Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

06.06.2020
ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ


Մենք ու մեր գյուղը՝ առաջիկա 10 տարիներին

Խնդիրների լուծման ինչ ուղիներ են նախանշվում

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am


Այն, որ գյուղատնտեսության նախարարությունը, որպես առանձին միավոր, հիմա չկա եւ էկոնոմիկայի նախարարության կազմում է, շատ մասնագետների է մտահոգել։ Այլ տեսակետ էլ է հնչել. դա ոչինչ չի փոխում, գործը, միեւնույնն է, արվելու է։ Թե ինչքանով արդյունավետ, դա կարող ենք, իհարկե, դատել որոշ ժամանակ անց՝ հստակ համեմատականներ անցկացնելով։ Իսկ հիմա խոսենք այն բանից, թե ինչ է սպասվում մեր գյուղոլորտին առաջիկա տարիներին։
Էկոնոմիկայի նախարարությունը քննարկման է դրել (մինչեւ հոկտեմբերի 19—ը) գյուղոլորտի զարգացումն ապահովող հիմնական ուղղությունների 2020—2030թթ. ռազմավարությունը։ Պատկան կառույցում համոզված են՝ Հայաստանում գյուղատնտեսությունը կարո՛ղ է դառնալ ժամանակակից, բարգավաճող եւ դիվերսիֆիկացված (տարատեսակացված, բազմաճյուղ) տնտեսության առաջնային հիմնասյուներից մեկը։ Այն երկրի տնտեսական աճի, բնակչության կյանքի որակի բարձրացման, կայուն եւ բարձր վարձատրվող աշխատատեղերի եւ ձեռնարկատիրական գործունեության հնարավորությունների ստեղծման մեծ ներուժ ունի։
Որ գյուղատնտեսությունը Հայաստանի տնտեսության կարեւոր ճյուղերից մեկն է, կասկած չկա. օրինակ՝ 2018 թ. դրությամբ ապահովել է ՀՆԱ—ի 13,7 տոկոսը (822,4 մլրդ դրամ)։ Գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքը 2018 թ. կազմել է 889,7 մլրդ դրամ, որի 46 տոկոսը (411,8 մլրդ դրամ) ձեւավորվել է բուսաբուծական, 54 տոկոսը (477,9 մլրդ դրամ)՝ անասնաբուծական արտադրանքից։ Գյուղատնտեսության ոլորտի զարգացմամբ է պայմանավորված ինչպես գյուղական համայնքների, այնպես էլ սննդի արտադրության արժեշղթայում զգալի մասնաբաժին ունեցող այն ենթաճյուղերի զարգացումը, որոնք հիմնվում են տեղական գյուղատնտեսական արտադրանքի վրա եւ ունեն արտահանման զգալի ներուժ։
Այդուհանդերձ ոլորտի արտահանման ծավալները ներկայումս բավական ցածր են։ Մասնավորապես՝ 2018թ. արտահանման ընդհանուր ծավալի մեջ գյուղատնտեսության մասնաբաժինը ընդամենը 6 տոկոս է եղել (144,3 մլն դոլար)։ Գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքում (889,7 մլրդ դրամ, 2018—ինչպես վերը նշեցինք) արտահանման մասնաբաժինը կազմել է մոտ 7,8 տոկոս։
Ընդհանուր պատկերը կարող ենք եզրափակել այսպես. թեեւ վերջին տարիներին գյուղարտադրանքի արտահանման ծավալները որոշակիորեն ավելացել են, այնուամենայնիվ, ներմուծման ծավալները համեմատաբար ավելի մեծ են։ Մասնավորապես՝ 2018թ. ներմուծման ընդհանուր ծավալում գյուղատնտեսության մասնաբաժինը կազմել է 8,2 տոկոս (404,7 մլն դոլար)։
Եթե ավելի պարզ, սա նշանակում է, որ մենք պարենային անվտանգության ու անկախության առումով խնդիր կարող ենք ունենալ, եթե չասեմ՝ ունենք։ Որովհետեւ որոշ կարեւոր արտադրատեսակների գծով ինքնաբավության մակարդակը զգալիորեն ցածր է։ Այդ արտադրատեսակների թվին են պատկանում մասնավորապես ցորենը (33,2 տոկոս ինքնաբավության աստիճան, 2017 թ.), խոզի միսը (58 տոկոս ինքնաբավության աստիճան, 2017 թ.) եւ թռչնի միսը (22,5 տոկոս ինքնաբավության աստիճան, 2017 թ.)։
Ըստ էկոնոմիկայի նախարարության, գյուղատնտեսական արտադրանքի ներմուծման բարձր տեսակարար կշռի պատճառներից են Հայաստանում գյուղատնտեսության ցածր արտադրողականությունը, ներքին սպառման համեմատաբար փոքր շուկան, սեզոնայնությունը, գնային ցածր մրցունակությունը ներմուծված արտադրանքի նկատմամբ, որոշ դեպքերում՝ նաեւ որակական հատկանիշների անհամապատասխանությունը սպառողների պահանջներին։ Իսկ գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանման հիմնական խոչընդոտներից են Հայաստանի շրջափակումը հարեւան երկրների կողմից, որն առաջացնում է լոգիստիկ դժվարություններ՝ ավելացնելով միավոր արտադրանքի վրա կատարվող ծախսերը, իսկ որոշ դեպքերում՝ նաեւ նվազեցնելով որակական հատկանիշները։ Բայց ներկայումս գյուղատնտեսական արտադրանքի՝ շարունակաբար զարգացող ներքին եւ արտաքին շուկաները ներազդում են Հայաստանի արտադրողների վրա՝ առավել արդյունավետ կառավարելու գյուղատնտեսական արտադրությունից մինչեւ իրացում ամբողջ արժեշղթան ու վերահսկելու գյուղատնտեսական արտադրանքի արտադրական շղթայի յուրաքանչյուր փուլն ու գործընթացը, ինչը կնպաստի արտադրանքի որակի, ավելացված արժեքի բարձրացմանն ու արտադրանքի ինքնարժեքի իջեցմանը։
Գյուղատնտեսական արտադրանքի արժեքի ավելացման, արտահանման խթանման, ինչպես նաեւ միջազգային շուկայում մրցունակության բարձրացման նպատակով անհրաժեշտ է ապահովել գյուղատնտեսական արտադրանքի վաճառքը ոչ միայն որպես հումք՝ առաջնային վիճակում, այլեւ ապահովել վերջինիս արժեքի ավելացումն ու ստեղծել վերամշակված վիճակում արտահանելու հնարավորություն։
Ինչեւէ, մեր գյուղի խնդիրներից շատերն են տեղյակ։ Հետաքրքիր է, թե լուծման ինչ ուղիներ են նախանշված առաջիկա 10 տարիների ռազմավարությունում։
Դրանցից մեկն, օրինակ, չօգտագործվող հողատարածքները պակասացնելն ու հողային շուկան զարգացնելն է։ Պետությունն, այնուամենայնիվ, միտված է հողերի խոշորացմանը, քանզի մտադիր է կարգավորել այդ խոշորացման օրենսդրական դաշտը։ Ուզում է նաեւ բարելավել ոռոգման համակարգը։ Մտադիր է սահմանել ոռոգման ծրագիր եւ բյուջե՝ ըստ առկա ջրային պաշարների, տնտեսական հնարավորությունների եւ ծախսածածկման սկզբունքի։ Կփորձի վարկային շուկան էլ զարգացնել՝ վերացնելով վարկային շուկայի զարգացման խոչընդոտները, ստեղծելով գյուղատնտեսական վարկերի երաշխիքային հիմնադրամ։ Կներդրվի գյուղատնտեսության ապահովագրության համակարգ (ինչի մասին մենք արդեն խոսել ենք)։ Կմշակվի ու կներդրվի հակակարկտային արդյունավետ համակարգ։
Խոսք կա նաեւ բուն գյուղատնտեսությունից դուրս կանխատեսելի արտադրություն (խոտաբույսերի եւ համեմունքների, գույների եւ բույրերի, օծանելիքի, բժշկական ու կոսմետիկ միջոցների արտադրություն եւն) զարգացնելու մասին։
Այլ հետաքրքիր լուծումներ էլ կան. խրախուսել մեքենաների ու սարքավորումների տեղական եւ միջազգային արտադրողներին՝ տեղական շուկա մուտք գործելու կամ Հայաստանում արտադրություն հիմնելու նպատակով, աջակցել թռչնաբուծարանների եւ անասնապահական տոհմային տնտեսությունների ստեղծմանը։ Սննդի անվտանգության առումով՝ ստեղծել սննդամթերքի լիարժեք հետագծային կառավարման համակարգ՝ «սպառողից մինչեւ դաշտ» սկզբունքով, ստեղծել սննդամթերքի անվտանգության ոլորտի դիտարկման արդյունավետ կառուցակարգ, մշակել եւ իրագործել վարակիչ հիվանդությունների դեմ ռազմավարություն (բրուցելյոզ, խոզերի աֆրիկյան տենդ), ներդնել անասնաբուժական դեղամիջոցների (հատկապես հակաբիոտիկների) շրջանառության վերահսկման կառուցակարգեր։
Հետաքրքիրը հետաքրքիր է, մնում է իրագործելը։ Միշտ ասել եմ՝ մեր փաստաթղթերը, հատկապես այն շարքին դասվողները, որոնք քիչ թե շատ կարող են ոլորտը իրապես բարեփոխել, իսկապես լավն են լինում, բայց, ցավոք, հաճախ են թղթին մնում։ Կարեւորը այս պարագայում դրանց կյանք տալն է։ Փաստաթղթի նախագծում կան նաեւ քայլեր, որոնք բազմաթիվ հարցեր են առաջադրում։ Դրանց մասին, սակայն, առիթով կխոսենք։

08-10-2019





05-06-2020
Սեւանա լիճն այս տարի եւս կկանաչի
Միայն համալիր միջոցառումները կփրկեն Սեւանի էկոհամակարգը

Սեւանի էկոհամակարգը ...


05-06-2020
Վարակը չպետք է ազգային սպառնալիք դառնա
Կմտցվեն մուտքի եւ ելքի լրացուցիչ սահմանափակումներ

Պաշտոնական տվյալների ...


05-06-2020
Հայաստանում հաստատվել է COVID-19-ի 596 նոր դեպք․ ապաքինվել է 45, մահացել 7 քաղաքացի
Հայաստանում հունիսի 5-ին, ժամը 11:00-ի դրությամբ հաստատվել է կորոնավիրուսային ...


05-06-2020
Սուտ
Միգուցե, յուրաքանչյուրը կմտածի այս մասին եւ իր համար ...


05-06-2020
345 հանրային ծառայողներ նորակառույց բնակարաններ կունենան
Գործադիրը հաստատեց այդ բնակարանների վաճառքի կարգը

Բնակարանային շինարարությունը ...


05-06-2020
Սուսերամարտ՝ բացասական եւ դրական հույզերի միջեւ
Մշակութային թերապիա եւ առողջություն

Կյանքը բոլոր ժամանակներում եղել ...


05-06-2020
Ճամփաբաժան
Կենսոլորտը պետք է պաշտպանվի, եւ նրա պաշտպանվելու հետեւանքները ...



05-06-2020
Խաչիկ Դաշտենցի կենսագրական ոչ հայտնի մանրամասները
Նորերս լույս տեսած «Կորուսյալ երկրի ...

05-06-2020
Երես առած երեխայի լուրջ քմահաճույքը
Թատրոնը նրա համար զուտ թամաշա չդարձավ, ...

05-06-2020
Հետահայաց վերլուծության փորձ
Թե ինչպես Կիեւում մայդանը դարձավ ...

05-06-2020
Սխալ հաշվարկի հետեւանքը
Արագ շախմատի Եվրոպայի անդրանիկ առցանց առաջնության ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +13... +15
ցերեկը +28... +30

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO