Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

02.06.2020
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ


ԱՌՁԵՌՆ ԱՌԱԾԱՆԻ

«Աղբը քանի իրար տաս՝ հոտը կելնե»

Իմաստուն խորհուրդ է, մարդկային փոխհարաբերությունների կարգավորմանը պիտանի, սակայն՝ ոչ դյուրին իրագործելի։ Ինքնին հասկանալի է, որ աղբը չի կարելի խառնշտորել, այլ հարկավոր է, ասենք, տհաճ միջադեպը («աղբը») հնարավորին չափ արագ մոռանալ, աշխատել այլեւս չհիշել եւ ուրիշներին էլ երբեք չհիշեցնել։ Աղբը թեպետ չի վերանա, սակայն չխառնելիս գոնե չի գարշահոտի. իսկ դա նշանակում է, որ գոնե այդքանով (հոտի չափով) աղբը վերացած կարելի է համարել։
Հայերեն ասացվածքի ճիշտ կրկնությունն է ֆրանսերենը՝ «Plus on remue l ordure, plus elle pue»։
Իհարկե, մարդկային համակեցությունն անհնար կլիներ, եթե չկարողանայինք մոռանալ միմյանց պատճառած տհաճությունները։ Հոգեբանները ձեւակերպել են խորհուրդներ՝ ուղղված «աղբը իրար չտալու» կարողության զարգացմանը՝ հանդուրժողականությունից եւ զսպվածությունից մինչեւ անցանկալի հիշողությունը մոռանալու ունակություն։ Պատահական չէ, որ հաշտվողները միմյանց կոչ են անում փոխադարձ վիրավորանքներն անցյալում թողնել, չհիշել ու չհիշեցնել. «Անցուկ՝ մոռցուկ»։ Ինչ եղավ՝ եղավ, ասվում է ֆրանսերեն՝ «Ce qui est fait, est fait», ռուսերեն՝ «լՉ« ոՃճնՁշ«, Չ« ոՃճնՁշ«», անգլերեն՝ «What is done is done»։
Իհարկե, մարդը չի էլ կարող ամեն ինչ հիշել. մենք կխելագարվեինք, եթե ամեն ինչ, բացարձակապես ամեն մի տպավորություն, զրույց, զրույցի պատառիկ հիշեինք։ Այնպես որ Ալբեր Քամյուն իրավունք ուներ ասելու, թե «մարդու գլխավոր ունակությունը մոռանալու կարողությունն է»։ Տպավորիչ է նաեւ Սուրեն Քոչարյանի ձեւակերպումը. «Մարդկության մեծ բարիքը՝ հիշողությունը, խելամտորեն եւ ողորմածաբար, կամաց—կամաց դառնում է «մոռացություն», պահպանում է մարդուն, ժամանակի հետ հանգստացնում է կորստի ցավը, անցած տառապանքները նրա աչքին երեւում են ավելի թեթեւացած, երբեմն հաշտեցնում նրա հետ, որի հետ անհնար էր հաշտվել կատարված դեպքի ժամանակ» («Կենդանի խոսքի ոլորտներում»)։
Այնուամենայնիվ, «աղբն իրար չտալու» հորդորը վկայում է, որ մոռանալու կարողությունը միշտ չէ, որ ինքնաբերաբար դրսեւորվում է, այլ ջանք ու կամք է պահանջում։ Սթրեսի դեմ պայքարի գիտական կենտրոնի հիմնադիր տնօրեն Հանս Սելյեն խորհուրդ է տալիս հնարավորինս արագ մոռանալ տհաճ բաները՝ կամային ջանքերով ուշադրությունը շեղելով դեպի հաճելի հուշերը. «Օրինակ վերցրեք արեւի ժամացույցից՝ միայն ուրախ օրերի հաշիվը պահեք»։
Փորձենք լուծում առաջարկել։ Նախ, խոստովանենք, որ երբ որեւէ մեկը վիրավորում է մեզ, ապա ավելի շատ ենք տանջվում հետագայում, քան հենց այդ պահին. անվերջ վերհիշում ենք, վերապրում, դրանով իսկ մեկ անգամ մեզ հասցված վիրավորանքը բազմապատկվում է։ Դատենք այսպես. եթե ինձ, իրոք, հանիրավի են վիրավորել, ուրեմն այդ վիրավորանքը ինձ հետ որեւիցե առնչություն չունի, ինձ չի վերաբերում (ես այդպիսին չեմ)։ Իսկ եթե սրտի խորքում կասկած ունենք, թե ճշմարտության ինչ—որ հատիկ եղել է արված հանդիմանության մեջ, ապա վիրավորվելու, վրդովվելու, բորբոքվելու փոխարեն գուցե ավելի ճիշտ է ընդունե՞լ այդ մեկ հատիկի ճշմարտությունը (դրանով վիրավորանքն այլեւս որպես վիրավորանք չի ընկալվի)։
Անցածն անհարկի չքրքրելու հորդորը հանդիպում է հայ գրողների երկերում. «Լավ ես ասում, հին դարմանը քամուն չտանք» (Գրիգոր Բալասանյան, «Պատուհանի տակ ծղրիդն է երգում»), «Հին դարմանը քամուն չեն տալ, հին դարդերս մի՛ նորոգիլ» (Պերճ Պռոշյան, «Հացի խնդիր»)։
Վերջիվերջո՝ հասկանանք, որ անցածն անցած է, անդարձ եւ անկրկնելի։ Սակայն՝ անցածն էլ կարելի է «ուղղել», եթե այն կարողանանք մոռանալ, իսկ մոռանալ կարող ենք, եթե իսկապես գիտակցենք անցածի անդառնալիությունը, ուստի եւ՝ դրա հետ հաշտվելու անխուսափելիությունը, այն քրքրելու վնասակարությունը։
Վալերի ՄԻՐԶՈՅԱՆ
Փ. գ. դ., պրոֆեսոր

19-10-2019





02-06-2020
Կուժեղացվեն աշխատողի իրավունքի պաշտպանության դրույթները
Օրենսգրքի բարեփոխումներն ուղղված են աշխատանքի կայունությանը, որակի եւ ...


02-06-2020
Ծանի՛ր զքեզ
Այս պատգամի կատարումը հասուն անհատից պահանջում է յուրացման ...


02-06-2020
Հայաստանում հաստատվել է COVID-19-ի 517 նոր դեպք
Հայաստանում հունիսի 2-ին, ժամը 11:00-ի դրությամբ հաստատվել է ...


02-06-2020
«Որդիքը Տիրոջ ժառանգութիւնն են...»
Մայրությունը կարեւորագույն դեր է, որ Աստված հատկացրել է կանանց ...


02-06-2020
Ավարտվեց ուստարին
Անցնող ուստարում Քաշաթաղի շրջանի 52 հանրակրթական դպրոցներում սովորող 2050 ...


02-06-2020
Քաշաթաղի շրջվարչակազմը նոր ղեկավար ունի
Երեկ Արցախի Հանրապետության տարածքային կառավարման եւ զարգացման նորանշանակ նախարար ...


02-06-2020
Կատարելագործել, այլ ոչ թե շուռ գալ ու հեռանալ
«Կազմակերպությունը, որը մենք ֆինանսավորում ենք, աջակցում եւ որի ...



02-06-2020
Ինչ է ասում ՄԻԵԴ խորհրդատվական կարծիքը
Մեր հասարակությունն իրավունք ունի ...

02-06-2020
Մեր շքեղ բուսաշխարհն ու անշուք վերաբերմունքը
Երբ ոչ ճանաչում ենք, ոչ բուժվում, ոչ ...

02-06-2020
Մերկելը չի ընդունել Թրամփի առաջարկը
«Մեծ յոթնյակի» գագաթնաժողովը կանցկացվի ...

02-06-2020
Գաբրիել Սարգսյանը՝ առաջին առցանց առաջնության բրոնզե մեդալակիր
Երեւանցի գրոսմայստեր Գաբրիել Սարգսյանը դարձել է ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +12... +14
ցերեկը +27... +29

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO