Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

21.11.2019
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ


Ինչու դարձա Ռոբինզոն

Ո՞ւմ հետ բախտը չար կատակներ չի խաղացել
 
Թադեւոս ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
t.khachatryan@hhpress.am


Ես իմ մասին դժվարանում եմ ասել, թե Ռոբինզոն եմ։ Թեկուզ սեփական մտքերի, զգացմունքների, հոգուս թագավորող Ռոբինզոն։ Չեմ կարող պնդել, թե տիրապետում եմ այն ամենին, ինչ Ռոբինզոնին թագավոր էր դարձնում անբնակ կղզում։ Իմ կղզին բնակված է հազարամյակներով, եւ ես թագավոր չեմ այստեղ։ Սակայն, որքան էլ բնական թվա սեփական զգացմունքներին եւ հազվադեպ այցելող մտքերին տիրապետող մարդուն, Ռոբինզոնից ժառանգել եմ այն, ինչն իսկապես Ռոբինզոնին դարձրեց Ռոբինզոն. իմ մարդաբնակ կղզում օրավուր ավելի ու ավելի մենակ եմ դառնում՝ անհաղորդ մնալով այն քաղաքական կապիկներին, որոնցից մեկը, հնարավոր է, եղել է իմ հեռավոր նախնին՝ Բաբելոնից դուրս գալուց առաջ։
Ո՞ւմ հետ բախտը չար կատակներ չի խաղացել։ Ռոբինզոն լինելու մի թեական հնարավորություն էլ ունեմ։ Սովետական տարիներին դուրս չեմ եկել ԽՍՀՄ—ից, անկախության տարիներին՝ Հայաստանի Հանրապետությունից։ Սակայն չեմ տառապում ոչ ազգային սնափառությամբ, ոչ էլ համեմատելու գայթակղությունը անառակ որդին մի երկրի, որ իմ ծննդավայրն է, որին պարտական եմ լավագույնով՝ ինչ ունեմ, եւ վատագույնով, որ չէի կարող չունենալ։ Ավա՜ղ, ո՛չ Հայրենիք ենք ընտրում, ո՛չ երկիր։ Եվ սա մեր պետականությունն է՝ առանց չափազանցումների։
Իրավունքներից հարգում եմ մարդու իրավունքը, օրենքներից՝ երկրի Սահմանադրությունը, չնայած մինչեւ վերջ չեմ կարդացել, բայց չեմ կարծում, որ այն կարող է վատը լինել, եթե անգամ կասկածում ենք հայկական ծագումնաբանությանը։
Մարդկանց մեծամասնության նման ինձ մյուսներից բարձր չեմ դասում, սակայն տարիների հետ հաշտվում եմ այն մտքի հետ, որ եթե քեզ այդպիսին չես համարում, ուրիշները այլ կարծիքի չեն։ Սակայն այս միտքը ո՛չ զայրացնում է, ո՛չ էլ գոտեպնդում. այն եմ, ինչ եմ եւ եթե ինչ—որ մեկն եմ, պարզապես փոքր—ինչ ավելին գիտեմ իմ մասին։ Մի քիչ էլ՝ եւ ես այլեւս պատրանքներ չեմ ունենա ո՛չ այս երկրի, ո՛չ այս ժողովրդի, ո՛չ անցյալի, ո՛չ էլ առավել եւս՝ ապագայի նկատմամբ։
Փորձում եմ ճշտել իմ քաղաքական գոյության իրավունքը։ Ուրիշներից ոչ վատն էինք, ոչ՝ լավը։ Միջինը չէինք կարողանում գտնել։ Սակայն միջինը պետականության գաղափարն էր։ Գնչու լինելու համար ինքնահավատարմություն չունեինք, ինքներս մնալու համար՝ մեծ մշակույթ։ Կարծում էի, որ կայսրությունները իրենց գոյության համար պարտական են եղել իրենց մտավոր հանճարի՝ ավելի, քան զորավարների նապոլեոնականությանը։ Շեքսպիրը Բրիտանական կայսրության ճարտարապետն է, Պուշկինը ու Տոլստոյը Ռուսական կայսրության սահմանները ընդարձակեցին մինչեւ Բոսֆոր, Բերինգ եւ Բեռլին, Գյոթեն հաստատապես Բիսմարկի նախահայրն էր՝ անկախ հիտլերգեբելսյան իրացումների, ի վերջո, Ֆաուստը փրկվում է՝ վճարելով։
Մեր Նարեկացին 10—րդ դարի քրիստոնեական աշխարհի միակ ողբացյալն է, առանց առաջնորդության, չնայած 300 տարի անց Դանտեի պես խռովյալ հոգիներին պարունակներում չէր պատկերում։ Մեր Թումանյանը գրականությանը զուգընթաց ազգին պնդվելու այլ Կատախեզիս չէր առաջարկում, մեր Չարենցը Ղարսը թողնելու դանթեականը մկրտության համար նախատեսված ավազանում խեղդում է Երկիր Նաիրին, մեր Պարույրը՝ «Արդեն 10 տարի, 110 տարի, 1010 տարի, ես վախենում եմ»— փաստագրությանը «ինչ չի կարելի» ասելով ավարտում էր մեր պատմությունը անիմաստ զոհաբերությամբ։ Մեր Մինասը կտավների հանգույն շառագույն ներկեց երեւանյան մայթերը, մեր Խաչատրյանը մեր մեջի ստրուկին Սպարտակ էր սարքում, սակայն մեր Մաթեւոսյանի Ալխոն տրոյական ձի չի դառնալու, քանի դեռ Իլիոնը վերցնելուց առաջ չգիտենք՝ ինչ ենք անելու...։
Ես քաղաքական նախահայր չունեմ, իսկ մեր բոլոր նախահայրերը մեզ քիչ էին մխիթարում։ Սակայն մեր մխիթարությունը նույնն էր. ինչպես հնարավոր չէ պետություն առանց մշակույթի, ոչինչ հնարավոր չէ առանց հավատի, չնայած երբեմն թվում է, որ այդպես մտածելն առանձնապես սփոփիչ չէ։ Նույնիսկ մտածում էինք, որ հայի ձեռքով թունավորված Աղբյուր Սերոբը, Հայրենիքը անթշնամանք լքած Անդրանիկը, թիկունքից խփված Չաուշը, իբր թե տիֆից մեռած Մանուկյան Արամը, օդաղետից զոհված Ալ. Մյասնիկյանը գալիք ճակատամարտերում մեզ չեն օգնելու՝ ազգային օկուլտիզմի բոլոր օրենքներին հակառակ։

02-11-2019





21-11-2019
Երբ հակամարտություններն են ազդեցության լծակներ փնտրում միմյանց դեմ
Ինչպես կազդեն տարածաշրջանային այլ բախումները Հայաստանի վրա

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am




21-11-2019
Արցախում հավերժացրել են բարերարի ու հայրենասերի հիշատակը
Լեւոն Հայրապետյանի բրոնզաձույլ կիսանդրին՝ մայրաքաղաք Ստեփանակերտի սրտում

Դավիթ ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ
d.miqayelyan@hhpress.am




 
21-11-2019
«Կնկան էրիկը մարդն է, մարդուն էրիկը պարտքն է»
Պարտքի չարաղետ դերի մասին ավելի սպառիչ երեւի դժվար է ...


21-11-2019
Արմենպրեսի «բրենդը»
«Արմենպրեսը», ավելի ստույգ՝ «Հայհեռագործը» կամ ՀՀԳ-ն, մինչ Արտավազդ Խաչիկյանն ...


21-11-2019
Առաքիչի մեքենան
Սկզբում գրեցի վերնագիրն ու մի պահ ընկա հիշողությունների գիրկը...
«Երբ ...


21-11-2019
Հայաստանում ու Հայաստանից դուրս
Սիմֆոնիկ նվագախումբը հանդես կգա համերգներով

Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ ...


21-11-2019
Աշխարհին ցույց կտա, թե որքան խորն են մեր արմատները
Օպերային երգիչ Ադամ Բարրոն Հայաստանում կներկայացնի իր նոր ...



21-11-2019
Առաջնային սնունդ. ինչպես տարբերել անորակը որակյալից
Երբ արտադրողը կարողանում է տարբեր ...

21-11-2019
Առեւտրի վայրերը պետք է անվտանգ լինեն
Կրկին «Բարեկամություն» ստորգետնյա ...

21-11-2019
Իրանը մեղադրում է ԱՄՆ-ին եւ Իսրայելին
Բենզինի գնի նկատելի բարձրացումը, իհարկե, ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +18... +20
ցերեկը +25... +27

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO