Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

23.04.2021
ԱՇԽԱՐՀ


Իրանում քաղաքական մթնոլորտն «ընտրականացվում» է

2021 թ. հունիսի 18-ին Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում (ԻԻՀ) տեղի կունենան նախագահական 13-րդ եւ տեղական խորհուրդների 6-րդ, ինչպեսեւ խորհրդարանական ու բանիմացների ժողովի միջանկյալ ընտրությունները: ԻԻՀ Սահմանադրության համաձայն՝ բոլոր մակարդակի ընտրություններն անցկացնում է ներքին գործերի նախարարությունը, եւ դրանց համար պատասխանատու է ՆԳ նախարարը: Այդ նպատակով նախարարությունում ձեւավորվում է ընտրությունների գլխավոր շտաբ, որի պետ է նշանակվում ՆԳ քաղաքական հարցերով փոխնախարարը: Բացի այդ, ձեւավորվում է նաեւ ընտրությունների անցկացման գործադիր հանձնաժողով:
Ըստ Սահմանադրության՝ ընտրությունների վերահսկումն իրականացնում է Սահմանադրության պահապան խորհուրդը (ՍՊԽ): Վերջինս ունի 12 անդամ, որոնցից 6-ը բարձրաստիճան հոգեւորականներ են, որոնց ընտրում է երկրի ռազմաքաղաքական առաջին դեմք հանդիսացող հեղափոխության առաջնորդը: Իսկ մյուս 6-ը տարբեր ոլորտների իրավաբաններ են, որոնց թեկնածությունը խորհրդարան է ներկայացնում դատական իշխանությունը: Խորհրդարանում հաստատված օրինագծերն առանց ՍՊԽ-ի հաստատման չեն կարող օրենքի ուժ ստանալ: Բացի այդ, Սահմանադրության մեկնությունը եւս վերջինիս լիազորություններից է, որը, մեկնաբանելով իր գործառույթները, իրեն վերագրել է հավանություն տվող վերահսկողություն, ինչը նշանակում է ցանկացած ընտրություններին հաստատել թեկնածուների համապատասխանությունը: Ընտրությունների գլխավոր շտաբի հրապարակած 5-րդ հայտարարությամբ հայտնի են դարձել նաեւ նախագահի եւ մյուս ընտրությունների թեկնածուների գրանցման ժամկետները: Համաձայն նշյալ հայտարարության՝ նախագահի թեկնածուները գրանցվելու են մայիս 11-15-ը, քաղաքային խորհրդի անդամներիը՝ մարտի 11-27-ը, իսկ գյուղական խորհուրդների, բանիմացների ժողովի եւ խորհրդարանի միջանկյալ ընտրությունների թեկնածուները կգրանցվեն ավելի ուշ:
ԻԻՀ-ի ընտրություններում մրցակցությունն ընթանում է համակարգի շրջանակներում առկա քաղաքական երկու գլխավոր հոսանքների՝ պահպանողական կամ, ինչպես իրենք են իրենց անվանում, սկզբունքայինների եւ բարենորգիչների միջեւ: Նշյալ հոսանքների կուսակցությունները եւ քաղաքական կազմակերպություններն արդեն սկսել են ձեւավորել դաշինքներ: Որոշ կուսակցություններ հայտարարում են, թե մասնակցելու են իրենց թեկնածուներով, անգամ կան կուսակցություններ, որոնք ընտրություններին մասնակցելու են անկախ թեկնածուների առաջադրմամբ:
Ուսումնասիրելով այս թեմայով իրանյան ԶԼՄ-ների հրապարակումները, կարելի է ասել, որ մրցակցությունն արդեն սկսված է՝ հաշվի առնելով մրցակից հոսանքների տեսակետներն արտացողող ԶԼՄ-ների, քաղաքական գործիչների եւ վերլուծաբանների քննադատական տեսակետները միմյանց հասցեին: Այսուհանդերձ, հարկ է նշել, որ բարենորոգչական հոսանքի հաջողությունը, թերեւս, պայմանավորված կլինի առաջիկա երկու ամիսների ընթացքում ԱՄՆ-ի վերադարձով Իրան-5+1 համաձայնությանը (JCPOA): Սակայն, ներկա դրությանբ, այն թերեւս փակուղի է մտել, քանզի Վաշինգտոնը Թեհրանից, որը աստիճանաբար հեռացել է համաձայնությունից, պահանջում է լիովին իրականացնել ստանձնած պարտավորությունները, որից հետո ԱՄՆ-ը կվերացնի այդ երկրի դեմ սահմանափակումները: Մինչդեռ Իրանը, ամենաբարձր՝ երկրի ռազմաքաղաքական եւ կրոնական առաջին դեմք հանդիսացող հեղափոխության առաջնորդ այաթոլա Ալի Խամենեիի մակարդակով, շեշտել է, որ նախ գործնական քայլերով պետք է վերացվեն սահմանափակումները, որից հետո Թեհրանը կյանքի կկոչի ստանձնած պարտավորությունները: Ըստ ամենայնի՝ հենց այս հանգամանքի գիտակցությամբ էլ 2020 թ. դեկտեմբերի սկզբներին պահապանողական մեծամասնությամբ խորհրդարանը հաստատել է NPT (Միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագիր) համաձայնությունից ԻԻՀ-ի հեռանալու եւ ուրանի 20 տոկոսով հարստացման գործընթացը վերսկսելու վերաբերյալ օրինագիծ, որն օրենքի ուժ է ստացել եւ լրացուցիչ լուրջ պատնեշ ստեղծել այդ հարցում: Այս առնչությամբ հավելենք, որ խորհրդարանի խոսնակ Մոհամեդ Բաղր Ղալիբաֆը համարվում է պահպանողական թեւի նախագահի գլխավոր թեկնածուներից: Սա երկրի նախագահ դառնալու նրա 4-րդ փորձն է, սակայն այժմ առավել շահեկան վիճակում է: Ի դեպ, պահպանողական թեւի մյուս երկու ֆավորիտներ՝ Ազգային անվտանգության խորհրդում այաթոլա Խամենեիի ներկայացուցիչ Սաաիդ Ջալիլին եւ դատական իշխանության ղեկավար Էբրահիմ Ռայիսին եւս նախագահի թեկնածության փորձառություն ունեն:
Անդրադառնալով բարենորոգչական թեկնածուներին, որոնք ներկա դրությամբ ընտրվելու լուրջ հնարավորություններ չունեն, նշենք, որ նրանք հիմնականում հայտնի քաղաքական դեմքեր չեն: Բայց եւ այնպես շրջանառության մեջ է երկու հայտնի թեկնածուի անուն՝ «Իրանցիների ձայն» կուսակցության առաջնորդ, ՄԱԿ-ում ԻԻՀ-ի նախկին ներկայացուցիչ Սադեղ Խարազին եւ գործող ԱԳ նախարար Մոհամեդ Ջավադ Զարիֆը, ով հավանաբար կարող է դառնալ հենց նշյալ կուսակցության թեկնածուն: Սակայն վերջինս առայժմ հերքել է իր մասնակցությունը ընտրություններին՝ որպես թեկնածու, բայց, ըստ ամենայնի, եթե սահմանափակումները վերանան, նա կմասնակցի, թեեւ պահպանողական խորհրդարանի հետ աշխատելը, ինչպես փորձը ցույց է տվել, շատ դժվար է լինելու:
Այսուհանդերձ, ընտրությունների հարցերի հարցը իշխանություններից հիասթափված, սոցիալ-տնտեսական ծանր վիճակում հայտնված ավելի քան 58 միլիոն ընտրողներին քվեատուփերի մոտ բերելն է: Ահավասիկ, դա է ապացուցել 2020 թ. խորհրդարանական ընտրությունների փորձը: Ի սկզբանե լուրջ ջանքեր գործադրվեցին ընտրողներին խրախուսելու ուղղությամբ, այդ թվում՝ բարձրաստիճան պաշտոնյաները բազմիցս դիմելով ընտրողներին, նրանց հորդորեցին մասնակցել ընտրություններին: Ավելին, հեղափոխության առաջնորդը եւս տարբեր առիթներով նման կոչեր հնչեցրեց՝ շեշտելով, թե ով կարեւորում է սիրելի Իրանի անվտանգությունը, հայրենիքի պատիվը, ինչպեսեւ երկրում ծառացած խնդիրների լուծումը, պետք է մասնակցի քվեարկությանը, ընգծեց, որ դա նաեւ նշանակալից դեր ունի ներքին ու միջազգային մակարդակի խնդիրների լուծման համար, բայց եւ այնպես, խորհրդարանի 12-րդ ընտրությունները ԻԻՀ-ի պատմության մեջ 42,57 տոկոսով գրանցեցին մասնակցության ամենացածր մակարդակը: Այժմ էլ նույն խնդիրը թերեւս առավել սրությամբ է ծառացած, ինչին փետրվարին 17-ին անդրադարձել է հեղափոխության առաջնորդը թավրիզցիների հետ ունեցած տեսահանդիպմանը:

Էմմա ԲԵԳԻՋԱՆՅԱՆ

24-02-2021





22-04-2021
Կմշակվի կրկնակի երկարացման հայեցակարգը
ՀԱԷԿ-ի շահագործման ժամկետի երկարաձգումը՝ Հայաստանի եւ Ռուսաստանի առանցքային նախագիծ


22-04-2021
Պաշտոնական Բաքուն շարունակում է ֆաշիստական քաղաքականությունը
Թշնամական նկրտումներն ավելի բացահայտ բնույթ են ստանում

Նախօրեին ...


22-04-2021
Թեհրանը որոշել է չշտապել
Իրանը ցանկանում է համոզվել, որ ԱՄՆ-ը կկատարի ստանձնած պարտավորությունները


22-04-2021
Ծապաթաղ՝ սահմանամերձ պատմական գյուղ
Սյունիքի 13-րդ դարի պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանը «Սյունիքի պատմություն» գրքում, ...


22-04-2021
Ուշադրության կենտրոնում է նախադպրոցական համակարգը
Նոր մեխանիզմներ՝ կրթական գործընթացը վերահսկելու համար

Կրթության ոլորտը ...


22-04-2021
Նահատակության պսակավոր հերոսը
«Գետաշենը կդատարկվի միայն իմ դիակի վրայով…»

«Երբ պոռթկաց ...


22-04-2021
Առկա է 189 թափուր տեղ
2021 թ. հունվարից ուժի մեջ մտած սահմանամերձ կամ բարձրլեռնային ...



22-04-2021
Խորհրդակցություն Սյունիքի մարզպետարանում
Ալիեւը սադրիչ հայտարարություններով ուզում է հետ ...

22-04-2021
ՀՀ փոխվարչապետը շնորհակալություն է հայտնել ԵՄ-ին
ՀՀ փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը երեկ ընդունել է ...

22-04-2021
Հավաքներ Թուրքիայի դիվանագիտական ներկայացուցչությունների մոտ
Ֆրանսիայում ապրիլի 24-ին Հայոց ցեղասպանության ...

22-04-2021
Գերմանիան շարունակում է աջակցել ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահությանը
Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը -1... +1
ցերեկը +1... +4

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO