Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

29.05.2020
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ


Ինչու դարձա Ռոբինզոն

Ո՞ւմ հետ բախտը չար կատակներ չի խաղացել
 
Թադեւոս ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
t.khachatryan@hhpress.am


Ես իմ մասին դժվարանում եմ ասել, թե Ռոբինզոն եմ։ Թեկուզ սեփական մտքերի, զգացմունքների, հոգուս թագավորող Ռոբինզոն։ Չեմ կարող պնդել, թե տիրապետում եմ այն ամենին, ինչ Ռոբինզոնին թագավոր էր դարձնում անբնակ կղզում։ Իմ կղզին բնակված է հազարամյակներով, եւ ես թագավոր չեմ այստեղ։ Սակայն, որքան էլ բնական թվա սեփական զգացմունքներին եւ հազվադեպ այցելող մտքերին տիրապետող մարդուն, Ռոբինզոնից ժառանգել եմ այն, ինչն իսկապես Ռոբինզոնին դարձրեց Ռոբինզոն. իմ մարդաբնակ կղզում օրավուր ավելի ու ավելի մենակ եմ դառնում՝ անհաղորդ մնալով այն քաղաքական կապիկներին, որոնցից մեկը, հնարավոր է, եղել է իմ հեռավոր նախնին՝ Բաբելոնից դուրս գալուց առաջ։
Ո՞ւմ հետ բախտը չար կատակներ չի խաղացել։ Ռոբինզոն լինելու մի թեական հնարավորություն էլ ունեմ։ Սովետական տարիներին դուրս չեմ եկել ԽՍՀՄ—ից, անկախության տարիներին՝ Հայաստանի Հանրապետությունից։ Սակայն չեմ տառապում ոչ ազգային սնափառությամբ, ոչ էլ համեմատելու գայթակղությունը անառակ որդին մի երկրի, որ իմ ծննդավայրն է, որին պարտական եմ լավագույնով՝ ինչ ունեմ, եւ վատագույնով, որ չէի կարող չունենալ։ Ավա՜ղ, ո՛չ Հայրենիք ենք ընտրում, ո՛չ երկիր։ Եվ սա մեր պետականությունն է՝ առանց չափազանցումների։
Իրավունքներից հարգում եմ մարդու իրավունքը, օրենքներից՝ երկրի Սահմանադրությունը, չնայած մինչեւ վերջ չեմ կարդացել, բայց չեմ կարծում, որ այն կարող է վատը լինել, եթե անգամ կասկածում ենք հայկական ծագումնաբանությանը։
Մարդկանց մեծամասնության նման ինձ մյուսներից բարձր չեմ դասում, սակայն տարիների հետ հաշտվում եմ այն մտքի հետ, որ եթե քեզ այդպիսին չես համարում, ուրիշները այլ կարծիքի չեն։ Սակայն այս միտքը ո՛չ զայրացնում է, ո՛չ էլ գոտեպնդում. այն եմ, ինչ եմ եւ եթե ինչ—որ մեկն եմ, պարզապես փոքր—ինչ ավելին գիտեմ իմ մասին։ Մի քիչ էլ՝ եւ ես այլեւս պատրանքներ չեմ ունենա ո՛չ այս երկրի, ո՛չ այս ժողովրդի, ո՛չ անցյալի, ո՛չ էլ առավել եւս՝ ապագայի նկատմամբ։
Փորձում եմ ճշտել իմ քաղաքական գոյության իրավունքը։ Ուրիշներից ոչ վատն էինք, ոչ՝ լավը։ Միջինը չէինք կարողանում գտնել։ Սակայն միջինը պետականության գաղափարն էր։ Գնչու լինելու համար ինքնահավատարմություն չունեինք, ինքներս մնալու համար՝ մեծ մշակույթ։ Կարծում էի, որ կայսրությունները իրենց գոյության համար պարտական են եղել իրենց մտավոր հանճարի՝ ավելի, քան զորավարների նապոլեոնականությանը։ Շեքսպիրը Բրիտանական կայսրության ճարտարապետն է, Պուշկինը ու Տոլստոյը Ռուսական կայսրության սահմանները ընդարձակեցին մինչեւ Բոսֆոր, Բերինգ եւ Բեռլին, Գյոթեն հաստատապես Բիսմարկի նախահայրն էր՝ անկախ հիտլերգեբելսյան իրացումների, ի վերջո, Ֆաուստը փրկվում է՝ վճարելով։
Մեր Նարեկացին 10—րդ դարի քրիստոնեական աշխարհի միակ ողբացյալն է, առանց առաջնորդության, չնայած 300 տարի անց Դանտեի պես խռովյալ հոգիներին պարունակներում չէր պատկերում։ Մեր Թումանյանը գրականությանը զուգընթաց ազգին պնդվելու այլ Կատախեզիս չէր առաջարկում, մեր Չարենցը Ղարսը թողնելու դանթեականը մկրտության համար նախատեսված ավազանում խեղդում է Երկիր Նաիրին, մեր Պարույրը՝ «Արդեն 10 տարի, 110 տարի, 1010 տարի, ես վախենում եմ»— փաստագրությանը «ինչ չի կարելի» ասելով ավարտում էր մեր պատմությունը անիմաստ զոհաբերությամբ։ Մեր Մինասը կտավների հանգույն շառագույն ներկեց երեւանյան մայթերը, մեր Խաչատրյանը մեր մեջի ստրուկին Սպարտակ էր սարքում, սակայն մեր Մաթեւոսյանի Ալխոն տրոյական ձի չի դառնալու, քանի դեռ Իլիոնը վերցնելուց առաջ չգիտենք՝ ինչ ենք անելու...։
Ես քաղաքական նախահայր չունեմ, իսկ մեր բոլոր նախահայրերը մեզ քիչ էին մխիթարում։ Սակայն մեր մխիթարությունը նույնն էր. ինչպես հնարավոր չէ պետություն առանց մշակույթի, ոչինչ հնարավոր չէ առանց հավատի, չնայած երբեմն թվում է, որ այդպես մտածելն առանձնապես սփոփիչ չէ։ Նույնիսկ մտածում էինք, որ հայի ձեռքով թունավորված Աղբյուր Սերոբը, Հայրենիքը անթշնամանք լքած Անդրանիկը, թիկունքից խփված Չաուշը, իբր թե տիֆից մեռած Մանուկյան Արամը, օդաղետից զոհված Ալ. Մյասնիկյանը գալիք ճակատամարտերում մեզ չեն օգնելու՝ ազգային օկուլտիզմի բոլոր օրենքներին հակառակ։

02-11-2019





28-05-2020
Պատմության անիվի հետպտույտը
Եթե ստեղծվեր Միացյալ անկախ Հայաստանը…

1918-20 թթ. ընթացքում ...


28-05-2020
Արտոնյալ վարկեր՝ 25 տոկոս դրամաշնորհով
Հաստատվեց համավարակի տնտեսական հետեւանքների չեզոքացման հերթական միջոցառումը

Գործադիրը ...


28-05-2020
Հայաստանում հաստատվել է COVID-19-ի 442 նոր դեպք, առողջացել է ևս 32 պացիենտ
Հայաստանում մայիսի 28-ի, ժամը 11:00-ի դրությամբ հաստատվել է կորոնավիրուսային ...


28-05-2020
Մեր ազատությունը Քրիստոսով է
Պատմության ողջ ընթացքում մարդիկ ձգտել են ազատության։ Շատերն են ...


28-05-2020
Հայոց պատմության սպիտակ էջերից
Ռուսների մասնակցությունը 1918 թվականի մայիսյան հերոսամարտերին

Հայ ժողովրդի ...


28-05-2020
Դղյակների գույքահարկն ավելանալու է
Հավանություն տրվեց հարկային օրենսգրքի փոփոխություններին

Կառավարությունը երեկվա նիստում ...


28-05-2020
Լռությունը նույնպես հաղորդակցության ձեւ է
Միայն լռելով կարելի է վերագտնել խոսքի արժեքը

Լռությունը ...



28-05-2020
Տիկնիկային թատրոն-85
Ճանապարհ դեպի մանկություն


28-05-2020
Արցախյան ազատամարտի հերոսներից մեկը
Արցախյան գոյամարտը շատ հերոսներ ծնեց։ Նրանց մի մասն ...

28-05-2020
Հրշեջ նոր մեքենա Կովսականի ՀՓՋ-ին
Մոտ օրերս Քաշաթաղի շրջանի հարավային ...

28-05-2020
Հրանտ Մելքումյանը ճանաչվեց երկրորդը
Հայ շախմատիստները շարունակում են հաջողություններ ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +15... +17
ցերեկը +29... +31

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO