Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

20.01.2020
ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ


Ձկնարտադրությունից մինչեւ սեւ խավիար

Արցախի ձկնկիթն առաջին անգամ կարտահանվի Եվրոպա

Լուսինե ՆԱԶԱՐՅԱՆ
l.nazaryan@hhpress.am


Առաջնագծից 1 կմ հեռավորության վրա գտնվող Մատաղիս համայնքի խավիարի գործարանը նախատեսում է մեծ քանակությամբ սեւ խավիար արտադրել։
Այն տարիներին, երբ Արցախի Հանրապետության հյուսիս—արեւելյան հատվածում ադրբեջանական զինված ուժերն ակտիվ մարտական գործողություններ էին մղում Թալիշ, Մատաղիս սահմանամերձ գյուղերում, բնակիչների կենսամակարդակը բարձրացնելու, սոցիալ—տնտեսական խնդիրները բարելավելու, նրանց անվտանգությունը եւ զբաղվածությունն ապահովելու նպատակով համապատասխան միջոցառումներ ձեռնարկվեցին։ Դրանք իրատեսական դարձան, քանի որ հետպատերազմյան Թալիշը, լինելով Արցախի ամենահարուստ գյուղատնտեսական համայնքը եւ ունենալով հսկայական անմշակ վարելահողեր, կարող էր բերք ու բարիք ստեղծել արցախցիների համար։
Թարթառ գետի վրա կառուցված հողմակայանի շնորհիվ Թալիշի գյուղատարածքներ մղվող ջուրը նպատակին ծառայեցվեց, զարկ տրվեց գյուղատնտեսական գործունեությանը։ Հետագայում չուշացավ նաեւ ձկնարտադրությամբ զբաղվելու գաղափարը, քանի որ Թարթառ գետի ջրային պաշարներն իրենց ջերմաստիճանային եւ այլ որակական հատկանիշների շնորհիվ կարող էին ձկնարտադրության հարուստ պաշարի աղբյուր դառնալ, ինչը նաեւ կօգներ ջուրն առավել արդյունավետ օգտագործել։
Ձկնարտադրող Արամ Մխոյանն այսօր ուրախությամբ է հիշում ձկնարտադրության ստեղծման ճանապարհը, գործարանի կառուցումը, որն Արցախի տնտեսական զարգացման մեծածավալ նախագծերից մեկն էր։ 2014 թ. ուսումնասիրվեց ոլորտը եւ հիմնվեց ձկնաբուծության առաջին արտադրամասը։ 2015—ի վերջին արտադրողներն ստացան թառափների առաջին խմբաքանակը՝ թվով 100.000, իսկ 2016—ին ձկնկիթն արտադրվեց փորձնական նպատակով։ Այսօր արդեն հաշվարկվում են առաջիկա տարիների արդյունքները։
Մատաղիսի գործարանում բուծում են թառափի սիբիրյան, ռուսական եւ բելուգա տեսակները։ Չի բացառվում, որ հետագայում որոշ սաղմոնազգիներ էլ մշտական «բնակություն» հաստատեն Մատաղիսում, մասնավորապես՝ գեղեցկուհի իշխանը։
«Արցախում ձկնարտադրություն հիմնելով՝ նպատակ չունեինք այն միայն որպես բիզնես դիտարկել, այլ ուզում էինք սահմանամերձ գյուղի բնակիչներին ապացուցել, որ պետք է վստահել մեր ուժերին եւ հարեւան պետություններին ապացուցել, որ այս հողի վրա ամուր ենք, պաշտպանված եւ կարող ենք նույնիսկ պաշտպանական դիրքերին այսքան մոտ լինելով՝ ձկնարդյունաբերություն զարգացնել։ Ծրագիրը հավակնոտ էր եւ պահանջում էր մոտ 20 մլն դոլարի ներդրում»,–նշեց Արամ Մխոյանը։
1280 քմ տարածության վրա, 10 խմ տարողությամբ բազմացվեց մանրաձուկ, ավազաններ կառուցվեցին, եւ առաջին անգամ Արցախում զարկ տրվեց ձկնարդյունաբերությանը։ Ցավոք ապրիլյան պատերազմի ժամանակ խողովակաշարի գնդակոծման պատճառով արցախցի գործարարը մանրաձկան 80 տոկոսը կորցրեց, ուստի ստիպված եղան ձկնարտադրության արդեն հաջողված փորձը նաեւ Հայաստանի Արարատի մարզ՝ Մասիսի տարածաշրջան տեղափոխել։ Մատաղիսում որակյալ ձկան արտադրության համար ստեղծված են լավագույն պայմանները։ Թարթառի զուլալ ջուրն ու ջերմաստիճանի տաքությունը, ողջ տարվա կտրվածքով, գերիշխող են, բացի այդ, հարուստ նաեւ թթվածնով։
Ձկնաբուծության եւ սեւ խավիարի արտադրության գործում ունեցած փորձը ձեռնարկության աշխատակիցներին են փոխանցել արտասահմանից հրավիրված մասնագետները։ Սկզբում սարքավորումներին, ջրի ջերմաստիճանին, որակյալ կերին առնչվող խնդիրներ ունեին, սակայն ժամանակի ընթացքում այս խնդիրները եւս կարգավորել են ու ապացուցել, որ խավիար արտադրելու համար պարտադիր չէ ծով ունենալ։ Նպատակ ունեն տարեկան 15 տոննա խավիար արտադրել եւ սպառել ոչ միայն ներքին, այլեւ միջազգային շուկայում։ 2017—ի մայիսից սկսվեց մանրաձկան եւ մայրական կազմի ձեռք բերման գործընթացը։ 2020—22 թթ. ծավալները նախատեսում են հասցնել 1200—1500 տոննայի, իսկ սեւ խավիարի արտադրությունը՝ 15—20 տոննայի։ Այժմ 500—600 տոննա ձկան պաշար ունեն, ընդ որում, 100 տոննան մայրական պաշարն է։ Խավիարի արտադրությունն Արցախի տնտեսության համար խոստանում է շահութաբեր լինել, քանի որ առկա ջրային ռեսուրսներն իրատեսական են դարձնում ծրագրի հավակնոտ լինելու հեռանկարը։
Ձկնարտադրող Արամ Մխոյանը նշեց, որ խավիարի առաջին արտադրությունը գրանցել են 2018—2019 թթ. եւ արդեն հասցրել են առաջին անգամ որոշ քանակություն արտահանել Ռուսաստան։ Այժմ ձկնարտադրության հիմադիրները Շվեյցարիայում են, բանակցություններ են վարում՝ արցախյան խավիարը նաեւ եվրոպական ուղղությամբ արտահանելու համար։ Հավակնում են, եկող տարի արտադրության ծավալների մեծացման հետ զուգահեռ, ավելացնել նաեւ արտահանման ուղղությունները։ Նախատեսել են 2020—ին նաեւ եվրոպական շուկա մուտք գործել։

16-11-2019





18-01-2020
Պահանջը չի փոխվելու
«Միսը չի թանկանա, հակառակը, նույնիսկ իջեցում կարող է ...


18-01-2020
Տեւական երաշտը փորձությունների առաջ է կանգնեցրել հողագործներին
Ինչպես հաղթահարել բնական արգելքները

Դավիթ ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ
d.miqayelyan@hhpress.am


«Աշնան ամիսների եւ ...


18-01-2020
Մեջքով... դեպի հանդիսատեսը
Դիրիժորը, թերեւս, միակն է, որ հանդիսատեսին կանգնում է մեջքով, ...


18-01-2020
Կաշեգործի մասնագիտությունը մերժած, նավապետի երազանքով մեծն նվագավարը
Մի ողջ դիվանագիտություն՝ թաքնված մաեստրո Չեքիջյանի կենսագրության թվերի ու ...


18-01-2020
Ինչո՞ւ Չեքիջյանի երազանքը մնաց անկատար…
Մաեստրոյի խոսքով՝ ամբողջ կյանքում ջանացել է, որ իրեն ...


18-01-2020
Աշխարհի առաջնակարգ նվագախմբեր ղեկավարած երաժշտություն մատուցողը
Որ հաշվի է առնում անգամ դահլիճի աթոռների գույնը

Արմենուհի ...


18-01-2020
Ամեն դիրիժոր իր ակնոցով է նայում նոտաներին
Դժվար է ասել, թե 91 տարի առաջ ի՞նչ եղանակ ...



18-01-2020
Անմահների ուղին փշոտ է, բայց հաղթական
Ադրբեջանական նենգության հերթական ...

18-01-2020
Հայաստանի մարզիկները ռուսական սպորտում լեգեոներներ չեն համարվի
Նոր հեռանկարներ հավաքական եւ ակումբային ...

18-01-2020
«Վարպետ Հակոբից բարեւներ եմ բերել ձեզ...»
Դուդուկահար Էրթան Թեկինը «ՀՀ»-ի հետ ...

18-01-2020
Ազգային երաժշտարվեստի զուլալ ակունքներից
Սասուն Պասկեւիչյանի երգերը շարունակում ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +1... +3
ցերեկը +7... +9

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO