Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

18.01.2020
ՄՇԱԿՈՒՅԹ


Եղիշե Չարենցը պաշտում էր Արեւելքը

Վաղը բանաստեղծի տուն-թանգարանում կբացվի նրա կենցաղային իրերի ցուցահանդեսը

Լիանա ՍԱՐԳՍՅԱՆ
l.sargsyan@hhpress.am


Արեւելյան մշակույթի սիրահար էր Եղիշե Չարենցը։ Պոետի տուն-թանգարանում պահվող կենցաղային գրեթե բոլոր իրերը հնդկական, ճապոնական, չինական ու պարսկական ծագման են։ Անձնական հավաքածուում տեղ գտած ցուցանմուշներից կարելի է ենթադրել, որ բացառիկ ճաշակ է ունեցել։ Վաղը Չարենցի տուն—թանգարանում բացվող պոետի կենցաղային իրերի ցուցահանդեսը չարենցասերներին հնարավորություն կտա արգելքի կարմիր ժապավենից այն կողմ անցնել ու ավելի մոտիկից ուսումնասիրել նրա բարձր ճաշակն ու նախասիրությունները։
Ներկայացվելու են հիմնական ցուցադրանքում տեղ գտած նմուշներ, ֆոնդային իրեր, որոնք այցելուն երբեւէ չի տեսել, եւ Անահիտ Չարենցի ֆոնդում պահվող պոետի անձնական իրերից մի քանի նոր ցուցանմուշներ։ Կենցաղային իրերի մեջ ուշագրավ են հատկապես ճապոնական բաժակները, չինական պաստառները, որոնցով Չարենցը զարդարել է սենյակների պատերը, խնկամանը, սկուտեղը, որը չինական եւ ճապոնական մշակույթների ծնունդ է, մշտական ցուցադրանքում տեղ գտած չինական ծագման սփռոցը, պոետի աշխատասենյակի սեղանին դրված կոնյակի փոքրիկ բաժակները, 18—րդ դարի չինական կտավ—գրավյուրաները, չինական պահարանը։
«Առաջին անգամ կցուցադրվի մորս՝ Գոհար Չարենցի ֆոնդում պահվող Չարենցի պարսկական ծագման թութունի ամանը։ Երբեմն նա նաեւ ղեյլան (գլգլակ) էր օգտագործում եւ թութունը պահում էր այս ամանում։ Կցուցադրվի նաեւ մի ծաղկի համար նախատեսված գեղեցիկ ծաղկաման, որն ավելի շատ Չարենցի կնոջ՝ Իզաբելլայի ճաշակն էր։ Չարենցն իրավամբ բացառիկ ճաշակ է ունեցել։ Նրա կյանքում գերիշխում էր Արեւելքը։ Կարծում էին, թե նա Պարսկաստանի Մակու քաղաքից է, այնինչ հոգով էր Արեւելքից։ Կենցաղում գերիշխող արեւելյան իրերը հիմնականում գնում էր Մոսկվայի, Լենինգրադի կոմիսիոն խանութներից։ Չինական սփռոցը, որ մշտապես ցուցադրվում է հյուրասենյակում, գնել է օրինակ Թիֆլիսի Ռուսթավելի փողոցից»,–«ՀՀ»—ի հետ զրույցում ասաց բանաստեղծի թոռնուհին՝ Գոհար Չարենցը։
Մեջբերելով Ալազանի հուշերը՝ պատմեց, որ երբ 1933թ. անցնում էին Թիֆլիսի այդ կոմիսիոն խանութի կողքով՝ ցուցափեղկում տեսնելով չինական իրեր, Չարենցը բացականչում է. «Վա՜յ, Ալազան, արի»։ Մտնում են, գնում է այս չինական սփռոցը, մի քանի փոքր բուդդաներ եւ մի հնդկական շախմատ։ Օրեր անց, երբ Ալազանը այցելում է Չարենցի բնակարան, տեսնում է, որ սփռոցի մեջ տարատեսակ չրեր են դրված։ Բանաստեղծը նշում է, որ դաստախում է անում՝ պարսկական սովորություն է, հյուրասիրության մի տեսակ, որտեղ դնում են տարբեր չրեր, արմավ, նուշ, ընկույզի տեսակներ եւ հյուրասիրում հենց սփռոցի վրայից։ Երբ մի քանի օրից Ալազանը կրկին այցելում է ընկերոջը, հետաքրքրվում է, թե ի՞նչ եղավ դաստախումի արարողությունը, Չարենցն ասում է. «Շատ թանկ էր նստում, էլ չեմ անելու»։ Կոնյակը, ձիթապտուղը, բաստուրման Չարենցի սեղանին դրված մշտական հյուրասիրությունն են եղել։ Սիրել է կոնյակ խմել հատկապես հաճելի հյուրերի, մտերիմ մարդկանց՝ Աղասի Խանջյանի, Ակսել Բակունցի, Մարտիրոս Սարյանի ընկերակցությամբ։
Իզաբելլա Չարենցի հուշերում կարդում ենք, որ երբ 1936 թվականի հուլիսին Բերիայի հրավերով Խանջյանը պետք է գնար Թիֆլիս, մեկնելուց առաջ հանդիպում է Չարենցին. «Երեկոյան Աղասի Խանջյանը մեզ մոտ եկավ մեքենայով։ Մտավ Չարենցի աշխատասենյակը, եւ մոտ կես ժամ խոսում էին։ Հետո Չարենցն ինձ կանչեց. «Իզաբելլա, երկու բաժակ թեյ բեր»։ Ես անմիջապես բերեցի թեյը եւ տեսա, որ երկուսն էլ նստել էին գլուխները կախած, եւ տխուր էին։ Որոշ ժամանակ անց Չարենցը եւ Աղասին դուրս եկան աշխատասենյակից։ Չարենցը ուղեկցեց նրան մինչեւ շքամուտքի դուռը։ Չարենցը գնում էր Խանջյանի հետեւից՝ ձեռքերը հետեւը դրած, գլուխը կախած, մեծագույն տխրությամբ ու դառնացած։ Այդպես կարող էր գնալ մարդը մտերիմ մարդու դագաղի հետեւից։ Նա Աղասու հետեւից շրխկացրեց շքամուտքի դուռը եւ նույն տխրությամբ, անխոս գնաց իր աշխատասենյակը։ Երեք օր անց Աղասուն բերեցին Թիֆլիսից՝ դագաղի մեջ»։
Պոետի թոռնուհին ասում է, որ երբ Չարենցին 1937թ. ձերբակալում են, բնակարանից անհետանում են նրան պատկանող մեծարժեք իրեր։ «Ձերբակալությունից հետո սկսվեց տան խուզարկությունը։ Շատ իրեր անհետացան։ 6 հազար կտոր գրքերից մնաց 1450—ը։ Նույնիսկ ռոյալն էր անհետացել։ Հետագայում որոշ իրեր հնարավոր եղավ հետ բերել։ Չարենցի իրերի հավաքչական աշխատանքներն առ այսօր շարունակվում են։ Խմիչքների համար նախատեսված փոքրիկ պահարան—բար ուներ, որ կենդանության օրոք նվիրեց հարազատ մի քիմիկոսի։ Մինչեւ հիմա էլ նրանց տանն է, շատ կուզեինք ձեռք բերել, բայց չվաճառեցին։ Չարենցի անհետացած իրերի թվում են նրա անձնական բիլիարդը, որը դրված է եղել բնակարանի միջանցքում։ Այդպես էլ չգտնվեց»,—ցավով նշեց Գոհար Չարենցը։ Նա նաեւ ասաց, որ նպատակ ունեն ցուցադրություն կազմակերպել Անահիտ Չարենցի ֆոնդային իրերով. «Չարենցից որոշ իրեր ունենք, որոնք հանրությունը երբեք չի տեսել։ Օրինակ՝ նրա մոտ է գտնվել Կոմիտասի ձեռագրով շատ հետաքրքիր մի թաշկինակ»։

01-08-2019





18-01-2020
Պահանջը չի փոխվելու
«Միսը չի թանկանա, հակառակը, նույնիսկ իջեցում կարող է ...


18-01-2020
Տեւական երաշտը փորձությունների առաջ է կանգնեցրել հողագործներին
Ինչպես հաղթահարել բնական արգելքները

Դավիթ ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ
d.miqayelyan@hhpress.am


«Աշնան ամիսների եւ ...


18-01-2020
Մեջքով... դեպի հանդիսատեսը
Դիրիժորը, թերեւս, միակն է, որ հանդիսատեսին կանգնում է մեջքով, ...


18-01-2020
Կաշեգործի մասնագիտությունը մերժած, նավապետի երազանքով մեծն նվագավարը
Մի ողջ դիվանագիտություն՝ թաքնված մաեստրո Չեքիջյանի կենսագրության թվերի ու ...


18-01-2020
Ինչո՞ւ Չեքիջյանի երազանքը մնաց անկատար…
Մաեստրոյի խոսքով՝ ամբողջ կյանքում ջանացել է, որ իրեն ...


18-01-2020
Աշխարհի առաջնակարգ նվագախմբեր ղեկավարած երաժշտություն մատուցողը
Որ հաշվի է առնում անգամ դահլիճի աթոռների գույնը

Արմենուհի ...


18-01-2020
Ամեն դիրիժոր իր ակնոցով է նայում նոտաներին
Դժվար է ասել, թե 91 տարի առաջ ի՞նչ եղանակ ...



18-01-2020
Անմահների ուղին փշոտ է, բայց հաղթական
Ադրբեջանական նենգության հերթական ...

18-01-2020
Հայաստանի մարզիկները ռուսական սպորտում լեգեոներներ չեն համարվի
Նոր հեռանկարներ հավաքական եւ ակումբային ...

18-01-2020
«Վարպետ Հակոբից բարեւներ եմ բերել ձեզ...»
Դուդուկահար Էրթան Թեկինը «ՀՀ»-ի հետ ...

18-01-2020
Ազգային երաժշտարվեստի զուլալ ակունքներից
Սասուն Պասկեւիչյանի երգերը շարունակում ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +1... +3
ցերեկը +7... +9

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO