հայկական օրակարգը չի տեղավորվում։ Անկարայում այսօր հանդիպելու են Թուրքիայի, Ադրբեջանի եւ Թուրքմենստանի արտաքին գործերի նախարարներ Մեվլութ Չավուշօղլուն, Ջեյհուն Բայրամովն ու Ռաշիդ Մերեդովը։ Երեք երկրների ԱԳ նախարարների քննարկման թեմաներից մեկը կլինի Թուրքմենստանի էներգետիկ ռեսուրսները Եվրոպա տանելու հարցը։ Նման զարգացման հնարավորությունը հավանական դարձավ այն բանից հետո, երբ այս տարվա հունվարի 21-ին Աշխաբադում Թուրքմենստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ ստորագրվեց փոխըմբռնման հուշագիր Կասպից ծովի «Դոստլուկ» հանքավայրի համատեղ հետախուզման, արդյունահանման եւ ձուլման համար։
Մասնագետների կողմից հանքավայրի պաշարը գնահատվում է 50 միլիոն տոննա նավթ։ Այս հանքավայրի շահագործման հարցը Խորհրդային Միության փլուզումից ի վեր Թուրքմենստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ վիճելի էր համարվում: Հանքավայրը թուրքմենական կողմն անվանում էր «Սերդար», իսկ ադրբեջանականը՝ «Կյապազ»: Այսօր այն ստացել է «Դոստլուկ» անվանումը, որը նշանակում է «բարեկամություն» ինչպես թուրքմեներենով, այնպես էլ՝ ադրբեջաներենով։ Ըստ ադրբեջանական լրատվամիջոցների՝ ներկայումս երկու երկրների միջեւ նախապատրաստվում է միջկառավարական համաձայնագիր, համաձայն որի՝ հանքավայրի ռեսուրսները բաշխվելու են կողմերի միջեւ 70 (Թուրքմենստան) եւ 30 տոկոս (Ադրբեջան) հարաբերակցությամբ:
Էներգետիկ համաձայնագիրը, բնականաբար, ողջունվել է Թուրքիայի կողմից, եւ այն հանգամանքը, որ այսօր հարցի քննարկումը տեղի է ունենում Անկարայում, ցույց է տալիս այս երկրի ներգրավվածությունը։ Թուրքիան այսպիսով կարողանալու է իր վերահսկման տակ պահել Կասպից ծովի եւ Կենտրոնական Ասիայից եկող էներգահոսքերը։ Այդ իրադարձության կապակցությամբ Թուրքիայի արտգործնախարարությունը հայտարարություն էր տարածել՝ ընդգծելով, որ կցանկանային, որ այն ճանապարհ բացեր այնպիսի նախագծերի համար, որոնք կբարելավեին Թուրքիայի եւ Եվրոպայի էներգետիկ անվտանգությունը: Փաստորեն, Ադրբեջանը սրանով նախեւառաջ սպասարկում է Թուրքիայի շահերը։ Սա նաեւ ազդակ է, որ Ադրբեջանի էներգետիկ, տնտեսական, քաղաքական (ինչպես նաեւ ռազմական, կրթական) ոլորտներում մեծանում է թուրքական ազդեցությունը, առանց որի ադրբեջանական կողմը կարծես թե որեւէ ոլորտում քայլ չի անում։ Վիճահարույց հարցերի շուրջ Աշխաբադի եւ Բաքվի դիրքորոշումների մոտեցման ուղղությամբ Անկարայի ջանքերը լիովին տեղավորվում են պանթուրանական ծրագրի շրջանակներում:
«Agence France Presse»-ը (AFP) նույնպես անդրադարձել էր համաձայնագրի օգնությամբ անդրկասպյան գազատարի նախագիծն առաջ տանելուն, որը բազմամիլիարդ դոլար արժողությամբ ծրագիր է եւ Ադրբեջանի միջոցով Եվրոպային կմիացնի թուրքմենական գազի ահռելի հանքավայրերը։ Նկատենք, որ եթե Ադրբեջանն ու Թուրքմենստանը չկարողանային համաձայնության գալ «Դոստլուկի» հետ կապված, ապա Ադրբեջանի գազի պաշարները չէին բավարարի «Թանափ» (TANAP) գազատարն ամբողջությամբ լցնելու համար, ինչն էլ կասկածի տակ կդներ նախագծի ճակատագիրը։ Համաձայնագրի հետագա ճակատագրի մասով կա նաեւ թերահավատություն, որոշ վերլուծաբաններ նշում են, որ Բաքվի եւ Աշխաբադի կողմից նախկինում եւս եղել են ձեռք բերված համաձայնություններ, որոնք, սակայն, կյանքի չեն կոչվել։
Տրանսկասպյան գազատարի շահագործման հարցում դեռեւս 2018-ից հետաքրքրություն էին ցուցաբերել «British Petroleum»-ը, «Shell»-ը եւ «Total»-ը, իսկ Եվրամիությունը պատրաստակամություն էր հայտնել ներդրումներ ներգրավել։ Այս զարգացումները պետք է որ մտահոգեին Ռուսաստանին, քանի որ դրանով նվազելու էր վերջինիցս ունեցած կախվածությունը, սակայն ռուսական կողմն այդ հարցը լուծում է այլ ճանապարհով։ Մասնավորապես, փետրվարի 18-ին Թուրքմենստանի նախագահ Գուրբանգուլի Բերդիմուհամեդովի եւ ռուսական «Լուկօյլ» նավթային ընկերության ղեկավար Վագիտ Ալեքպերովի հանդիպման արդյունքում ձեռք է բերվել պայմանավորվածություն, որ ռուսական ընկերությունը եւս կմասնակցի Կասպից ծովում թուրքմենա-ադրբեջանական «Դոստլուկ» հանքավայրի շահագործմանը:

Լուսինե ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

23-02-2021





02-03-2021
Չնայած դժվարին վիճակին, լուծում, ի վերջո, կա
Որոնք են Հայաստանի անելիքները

ՀՀ վիճակագրական կոմիտեն օրերս ...


02-03-2021
Հայոց բանակի վերածնունդըմտահոգում է մեր հարեւաններին
ԱՀ խորհրդարանը կարեւոր հայտարարություն է ընդունել

Հայի մի ...


02-03-2021
Արցախը որեւէ կարգավիճակում չի կարող լինել Բաքվի իրավասությունների ներքո
Հարցն օրակարգից հանելն ուղիղ ճանապարհ է դեպի կոնֆլիկտի վերսկսում


02-03-2021
«Ես որ Մշո դաշտը տեսա, էլ ընձի մահ չկա»
«Հային այնքան պետք է ուժեղացնել, որպեսզի նրա աստղը պայծառանա ...


02-03-2021
Ադրբեջանի հայատյաց քաղաքականությունը շարունակվում է
Ցեղասպանությունը վաղեմության ժամկետ չունի

Սումգայիթյան ոճրագործությունից 33 ...


02-03-2021
Հայ երգի ժրաջան մշակը
«Նա ասես շրջիկ դպրոց լիներ…»

Հայ երաժշտական արվեստում ...


02-03-2021
Հայրենիք. «Տիրոջ օրհնութիւնը ինչպէ՞ս երգենք օտար երկրումը»
Սուրբ Գրքում հստակ արտահայտված է, որ մեր երկրային հայրենիքը ...



02-03-2021
Ունենանք այնքան սեր ու վճռականություն, որ հետեւություններ անենք սխալներից
Հայաստանում 2021 թվականի մարտի 1-ը դիմավորում են ...

02-03-2021
Վարչապետն այցելել է նախագահին
Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանը ...

02-03-2021
Պատգամավորների միաձայն հավանությամբ
ԱՀ խորհրդարանի արտահերթ նիստում

Երեկ ...

02-03-2021
ՖԻԴԵ-ի դասակարգման աղյուսակում 5-րդն է
Գրոսմայստեր Լեւոն Արոնյանը ՖԻԴԵ-ի դասակարգման ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը -1... +1
ցերեկը +1... +4

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO