Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

11.07.2020
ՆԵՐՔԻՆ ԿՅԱՆՔ


Երբ խոսում ենք գույքահարկի կտրուկ բարձրանալու մասին

Պետք է իրական պատկերը հասկանանք եւ զգացմունքային դաշտից դուրս գանք

Հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին օրենքի նախագծի վերաբերյալ «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթը զրուցել է ՀՀ ֆինանսների նախարարության եկամուտների քաղաքականության եւ վարչարարության մեթոդաբանության վարչության պետ Օրի Ալավերդյանի հետ։
–Ինչո՞ւ որոշվեց փոփոխություն կատարել հարկային օրենսգրքում եւ, ըստ էության, ավելացնել գույքահարկը։
–Նախ եւ առաջ բարեփոխումների մասին՝ որպես նպատակադրում, ամրագրված է կառավարության մի քանի ռազմավարական փաստաթղթում, սկսած կառավարության ծրագրից։ Անշարժ գույքի բազաների վերանայման, շուկայական արժեքների մոտարկված արժեքների անցում կատարելու անհրաժեշտության մասին ծրագրային դրույթները եւս ամրագրված են։ Մենք տեսել ենք, որ ՀՀ—ում գույքային հարկերի գծով պոտենցիալը բավականին թերագնահատված է։ Դրա առաջին սկզբունքային պատճառը կադաստրային արժեքների եւ շուկայական արժեքի մեջ եղած անդունդն է։ Տարիների ընթացքում շուկայական արժեքները, բնականաբար, տնտեսության հետ աճել են, իսկ կադաստրային արժեքները մնացել են նույն տեղում։ Գույքահարկի մասին օրենքում եւ հետագայում նաեւ հարկային օրենսգրքում սահմանված է, որ վերագնահատումները երեք տարին մեկ պետք է անել, բայց, այդուհանդերձ, դրա հիմքում ընկած մեթոդաբանությունը, կարծես, հնարավորություն չէր տալիս վերանայել գույքահարկի գծով պարտավորությունները կամ մոտարկել շուկայական արժեքներին։ Պատմականորեն շուկայական արժեքներն աճել են, իսկ կադաստրային արժեքները մնացել են իրենց տեղում։ Արդար չէ, երբ գույքն իրականում շուկայում ունի մեկ արժեք, իսկ այդ սեփականության համար հարկը վճարվում է բոլորովին այլ արժեքից, որը մի քանի անգամ ցածր է իրական շուկայական արժեքից։ Երկրորդ կարեւոր հիմնավորումը եկամտային հարկի բարեփոխումն է, որն այս տարվանից ուժի մեջ մտավ։ Նպատակն այն է, որ եկամտային հարկումից անցում կատարվի գույքի հարկման, որը տնտեսական աճի տեսանկյունից ավելի արդարացված է, այն առումով, որ երբ հարկվում են տնտեսավարողների եւ քաղաքացիների առհասարակ եկամուտները, տնտեսական աճի խնդիրներ կարող են ստեղծվել, իսկ երբ հարկվում է այդ եկամուտների արտացոլանքը՝ կապիտալը, դա տնտեսական աճի տեսանկյունից մեծ խնդիրների չի հանգեցնում, ինչը համաշխարհային պրակտիկա է։ Հիմնական նպատակադրումները սրանք են, նաեւ, ինչու չէ, խթանել գույքի արդյունավետ օգտագործումը տնտեսական նպատակդրում ունեցող արտադրական հասարակական գույքի մասով, որովհետեւ հարկային բեռի վերանայումը կխթանի տնտեսավարող սուբյեկտներին մտածելու այդ գույքն արդյունավետ օգտագործելու մասին, միգուցե, վարձակալությամբ տալու կամ այլ հավակնոտ ծրագրեր իրականացնելու եւ այլն։
–Խոսքը բոլո՞ր տեսակի անշարժ գույքերի հարկին է վերաբերում՝ բնակարաններ, տնամերձ, գյուղնշանակության հողատարածքներ...
–Բացառությամբ գյուղատնտեսական նշանակության գույքի, մնացած բոլոր տեսակի գույքային միավորների համար՝ բնակարան, արտադրական, հասարակական նշանակության գույքային միավորումներ, նկատի ունենք նաեւ կառուցապատված եւ չկառուցապատված գույքային միավորումների մի ստվար զանգված՝ ավտոկայանատեղիներ ու ավտոտնակներ։ Հարկային բեռի աճի առումով պատկերը, բնականաբար, բոլորի համար նույնը չէ, ինչպես նաեւ հարկման մոտեցումների առումով, քանի որ դրանք տարբեր գույքային միավորներ են, օրինակ՝ բնակարանների դեպքում, որպես այդպիսին, հող կցված չկա, իսկ մնացած բնակելի տների դեպքում հող կցված է, իսկ հողը հիմնական արժեքն է գույքի, եւ դա հարկման առումով էական ազդեցություն է ունենալու։
–Այսինքն, առանձնատան կամ հողատարածքի գույքահարկն ավելի բա՞րձր է լինելու, քան բնակարանինը։
–Միանշանակ այդպես չէի բնութագրի։ Տեսեք, ամբողջ աշխարհը գույքային հարկերը հարկում է հետեւյալ տրամաբանությամբ՝ հող գումարած բարելավումներ, այսինքն, հարկման առումով առաջնայինը հողն է, որն անփոխարինելի ակտիվ է, որպես արժեք գնահատվում է հողը, հետո դրա վրա արված բարելավումը։ Մեր օրենսդրության եւ մեր բարեփոխումների տրամաբանությունը դրան է գնում, այսինքն, մենք կունենանք հող գումարած բարելավում սկզբունքով հաշվարկվող գույքային հարկեր, եւ երբ նայում ենք բազաներին, առհասարակ, բազաները գնահատված են բացառությամբ բնակելի տների, որտեղ հատուկ հող կցված լինելու հանգամանք չկա, մնացած գույքային միավորների դեպքում հողը կարեւոր հանգամանք է, եւ կարծես հողն է որոշում արժեքը։
–Սոցիալական ցանցերում շատ է նշվում, որ Երեւանի կենտրոնում բնակարաններ կան, որտեղ թոշակառուներ կամ խոցելի սոցիալական խմբերի ներկայացուցիչներ են բնակվում։ Եվ գույքահարկի կտրուկ բարձրացումն այդ մարդկանց փաստի առաջ է կանգնեցնում։
–Դեռ չանդրադառնանք սեփականատերերի սոցիալական կարգավիճակին։ Իմ կարծիքով, նախ պետք է հասկանանք՝ այդ բեռը եւ այդ կտրուկ ձեւակերպումն ինչպիսին են իրենց բովանդակությամբ։ Մենք երբ վերլուծություններ ենք արել, օրինակներով ենք նայել, որպեսզի նաեւ ընտրությունը ճիշտ կատարվի, ես կարող եմ օրինակներ նշել, որ Մոսկովյան փողոցում միավոր կա, որի մակերեսը 100 քմ է, եւ իր համար գույքային հարկի պարտավորությունը բարեփոխումների չորրորդ տարում կազմում է 100 հազար դրամ։ Այդ գույքային միավորն այսօր վճարում է մոտ 25 000 դրամ գույքահարկ։ Պատկերացնում եք, չէ՞, Մոսկովյան փողոցում բնակարանի հարկման նպատակով գնահատված արժեքը, որը շուկայականին մոտարկված արժեք է (շուկայականից էլ ցածր), 56 մլն դրամ է։ Ամերիկյան դոլարով՝ մոտ 110 հազար դոլար, այժմ այս գույքի համար վճարվում է մոտ 50 ամերիկյան դոլար։ Արդյոք սա արդար է, եւ, արդյոք, այսպիսի սեփականության նկատմամբ հարկի աճը չորս տարիների ընթացքում այսքան բարձր է, եւ, արդյոք, տեղին է այն կտրուկ աճ անվանելը։ Շենգավիթ թաղամասում 74 քմ մակերեսով բնակարանի, որը տիպային բնակարան է Երեւանում միջին խավի համար, գնահատված արժեքը կազմել է 18.6 մլն դրամ, հարկային բեռը չորրորդ տարում կազմելու է ընդամենը 13 600 դրամ։ Այդ գույքային միավորի համար տարեկան 760 դրամ հարկ են վճարում այս պահին։ Իսկ 2021 թ.՝ բարեփոխումների առաջին տարում, այդ միավորի հարկային բեռը կազմելու է ընդամենը 3400 դրամ։ Այսինքն, երբ խոսում ենք կտրուկ բարձրանալու մասին, պետք է իրական պատկերը հասկանանք, էմոցիոնալ դաշտից դուրս գանք, հետո նոր խոսենք կտրուկ բարձրանալու մասին։ Երկրորդ՝ բնականաբար, բեռի բարձրացում կա, եւ դա բնական է, բայց հարկային դրույքաչափերի սանդղակների վերանայման արդյունքում մենք փորձել ենք հարկային բեռի աճը կառավարելի դարձնել, միաժամանակ չխոչընդոտել հարկային բարեփոխմանը։
–Պարոն Ալավերդյան, բացառություններ չե՞ն նախատեսվում։
–Մենք էլ տեսնում ենք, որ Երեւան քաղաքում կան քաղաքացիներ, որոնք պատմականորեն սեփականության իրավունքով տնօրինում են գույք քաղաքի կենտրոնում, որի շուկայական արժեքը եւ հարկման նպատակով հաշվարկվող արժեքն իրենցից անկախ հանգամանքներով աճել են, եւ, բնականաբար, այս քաղաքացիներն ակամայից կարող են նոր հարկային պարտավորությունների առջեւ կանգնել։ Բայց այդ ռիսկը կառավարելի դարձնելու համար որոշել ենք այդ անցումը կատարել չորս տարվա ընթացքում, որպեսզի քաղաքացիները համակերպվեն նոր հարկային բեռին ու 2021 թ. հունվարին չարթնանան ու հայտնվեն նոր հարկային բեռի տակ։ Այս հարկատեսակը համայնքային բյուջե է գանձվում եւ պետական բյուջեի հետ որեւէ առնչություն չունի։ Բնական է, որ եթե համայնքային բյուջեի եկամուտներն աճում են, հետո հնարավոր է ակնկալել ավելի որակյալ ու մեծ ծավալով համայնքային ծառայություններ։ Այսինքն, քաղաքացին վճարելով այդ գումարը, հնարավորություն ունի պահանջելու ավելի որակյալ ծառայություններ։ Ինչ վերաբերում է թիրախավորված սեփականատերերին, այսօրվա հարկային օրենսդրությունը արտոնությունների համակարգեր ունի, որոնք կարծես թիրախավորված են հատուկ թիրախային խմբերի կամ հատուկ դեպքերի համար։ Հարկային արտոնություններ կիրառելիս սահմանել, որ դասախոս կամ արվեստի գործիչ համարվող անձը չպետք է վճարի գույքահարկ, դա բավականին բարդ գործընթաց է՝ ընդգծելու քաղաքացիների այդ շրջանակը, գրեթե անիրագործելի է՝ ովքեր են համարվում արվեստի գործիչ, օրինակ, կամ ովքե՞ր են այն գույքի սեփականատերերը, որոնց եկամուտները չեն հերիքում տարեկան 100 000 դրամ գույքահարկ վճարել։ Դա սահմանելը բարդ է։ Գումարած դրան՝ վարչարարության պրոցեսում կիրառելը նույնքան բարդ է։ Բայց դրա փոխարեն այսօր ունենք համայնքի ավագանուն տրված հարկային արտոնություններ շնորհելու իրավունք։ Մեկ բան է օրենքում ընդգծել այդպիսի շրջանակ, մեկ այլ բան է համայնքին այդպիսի իրավունք տալ։ Համայնքը, բնական է, հնարավորություն ունի ավելի լավ ճանաչելու իր բնակչին՝ սոցիալապես, անձամբ…։ Եթե համայնքը գտնի, որ իր բնակիչը հնարավորություն չունի վճարելու գույքահարկը, իրավունք ունի արտոնություն տալու, ի վերջո, համայնքի գումարների մասին է խոսքը։
Դավիթ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

06-06-2020





11-07-2020
10 տարի անց բարեփոխվում է հանրակրթության բովանդակությունը
Դպրոցից դուրս է մղվում անբավարար գնահատման համակարգը

Ժամանակակից ...


11-07-2020
Թվային քաղաքակրթություն
Իսկ իրական աշխարհը մեզ է սպասում իր ամենավառ ...


11-07-2020
Հայաստանում հաստատվել է COVID-19-ի 489 նոր դեպք․ապաքինվել է ևս 710, մահացել 13 քաղաքացի
Հայաստանում հուլիսի 11-ի դրությամբ հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության ընդհանուր ...


11-07-2020
ՀՀ Ազգային հերոս Թաթուլ Կրպեյանի եւ Գետաշենի ինքնապաշտպանության մասին մենագրության հետքերով
1991 թվականի ապրիլի 30-ին սանձազերծվեց Խորհրդային Միության (ԽՍՀՄ) ...


11-07-2020
Հարկային բարենպաստ պայմաններ են ստեղծվում փոքր եւ միջին բիզնեսի համար
Տոկոսադրույքների նվազեցումը բիզնեսի խթանիչ ուժն է

Զարգացած երկրների ...


11-07-2020
Դիք. չաստվածների պաշտամունք
Ավարառության եւ գերեվարության ոգու հետ մեկտեղ Տիգրանն ու ...


11-07-2020
«Նա 40 տարի առաջ բարձրացել է իր խավար հայրենիքի բլուրները ու իր բարձրությունից ինչե՜ր, ինչե՜ր է տեսել…»
Հովհ. Թումանյան, «Քառասուն տարի»

1862 թվի գարնանը մի ...



11-07-2020
Ջերմոցային գազերի արտանետումների մեր բաժինն ու դրանք կրճատելու ներուժը
Հրապարակվել է կլիմայի փոփոխության մասին ...

11-07-2020
Մեծ Պեպոն
Գաբրիել Սունդուկյանը միշտ հաճոյախոսել է ...

11-07-2020
Սիրիայում կփոխվե՞ն խաղի կանոնները
Կողմերը պահանջել են այդ երկրից դուրս ...

11-07-2020
Ռեւանշի հնարավորություն
Հայաստանի եւ Քուվեյթի ֆուտբոլի ֆեդերացիաներն ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +19... +21
ցերեկը +32... +34

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO