Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

06.06.2020
ՄՇԱԿՈՒՅԹ


Եղիշե Չարենցը պաշտում էր Արեւելքը

Վաղը բանաստեղծի տուն-թանգարանում կբացվի նրա կենցաղային իրերի ցուցահանդեսը

Լիանա ՍԱՐԳՍՅԱՆ
l.sargsyan@hhpress.am


Արեւելյան մշակույթի սիրահար էր Եղիշե Չարենցը։ Պոետի տուն-թանգարանում պահվող կենցաղային գրեթե բոլոր իրերը հնդկական, ճապոնական, չինական ու պարսկական ծագման են։ Անձնական հավաքածուում տեղ գտած ցուցանմուշներից կարելի է ենթադրել, որ բացառիկ ճաշակ է ունեցել։ Վաղը Չարենցի տուն—թանգարանում բացվող պոետի կենցաղային իրերի ցուցահանդեսը չարենցասերներին հնարավորություն կտա արգելքի կարմիր ժապավենից այն կողմ անցնել ու ավելի մոտիկից ուսումնասիրել նրա բարձր ճաշակն ու նախասիրությունները։
Ներկայացվելու են հիմնական ցուցադրանքում տեղ գտած նմուշներ, ֆոնդային իրեր, որոնք այցելուն երբեւէ չի տեսել, եւ Անահիտ Չարենցի ֆոնդում պահվող պոետի անձնական իրերից մի քանի նոր ցուցանմուշներ։ Կենցաղային իրերի մեջ ուշագրավ են հատկապես ճապոնական բաժակները, չինական պաստառները, որոնցով Չարենցը զարդարել է սենյակների պատերը, խնկամանը, սկուտեղը, որը չինական եւ ճապոնական մշակույթների ծնունդ է, մշտական ցուցադրանքում տեղ գտած չինական ծագման սփռոցը, պոետի աշխատասենյակի սեղանին դրված կոնյակի փոքրիկ բաժակները, 18—րդ դարի չինական կտավ—գրավյուրաները, չինական պահարանը։
«Առաջին անգամ կցուցադրվի մորս՝ Գոհար Չարենցի ֆոնդում պահվող Չարենցի պարսկական ծագման թութունի ամանը։ Երբեմն նա նաեւ ղեյլան (գլգլակ) էր օգտագործում եւ թութունը պահում էր այս ամանում։ Կցուցադրվի նաեւ մի ծաղկի համար նախատեսված գեղեցիկ ծաղկաման, որն ավելի շատ Չարենցի կնոջ՝ Իզաբելլայի ճաշակն էր։ Չարենցն իրավամբ բացառիկ ճաշակ է ունեցել։ Նրա կյանքում գերիշխում էր Արեւելքը։ Կարծում էին, թե նա Պարսկաստանի Մակու քաղաքից է, այնինչ հոգով էր Արեւելքից։ Կենցաղում գերիշխող արեւելյան իրերը հիմնականում գնում էր Մոսկվայի, Լենինգրադի կոմիսիոն խանութներից։ Չինական սփռոցը, որ մշտապես ցուցադրվում է հյուրասենյակում, գնել է օրինակ Թիֆլիսի Ռուսթավելի փողոցից»,–«ՀՀ»—ի հետ զրույցում ասաց բանաստեղծի թոռնուհին՝ Գոհար Չարենցը։
Մեջբերելով Ալազանի հուշերը՝ պատմեց, որ երբ 1933թ. անցնում էին Թիֆլիսի այդ կոմիսիոն խանութի կողքով՝ ցուցափեղկում տեսնելով չինական իրեր, Չարենցը բացականչում է. «Վա՜յ, Ալազան, արի»։ Մտնում են, գնում է այս չինական սփռոցը, մի քանի փոքր բուդդաներ եւ մի հնդկական շախմատ։ Օրեր անց, երբ Ալազանը այցելում է Չարենցի բնակարան, տեսնում է, որ սփռոցի մեջ տարատեսակ չրեր են դրված։ Բանաստեղծը նշում է, որ դաստախում է անում՝ պարսկական սովորություն է, հյուրասիրության մի տեսակ, որտեղ դնում են տարբեր չրեր, արմավ, նուշ, ընկույզի տեսակներ եւ հյուրասիրում հենց սփռոցի վրայից։ Երբ մի քանի օրից Ալազանը կրկին այցելում է ընկերոջը, հետաքրքրվում է, թե ի՞նչ եղավ դաստախումի արարողությունը, Չարենցն ասում է. «Շատ թանկ էր նստում, էլ չեմ անելու»։ Կոնյակը, ձիթապտուղը, բաստուրման Չարենցի սեղանին դրված մշտական հյուրասիրությունն են եղել։ Սիրել է կոնյակ խմել հատկապես հաճելի հյուրերի, մտերիմ մարդկանց՝ Աղասի Խանջյանի, Ակսել Բակունցի, Մարտիրոս Սարյանի ընկերակցությամբ։
Իզաբելլա Չարենցի հուշերում կարդում ենք, որ երբ 1936 թվականի հուլիսին Բերիայի հրավերով Խանջյանը պետք է գնար Թիֆլիս, մեկնելուց առաջ հանդիպում է Չարենցին. «Երեկոյան Աղասի Խանջյանը մեզ մոտ եկավ մեքենայով։ Մտավ Չարենցի աշխատասենյակը, եւ մոտ կես ժամ խոսում էին։ Հետո Չարենցն ինձ կանչեց. «Իզաբելլա, երկու բաժակ թեյ բեր»։ Ես անմիջապես բերեցի թեյը եւ տեսա, որ երկուսն էլ նստել էին գլուխները կախած, եւ տխուր էին։ Որոշ ժամանակ անց Չարենցը եւ Աղասին դուրս եկան աշխատասենյակից։ Չարենցը ուղեկցեց նրան մինչեւ շքամուտքի դուռը։ Չարենցը գնում էր Խանջյանի հետեւից՝ ձեռքերը հետեւը դրած, գլուխը կախած, մեծագույն տխրությամբ ու դառնացած։ Այդպես կարող էր գնալ մարդը մտերիմ մարդու դագաղի հետեւից։ Նա Աղասու հետեւից շրխկացրեց շքամուտքի դուռը եւ նույն տխրությամբ, անխոս գնաց իր աշխատասենյակը։ Երեք օր անց Աղասուն բերեցին Թիֆլիսից՝ դագաղի մեջ»։
Պոետի թոռնուհին ասում է, որ երբ Չարենցին 1937թ. ձերբակալում են, բնակարանից անհետանում են նրան պատկանող մեծարժեք իրեր։ «Ձերբակալությունից հետո սկսվեց տան խուզարկությունը։ Շատ իրեր անհետացան։ 6 հազար կտոր գրքերից մնաց 1450—ը։ Նույնիսկ ռոյալն էր անհետացել։ Հետագայում որոշ իրեր հնարավոր եղավ հետ բերել։ Չարենցի իրերի հավաքչական աշխատանքներն առ այսօր շարունակվում են։ Խմիչքների համար նախատեսված փոքրիկ պահարան—բար ուներ, որ կենդանության օրոք նվիրեց հարազատ մի քիմիկոսի։ Մինչեւ հիմա էլ նրանց տանն է, շատ կուզեինք ձեռք բերել, բայց չվաճառեցին։ Չարենցի անհետացած իրերի թվում են նրա անձնական բիլիարդը, որը դրված է եղել բնակարանի միջանցքում։ Այդպես էլ չգտնվեց»,—ցավով նշեց Գոհար Չարենցը։ Նա նաեւ ասաց, որ նպատակ ունեն ցուցադրություն կազմակերպել Անահիտ Չարենցի ֆոնդային իրերով. «Չարենցից որոշ իրեր ունենք, որոնք հանրությունը երբեք չի տեսել։ Օրինակ՝ նրա մոտ է գտնվել Կոմիտասի ձեռագրով շատ հետաքրքիր մի թաշկինակ»։

01-08-2019





06-06-2020
Երբ խոսում ենք գույքահարկի կտրուկ բարձրանալու մասին
Պետք է իրական պատկերը հասկանանք եւ զգացմունքային դաշտից ...


06-06-2020
Նա դարձել է մեր փոքր լինելու առասպելի մեծ հերքում
Դարձել է մեր փոքր ժողովրդին մեծերի հետ չափելու ...


06-06-2020
Հայաստանում հաստատվել է COVID-19-ի 547 նոր դեպք, առողջացել է 207, մահացել՝ 7 քաղաքացի
Հայաստանում հունիսի 6-ին, ժամը 11:00-ի դրությամբ հաստատվել է կորոնավիրուսային ...


06-06-2020
«Ուրախ սիրտը օգտակար է, ինչպէս դեղ...»
Առօրյա կյանքում հաճախ ենք հանդիպում անցանկալի երեւույթների, իրողությունների, որոնք ...


06-06-2020
Գլոբալացու՞մ, թե՞ ազգային ինքնության պահպանում
Արդի ժամանակաշրջանում մարդկության զարգացման հիմնական առանձնահատկությունը գլոբալիզացիայի որդեգրումն է։ ...


06-06-2020
Բնակապահովման խնդիրն ամբողջությամբ կլուծվի
Երկրաշարժի հետեւանքով անօթեւան մնացած ընտանիքներին բնակարանով ապահովելու նպատակով Լոռու ...


06-06-2020
Լիբիան Էրդողանի համար կդառնա՞ փրկօղակ
Թուրքիայում իշխող «Արդարություն եւ զարգացում» կուսակցության (AKP) եւ նախագահ ...



06-06-2020
Փաստահավաք հանձնաժողովը լինելու է անկախ, ինքնավար մարմին
Անցումային արդարադատության հիմքում՝ ...

06-06-2020
Համայնքը կզբաղվի իր բնակիչների էկոլոգիական կրթության հարցերով
Նոր լիազորություններ են տրվում տեղական ...

06-06-2020
Թուրքիան Ռուսաստանից մոտ 1 մլրդ դոլարի տեխնիկա է պատվիրել
Եթե նախկինում իրավիճակը բարդ էր, ապա այժմ ...

06-06-2020
Առաջին միլիարդատերը Ռոնալդուն է
Թուրինի «Յուվենթուսի» պորտուգալացի հարձակվող ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +13... +15
ցերեկը +28... +30

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO