Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

08.04.2020
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ


Քաղաքական եւ գիտական պատասխան՝ ադրբեջանական կեղծարարությանը

Ինչո՞ւ Շուշիի ջարդերը չեն դիտարկվում որպես ցեղասպանություն

Շուշիի հայերի ջարդերի 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ մարտի 22-26-ը Արցախում՝ Շուշիում, տեղի կունենա միջազգային գիտագործնական գիտաժողով։ Միջազգային ձեւաչափի այս նախաձեռնությունը ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի Հայկական հարցի եւ Հայոց ցեղասպանության պատմության բաժնի վարիչ, պատմաբան Արմեն Մարուքյանը շատ կարեւոր իրադարձություն է համարում։
«ՀՀ»-ի հետ զրույցում նա ասաց, որ գիտաժողովին մասնակցելու են մասնագետներ, պատմաբաններ, քաղաքագետներ ոչ միայն Հայաստանից եւ Արցախից, այլ նաեւ փորձագետներ տարբեր երկրներից, որոնք կգան իրենց դիտարկումներն ու դիրքորոշումներն արտահայտելու Շուշիում կատարված իրադարձությունների վերաբերյալ։ Գիտաժողովի կազմակերպիչներն են՝ Արցախի Հանրապետության կրթության եւ գիտության, մշակույթի նախարարությունները, Հայաստանից կազմակերպիչների շարքում են ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտը, վարչապետին կից տեղեկատվության եւ հասարակայնության հետ կապերի վարչությունը, «Օրբելի» վերլուծական կենտրոնը, սփյուռքյան մի շարք կառույցներ, մասնավորապես՝ Սանկտ Պետերբուրգի հայկական համայնքի ներկայացուցիչները, տարբեր երկրներից անհատներ։
«Այս միջոցառումը շատ կարեւոր նշանակություն ունի ոչ միայն գիտական, այլ նաեւ թուրքական եւ ադրբեջանական հակահայկական քարոզչությանն արժանի պատասխան տալու առումով»,–շեշտում է պատմաբանը։ Քաղաքի հայ ազգաբնակչության կոտորածը, տեղահանությունը, գույքի եւ անձնական ունեցվածքի ոչնչացումն ու թալանը թուրքական բանակի, թաթարների եւ քրդական առանձին խմբավորումների կողմից իրականացվեցին 1920 թ. մարտի 22—26—ն ընկած ժամանակահատվածում։ Ոճրագործության հետեւանքով Արցախի հայերի քաղաքական, տնտեսական, մշակութային կենտրոնը հայաթափվեց եւ ոչնչացվեց։ «Կարծում ենք, որ Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից պարբերաբար հրապարակ նետվող՝ Խոջալուի դեպքերի հետ կապված կեղծ տեսակետների քննությանը չպետք է տրվենք, այլ՝ հակադարձենք իրական պատմական փաստերով, այն հանցավոր քաղաքականության բացահայտմամբ, որն իրականացվել է Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից։ Անկախ այդ արհեստական պետության իշխանությունների «գունավորմանը», լինի խորհրդային Ադրբեջան, թե ներկայիս Ադրբեջան, հակահայկական քաղաքականությունը ժառանգաբար փոխանցվում է, եւ այս ուղենիշը կարծես թե միասնական է։ Այս հարցում նրանք լիովին համերաշխված են թուրքական հակահայկական, ցեղասպանական քաղաքական գծին։ Այնպես որ, այս գիտաժողովի անցկացումը Շուշիում ունի ոչ միայն գիտական, այլ նաեւ քաղաքական կարեւոր նշանակություն։ Սա յուրատեսակ քաղաքական եւ գիտական պատասխան է ադրբեջանական կեղծարարությանը, որոնք փորձում են ամեն կերպ, ցանկացած հարթակ օգտագործել կեղծ պատմական փաստերը տարածելու եւ հայերին մտացածին հանցագործությունների մեջ մեղադրելու համար»,–ընդգծեց պատմաբանը։
Ինչո՞ւ Շուշիի ջարդերը չեն դիտարկվում որպես ցեղասպանություն։ Պատմաբաններն ու առհասարակ ոլորտի մասնագետները որպես ցեղասպանություն համարում են Օսմանյան կայսրության կողմից հայերի նկատմամբ իրականացված զանգվածային բնաջնջումը, իսկ Արեւելյան Հայաստանում, Բաքվի, Շուշիի, մինչ այդ Արեշի եւ այլ հայկական բնակավայրերի կոտորածները փորձում են դիտարկել որպես հայ ժողովրդի դեմ ուղղված առանձին հանցագործություններ։
Ա. Մարուքյանը թե՛ պատմական, թե՛ քաղաքական առումով սա սխալ մոտեցում է համարում։ «Սխալ է, որովհետեւ հայերի ցեղասպանության քաղաքականությունը չի ավարտվել միայն արեւմտահայության կամ Կիլիկիայի հայության բնաջնջումով։ Այս քաղաքականության գերնպատակն էր արմատախիլ անել «հայկական սեպը» պանթուրանական ծրագրերի ճանապարհից։ Ինչպես գիտենք, երիտթուրքերը մշակել էին «Մեծ Թուրանի», երեւակայական համաթուրքական պետության գաղափարը, որի ճանապարհին որպես առաջին խոչընդոտ հայ ժողովուրդն էր։ Քանի դեռ կովկասյան ռուսական բանակը կանգնած էր թուրքերի ճանապարհին որպես պատվար, նրանք իրականացրին մասնակի ցեղասպանություն։ Առաջին հարվածը հասցվեց արեւմտահայությանը, եւ երբ այդ կովկասյան ռազմաճակատը կազմալուծվեց եւ ռուսական բանակը հեղափոխական ցնցումների հետեւանքով ետ քաշվեց, այսինքն՝ այլեւս չմնաց որեւէ արգելք, նրանք շարունակեցին այդ արշավանքը՝ ներխուժելով Արեւելյան Հայաստան»,–մանրամասնեց պատմաբանը։
Լիանա ՍԱՐԳՍՅԱՆ
l.sargsyan@hhpress.am

12-03-2020





07-04-2020
«Ոչ տեր եմ ունեցել, ոչ ծանոթ, բայց վերեւում Աստված կա»
«Հիմա ինձ հաղթող եմ զգում, որովհետեւ ինձ համար ...


07-04-2020
Աջակցության փաթեթներն ընդգրկում են ամենամեծ սոցիալական խմբերը
Քաղաքացին կարող է ընտրել այն ծրագիրը, որն իր ...


07-04-2020
Կորոնավիրուսի նոր դեպքերի թիվն ավելացել է 20-ով, առողջացել է ևս 25 քաղաքացի
Հայաստանում առաջին անգամ կորոնավիրուսից մեկ օրում առողջացած պացինտների թիվն ...


07-04-2020
Հայոց սպորտի հմայքն ու հպարտությունը
Կանայք բազմիցս են ապացուցել, որ լինելով նուրբ եւ փխրուն ...


07-04-2020
Տասնհինգ արտահայտություն այն մասին
Թե ինչ է նշանակում լինել մայր

Աշխարհում մայրն է ...


07-04-2020
Շնորհավո՛ր տոնդ, հայ կանգուն
Երբ արդեն այն տարիքին էի, որ ամառային մի ...


07-04-2020
«Հայրենասիրությունը արժանապատվության խնդիր է»
Սվազլյան գերդաստանի հավատամքը

Հարցազրույց հայ բանագետ, ժողովրդագետ, բանահավաք, ...



07-04-2020
Երազում էր մայր դառնալ, որից զրկված էր 7 երկար տարի
Հրաշքով այսօր բազմազավակ մայր ...

07-04-2020
Արցախում տեղի ունեցած ընտրությունները
Կայացած քաղաքական համակարգի մասին են ...

07-04-2020
Մարիամ Աստվածածին
Նրան տարբեր անուններով են կոչում. Աստվածամայր, ...

07-04-2020
Ոսկե միջինի բանաձեւը
«Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթի ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +3... +5
ցերեկը +15... +17

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO