Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

24.06.2019
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ


Աքիլլեսը, Կրիան, Ղարաբաղը

Թադեւոս ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
t.khachatryan@hhpress.am


Ղարաբաղի խնդիրը դարձավ Սիզիփոսի քարը, որ ժամանակ առ ժամանակ դրվում է բանակցությունների սեղանին եւ Զենոնի հանրահայտ պոստուլատի պես թվում է անլուծելի։ Հիշո՞ւմ եք այդ խնդիրը այն մասին, թե Աքիլլեսը երբեք չի կարող հասնել կրիային։ Նկատենք, որ հակադրված են ամենաարագընթաց հերոսը եւ դանդաղաշարժ կենդանին։ Զենոնը (նաեւ Պարմենիդը) առաջին անգամ իրարից զատեց զգացողությունը եւ մտածողությունը։ Հետո մտքի հարյուրավոր դիալեկտիկներ ու գիգանտներ լեզվից եւ լեզվամտածողություն կսարքեն, կեցությունից գիտակցություն դուրս կբերեն՝ մոռանալով մի պարզ հանգամանք, որ խնդիրը առաջնայնությունը չէ։ (Ասենք, կեցությունը որոշում է գիտակցությունը, բայց ե՞րբ, այնժա՞մ, երբ կեցության մեջ գիտակցություն չկա, թե՞ երբ գիտակցության մեջ՝ նպատակ։ Ընդ որում, այս պայմանը հատուկ է մեր զուտ հայկական իրավիճակին. երբ անհնար է որոշել՝ իսկ առհասարակ մեր կեցության մեջ հնարավո՞ր է գիտակցություն, թե՞ մեր կեցությունը այնքան հիմնավորապես է որոշված, որ գիտակցության կարիք ամենեւին չկա)։
Հիմա ավելի քան ծիծաղելի կթվա Զենոնի դատողությունը, թե իրական կեցության մեջ շարժում չկա. որպեսզի կտրենք անցնենք որոշակի տարածություն, նախ հարկավոր է անցնել նրա մի մասը, ապա մյուս հատվածը, եւ այդպես շարունակ (փուլային տարբերակ)։ Իրականում, ըստ Զենոնի, մարդ չի կարող տեղից պոկվել, ուստի Աքիլլեսը չի կարող հասնել կրիային, երբ Աքիլլեսը այն տեղին, որտեղ քիչ առաջ կրիան էր, նրան արդեն չի գտնի այնտեղ, որովհետեւ այդ կետից կրիան արդեն անցել է, եթե հասնի մյուս կետին, բնականաբար, կրիան կրկին տեղում չի լինի, եւ այդպես շարունակ։ Եզրակացություն՝ իրականում շարժում չկա, նշանակում է՝ կրիան եւ Աքիլլեսը չեն կարող միաժամանակ հայտնվել նույն կետում (փաթեթային տարբերակով), որքան էլ կողմերը փոխզիջումների գնան։
Արիստոտելը, քննելով Զենոնի խնդիրը, նրան համարում է «անշարժ» փիլիսոփա եւ նրա ապացույցները հերքում պարզագույն եղանակով. հարկավոր է քայլ անել, հարկավոր է թույլ տալ, որ Աքիլլեսը հասնի կրիային։ Նշանակում է, ողջ խնդիրը քայլ անելու մեջ է, քայլի հնարավորություն տալը։ Եվ երբ Աքիլլեսը անի այդ քայլը, որքան էլ ճակատագրական, ճշմարտություններ ասելու հարկ չի լինի. մենք ավելի լավ բան կորոնենք։

13-06-2019





22-06-2019
Ակնկալվում էր առավել սուր հայտարարություն
ԼՂ խնդիրը տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում է

Լուսինե ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
l.mkhitaryan@hhpress.am


Հունիսի ...


22-06-2019
Անկայունության դրսեւորումներ հարեւան երկրում
Հայաստանը՝ արագ փոփոխվող միջազգային օրակարգի դեմ հանդիման

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am




22-06-2019
Պետություն
Մի այլ տարբերակ էլ հուշում է Քսենոփոնը

Թադեւոս ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
t.khachatryan@hhpress.am




22-06-2019
Ֆրիդրիխ Գուստավ Էմիլ Մարտին Նիեմոլլեր
Ֆրիդրիխ Գուստավ Էմիլ Մարտին Նիեմոլլեր (1892—1984)՝ գերմանացի աստվածաբան եւ ...


22-06-2019
Ինչ—որ մի թշվառական բեմադրություն կար Սունդուկյանի թատրոնում
(Լեւոն Ներսիսյան. Դասախոսություններ)

...Մի փոքրիկ բան պատմեմ ձեզ, ...


 
22-06-2019
Նրանք
Դարավերջի «այցելուներս»՝ ինձ քուն թե արթմնի հանգիստ չտվող մտավորականների ...


22-06-2019
Բացարձակ օբյեկտիվիզմ անհնար է
Գրականագետ, գեղագետ, դերասան, դասախոս Լեւոն Ներսիսյանի (1931-1999) դասախոսություններից




22-06-2019
Բռնություն ընտանիքում ու կանանց հանդեպ
Համապատասխան մարմինների գործառույթներն ...

22-06-2019
«Ոսկե ծիրանի» քաղաքականությունը փոխվել է
Նաեւ թուրքական ու ադրբեջանական ֆիլմեր՝ ...

22-06-2019
«Բրուտ արտ» սիմպոզիումը՝ Շուշիում
Ամառային տարաբնույթ մշակութային միջոցառումների ...

22-06-2019
Մարզավիճակը հաջողության հույս է ներշնչում
Հայաստանի մարմնամարզիկներն ավարտելով թբիլիսյան ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +17... +19
ցերեկը +28... +30

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO