Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

28.01.2021
ԱՇԽԱՐՀ


Բրիտանական փորձը ձախողվեց

Պաշտոնյաներն անտեսել էին օդերեւութաբանների նախազգուշացումները

Աշխարհը խելագարվել է, մարդկանց նկատմամբ անմարդկային միջոցներն այնքան են շատացել, որ սկսում ես կասկածել՝ մի՞թե այս ամենը մարդն է արել...
Ինչպես հաղորդում է Արաբական Միացյալ Էմիրությունների «Al Arabiya»-ն, բրիտանացիների կողմից քիմիական զենքի առաջին կիրառումը ձախողվեց: Անհավանական է, բայց 1915 թ. սեպտեմբերի 2-ին բրիտանացի 2 մլն զինվոր տուժեց 140 տոննա թունավոր նյութից, շատերը զոհվեցին: Այդ հոդվածում Տահի Աբդել Նասեր Ռամադանը փորձել է բացատրել, թե ինչպես եղավ, որ բանակը տուժեց իր իսկ քիմիական զենքից:
Քիմիական զենքն առաջին անգամ օգտագործվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին: Գլոբալ հակամարտության ընթացքում հակառակորդ կողմերը չհապաղեցին քիմիական զենք օգտագործել՝ մարտերում արագորեն հաղթելու հույսով՝ դեռեւս խրամատներում գտնվող ուժերին հասցնելով լուրջ վնասներ: Մի քանի աղբյուրների համաձայն՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում քիմիական զենքից տուժել է մոտ մեկ միլիոն զինվոր, որից առնվազն 100 հազարը զոհվել է:
Գերմանիան առաջին անգամ քիմիական զենք օգտագործեց Առաջին աշխարհամարտում: 1915 թվականի մարտին գերմանացիները Բոլիմովի ճակատամարտում ռուսական բանակի դեմ օգտագործեցին արցունքաբեր գազ պարունակող նռնակներ: Այդ տարվա ապրիլին նրանք Եփրի ճակատամարտում 168 տոննա թունավոր քլորային գազ են օգտագործել՝ սպանելով հազարավոր ֆրանսիացի զինվորների:
Գերմանական քլորի գազի գրոհից մոտ հինգ ամիս անց բրիտանացիները, առանց տատանվելու, քիմիական զենքով համալրեցին իրենց բանակը՝ հույս ունենալով ծանր վնաս հասցնել գերմանական զորքերին: Նրանք ուզում էին ստիպել նրանց՝ լքելու խրամատները եւ նահանջելու Լոոսի ճակատամարտում: 1915 թ. սեպտեմբերին ֆրանսիացիները եւ բրիտանացիները փորձեցին համատեղ հարձակվել գերմանացիների վրա միանգամից երկու ճակատով՝ նրանց շփոթեցնելու եւ գերմանական ղեկավարության ուշադրությունն արեւմտյան ճակատից շեղելու համար: Ֆրանսիացիները հարձակվեցին Արտուայի, իսկ բրիտանացիները ՝ մարշալ Դուգլաս Հայգի գլխավորությամբ, Լոոսի ուղղությամբ ՝ ֆրանս-բելգիական սահմանից ոչ շատ հեռու:
Լոոսի ճակատամարտում անգլիացիները լուրջ կորուստներ ունեցան: Պատրաստվելով դրան՝ բրիտանական ռազմական հրամանատարությունը դիրքեր ուղարկեց մեծ թվով նորակոչիկների, ովքեր չունեին ռազմական փորձ եւ համապատասխան պատրաստվածություն: Բացի այդ, բրիտանական զորքերը բախվել էին հրետանային արկերի պակասի խնդրի հետ ճգնաժամի պատճառով, որի մեջ էր հայտնվել երկիրն այն ժամանակ:
Բրիտանացիները դատապարտեցին գերմանացիների կողմից 1915-ի ապրիլին քիմիական զենքի օգտագործումը, բայց որոշեցին օգտագործել քլորային գազ՝ գերմանական դիրքերին հարվածելու համար մինչեւ Լոոսի հիմնական հարձակումը: Բրիտանիան ջախջախիչ պարտություն կրելուց հետո փորձեց արագ հաղթանակ տանել ճակատամարտում ՝ իր բանակի բարոյական ոգին բարձրացնելու համար:
Բրիտանացի պաշտոնյաներն անտեսեցին օդերեւութաբանների նախազգուշացումները քամու ուղղության փոփոխության վերաբերյալ: 1915 թ. սեպտեմբերի վերջին բրիտանացիները Լոոսի գերմանական դիրքերի ուղղությամբ բաց թողեցին 5000 բալոն, որոնք լցված էին քլորային գազով: Այլ կերպ ասած՝ նրանք օգտագործել են 140 տոննա թունավոր նյութ, նախքան հիմնական հարձակումն սկսելը:
Դժբախտաբար, քամին հանկարծ փոխեց ուղղությունը եւ թույնը վերադարձրեց բրիտանական խրամատներ: Արդյունքում տուժեց մոտ 2 միլիոն զինվոր, որոնցից շատերը զոհվեցին:
Բրիտանացիների կողմից քիմիական զենքի առաջին կիրառումը ձախողվեց, որովհետեւ գերմանացիների հետ զոհվեցին նաեւ բրիտանացի զինվորներ: Մեծ Բրիտանիան ջախջախիչ պարտություն կրեց Լոոսի ճակատամարտում: Հետագա օրերին բրիտանացիները չկարողացան առաջընթացի հասնել գերմանական պաշտպանության պատճառով, որը նրանց լուրջ վնասներ հասցրեց: Բրիտանական բանակը կորցրեց ավելի քան 50 հազար զինվոր:

Պատրաստեց Իշխան ՔԻՇՄԻՐՅԱՆԸ

28-11-2020





27-01-2021
Իրական սեփականատերերի բացահայտումն ու խնդիրները
ՏՄՊՊՀ-ն համալիր ուսումնասիրել է հանքարդյունաբերության ոլորտը

Որ Հայաստանի ...


27-01-2021
Վաշինգտոնն ու Մոսկվան տրամագծորեն հակառակ հայացքներ ունեն
Մի շարք քաղաքական ուղղություններում

Այն, որ ԱՄՆ-ի նորընտիր ...


27-01-2021
Անե՞ծք, թե՞ օգուտ
«Հյուսիսային հոսք-2» նախագիծը մասնատում է Եվրոպան

Գերմանական «Handelsblatt»-ը ...


27-01-2021
Կփլուզվի՞, արդյոք, դեռ վերջնականապես չկայացած «Ջրային գերտերությունը»
Երաշտը եւ վատնումները Թուքիային զրկում են իր երազանքների նախագծերից


27-01-2021
Հայ ռազմագերիների վերադարձի հարցը՝ ԵԽԽՎ օրակարգի լուսանցքում
Ադրբեջանն այս անգամ եւս չի ենթարկվում պատասխանատվության

Ստրասբուրգում ...


27-01-2021
«Ես Հայաստանի հողի ամեն թիզին սիրահարված եմ…»
Իսկ նրա երաժշտությանն ամենքն են սիրահարված

«Հայի համար ...


27-01-2021
Առակաց խորհուրդ. Քրիստոսի առակները
Սողոմոն արքան միայն նմանակն էր մեր Վարդապետ Քրիստոսի. «Հարաւի ...



27-01-2021
Փաշինյանն անթույլատրելի է համարում դատական համակարգի քաղաքականացման փորձերը
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն անընդունելի է համարում ...

27-01-2021
Արմեն Սարգսյանի առողջական վիճակում առկա է դրական դինամիկա
Նոր տիպի կորոնավիրուսով վարակված ՀՀ նախագահ Արմեն ...

27-01-2021
Բյուջեն սոցիալական ուղղվածություն ունի
Աջակցության ծրագրերը կշարունակեն օրակարգում մնալ ...

27-01-2021
Շրջակա միջավայրի նախարարն անդրադարձել է Ամուլսարի խնդրին
ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարությունը Ամուլսարի ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը -1... +1
ցերեկը +1... +4

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO