Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

14.07.2020
ԱՐՏԱՔԻՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ


Թուրքական ներխուժումն ու իսլամական ահաբեկիչների թաքնված սպասումը

Անկարան վտանգավոր է իր բոլոր հարեւանների համար

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am


Այսօր թուրք-սիրիական հակամարտության համապատկերում կխոսենք նաեւ «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորման մասին, թե ինչպես կարող էր թուրքական ներխուժումը, կամա թե ակամա, օժանդակել այդ խմբավորմանը, որը տարբերակներ է փնտրում վերստին գործելու։ Դեռ մի քանի ամիս առաջ, ըստ «Al Masdar News»—ի, ահաբեկչական խմբավորումը հեռու էր պարտությունից եւ ուժերը հավաքում էր նոր լայնածավալ հարձակումների համար։ Նշվում էր, որ ահաբեկիչները մեծացրել են եւ ավելացրել սիրիական կառավարական ուժերի դեմ հարձակումները Ալ—Մայդին քաղաքի եւ Դեյր—էլ—Զոր նահանգի մոտակայքում։
Ահաբեկիչները թաքստոցներ ունեն նաեւ Իրաքում, որտեղ եւս փորձեր են արվում՝ ուժերը վերադասավորելու։ Օրերս ահաբեկչական խմբավորման ղեկավարների կողմից Իրաքի արեւմուտքում՝ անապատում թաքցրած գանձերը գտել են տեղի հովիվները։ Նշվում է, որ գրոհայինները Անբար նահանգում կորցրել են դոլարներ, ոսկի եւ արծաթ։ Ընդհանուր արժեքը կազմում է 25 մլն դոլար։
Ամիսներ առաջ սիրիական ուժային կառույցներից էլ տեղեկացնում էին, որ կառավարական ուժերի դեմ հարձակումները պատահական չեն, վտանգը դեռ կա, եւ «Իսլամական պետությունը» վերակազմակերպվում է ու պատրաստվում լուրջ արշավի, որպեսզի իր հսկողության տակ վերցնի երկրի տարածքի մի մասը։ Սիրիացի զինվորականները, տեղյակ լինելով գրոհայինների ծրագրերի մասին, այնուամենայնիվ, դեռ դժվարանում են վերջնականապես լուծել խնդիրը։ Պարզաբանումն այսպիսին է՝ պատճառը տարածաշրջանի աշխարհագրությունն է. գրոհայինների ձեռքի տակ են Դեյր—էլ—Զոր եւ Հոմս նահանգների լեռներն ու դատարկ շրջաններում քարանձավները։
Ահա նման իրավիճակում, երբ հուլիս—օգոստոսին Սիրիան դեռ պայքարում էր ահաբեկչական խմբավորման գրոհայինների դեմ, հոկտեմբերին Թուրքիան ներխուժում է այս երկրի տարածք, քրդական ինքնավարության հսկողության տակ գտնվող, որտեղ սիրիական բանակը կրկին դժվար կացության մեջ է հայտնվում։ Իհարկե այստեղ քարանձավներ չկան, սակայն Սիրիայի կառավարության եւ քրդական ինքնավարության ղեկավարների միջեւ լուրջ հակամարտություն կա, ինչը հին արմատներ ունի։ Եվ միայն երկկողմանի համերաշխության քայլ անելով, միասնական ճակատով հանդես գալու համաձայնության հասնելով՝ սիրիական բանակն ու քրդական զինյալները կարողացան լրջորեն դիմակայել թուրքական բանակի առաջխաղացմանը։ Այլապես գուցե զինադադարի մասին խոսք չլիներ այդքան շուտ, իսկ նույնը հետագայում անելը, թերեւս, ուշացած կլիներ, եւ Սիրիան տարածք կկորցներ։ Սա ոչ միայն կտկարացներ արաբական այս երկիրը, այլեւ գուցե չզսպեր թուրքական ախորժակը, որ երախը բաց՝ նայում է ինչպես սիրիական, այնպես էլ իրաքյան նավթագազառատ տարածքներին։
Ինչպես ասում են, ախորժակն ուտելիս է բացվում, իսկ Անկարան այդ տարածքներից նավթ է ներկրել Թուրքիա՝ ժամանակին համագործակցելով իսլամական ահաբեկչական խմբավորման ղեկավարների հետ, երբ նրանք բռնազավթել եւ իշխում էին Սիրիայի ու Իրաքի այդ տարածքներում։ Բացի այն, որ նավթը եւ գազը առատորեն կնպաստեին թուրքական տնտեսության զարգացմանը, Անկարան կիրականացներ նաեւ իր առաջին քայլը նորօսմանական կայսրության ստեղծման ճանապարհին։ Չէ՞ որ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը հայտարարել է, որ իր նպատակը օսմանական կայսրության վերականգնումն է (դե, մեծթուրանական լայնածավալ համաշխարհային նշանակության ծրագրի մասին էլ երեւի թե, այդ կայսրությամբ պայմանավորված, կհայտարարվի… եթե, իհարկե, նման կայսրություն ստեղծվի երբեւէ)։
Այս խելացնոր նպատակներին հասնելու խոչընդոտներից առաջնայինն այսօր քրդականն է, Թուրքիայի նախագահը այս հարցում միշտ ծայրահեղ կոշտ դիրքորոշում է ունեցել։ Նա բացահայտ հայտարարել է, որ իր նպատակը Քրդական բանվորական (աշխատավորական) կուսակցության՝ քրդերի հիմնական քաղաքական եւ ռազմական ուժի ոչնչացումն է (վստահ ենք՝ նաեւ ֆիզիկական)։ Իսկ նման վերաբերմունք նկատվում է, երբ քրդական խաղաղ ցույցեր կամ հանրահավաքներ են լինում, եւ թե ինչպես են արձագանքում Թուրքիայում, ինչպես են հանկարծ հայտնվում թուրք ազգայնամոլներ եւ ծեծում խաղաղ ցուցարարներին, անգամ կրակում կամ նռնակներ նետում նրանց վրա։ Միայն 2016թ. քրդական բոլոր լրատվամիջոցները երկրում փակվեցին, 11 հազար քուրդ դասախոսներ աշխատանքից ազատվեցին, տասնյակ հազարավոր քրդեր էլ իրենց աշխատատեղերը կորցրեցին, իսկ 24 քուրդ քաղաքապետ փոխարինվեց կառավարության դրածոներով, եւ այսպես շարունակ։ Այս 3 տարում ոչինչ չի փոխվել, միայն թվերն են մեծացել։
Թուրքիան վտանգ է ներկայացնում ոչ միայն քրդերի կամ Թուրքիայում բնակվող ազգային ու կրոնական փոքրամասնությունների, այլեւ բոլոր հարեւանների համար։ Հիշեցնենք, որ Հունաստանն ու Հայաստանը Թուրքիայի անվտանգության հայեցակարգում թիվ 1 եւ 2 թշնամի երկրներն են նշված, ինչից էլ պիտի միշտ հետեւություններ արվեն։ Գուցե նաեւ սա հաշվի առնելով է Հայաստան գալու Հունաստանի նախագահը, չեմ բացառում, որ այցը կարող է առնչվել ինչպես հայ—հունական, այնպես էլ հայ—հունա—կիպրոսյան եռակողմ խնդիրներին։ Օրերս Երեւան էր ժամանել նաեւ Թուրքիայի մյուս եվրոպական հարեւան երկրի՝ Բուլղարիայի փոխվարչապետ, արտաքին գործերի նախարար Եկատերինա Զախարիեւան։ Մեր վարչապետի հետ քննարկվել են մի շարք քաղաքական ու տնտեսական հարցեր։ Մտքեր են փոխանակել տարածաշրջանում տիրող իրավիճակի վերաբերյալ, ինչպեսեւ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման շուրջ։ Այստեղ բարձր է գնահատվել Բուլղարիայի հավասարակշռված դիրքորոշումը եւ խնդրի խաղաղ կարգավորման հեռանկարի դիտարկումը ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահության շրջանակում։
Հաշվի առնելով այս հանդիպումների կարեւորությունը, ինչը շարունակական լինելու դեպքում օգտակար կլինի թուրքական սադրիչ քաղաքականության դեմ համատեղ պայքարում, պետք է արձանագրել, որ Թուրքիայի հարեւան մյուս երկրները եւս մտահոգված են. Իրաքը եւ Իրանը վաղուց պատրաստ են առճակատման, իսկ Հայաստանն ու Վրաստանը պետք է մեծացնեն զգոնությունը եւ ռազմավարական կապերը Թուրքիային սահմանակից բոլոր երկրների հետ։ Վերջին շրջանում հայկական կողմը հանդիպումներ է ունեցել նաեւ Կիպրոսի, Իրաքի, Իրանի եւ Վրաստանի ղեկավար շրջանակների հետ։
Կարեւոր է նաեւ այն փաստը, որ Թուրքիայում կան ներքին հակասություններ ինչպես ազգային ու կրոնական փոքրամասնություններին առնչվող, այնպես էլ ներքաղաքական հարցերում։ Սա, թերեւս, ավելի է սեղմում թուրքական ախորժակը՝ արտաքին ասպարեզում ավելի ազատ գործելուց զրկելով։ Թուրքիայի գլխավոր ընդդիմադիր ուժ համարվող «Ժողովրդահանրապետական» կուսակցության առաջնորդ Քեմալ Քըլըչդարօղլուն Թուրքիայի Հանրապետության տոնի կապակցությամբ հոդված է հրապարակել, որտեղ քննադատության է ենթարկել իշխանություններին։ Նշել է, որ երկիրը հիմա նոր պալատական իշխանության առջեւ է կանգնած, քանի որ իշխանությունները սեփական շահերի համար հաջողել են երկիրը պոկել խորհրդարանական ժողովրդավարությունից։
Եվ ոչ միայն այս քաղաքական ուժն է բարձրաձայնում, որ քաղաքացու պարտքն է պալատական իշխանությունից պաշտպանել ժողովրդավարությունը, շարժվել դեպի բացարձակ արդարադատություն, տնտեսական անկախություն եւ սոցիալական պետության վրա հիմնված արտադրություն։ Ըստ ամենայնի, այս բռնկումները նպատակ են հետապնդում նախապես խոչընդոտել Թուրքիայի նախագահի այն նպատակը, որում հանրապետական Թուրքիան պիտի փոխարինվի մահմեդականով, ինչը նրան թույլ կտա համաթուրքական նպատակները կեղծարարությամբ համադրել համաիսլամական նպատակների հետ։ Իսկ սա կրկնակի կմեծացնի թուրքական վտանգը։ Այս եւ այլ գործոններ, կարծում ենք, Թուրքիայի հարեւան երկրների հետ համատեղ ծրագրերում պետք է հաշվի առնել…

01-11-2019





14-07-2020
Բարձր դրույքաչափով մաքսատուրք վճարածը կկարողանա հետ ստանալ ավելի փոխանցած գումարը
Հունիսի 12-ից ուժի մեջ մտած որոշումը հետադարձ ուժ ...


14-07-2020
Հանրակրթության նոր չափորոշիչներով առաջնայնություն է տրվում կրթության բովանդակությանը
Տարրական դասարաններում մեկական շաբաթով կերկարացվեն գարնանային եւ աշնանային ...


14-07-2020
Հայաստանում հաստատվել է COVID-19-ի 339 նոր դեպք․ ապաքինվել է 864, մահացել 8 քաղաքացի
Հայաստանում հուլիսի 14-ին հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության ընդհանուր ...


14-07-2020
Ես արարում եմ, որովհետեւ տեսել եմ, թե ինչպես է արարում Հայրը
Ճշմարիտ, ճշմարիտ ասում եմ ձեզ, թէ Որդին իրանից կարող ...


14-07-2020
ՀՀ Ազգային հերոս Թաթուլ Կրպեյանի եւ Գետաշենի ինքնապաշտպանության մասին մենագրության հետքերով
Նոյեմբերի 23-ին Փարիզի Հայկական մշակույթի տանը կայացավ գրքիս ...


14-07-2020
Մայթեզրերն ավտոշուկա, վարձույթի շուկա կազմակերպելու համար չեն
Հարցը կկարգավորվի օրենսդրական նախաձեռնությամբ

Օրենսդրորեն սահմանվելու են տրանսպորտային ...


14-07-2020
Էռնեստ Հեմինգուեյ
Երջանկության եւ ողբերգության առասպելը

1961 թ. հուլիսի 2-ին ...



14-07-2020
Իսկը «թուրքեցի» սպանություններ
«Գթասրտություն դրսեւորելու կարիք չկա։ ...

14-07-2020
«Գ. Գաբրիելյանը հայ մանկագրության մեջ իր հավասարը չունի...»
Նա բարձրացրել է ժանրը՝ հասցնելով ...

14-07-2020
Համարակալված կենդանիները նաեւ անձնագիր կունենան
Խթանվում է խոշոր եղջերավոր անասունների ...

14-07-2020
Հայաստանի հավաքականը 1/8 եզրափակիչում
Հայաստանի տղամարդկանց ազգային հավաքականը, ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +19... +21
ցերեկը +32... +34

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO