Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

06.06.2020
ՍՈՑԻՈՒՄ


Պայմանագիրը ստորագրվում է առանց ուսումնասիրվելու

Ի՞նչ խնդիրներ են ծագում գործատու-աշխատող հարաբերություններում

Թամարա ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ
t.muradyan@hhpress.am


Հայաստանում աշխատանք լինելու-չլինելու հարցը երբեք էլ հստակ պատասխան չի գտնի։ Բանն այն է, որ մեկնաբանությունները տարբեր են։ Մեկի համար ցանկացած գործ գործ է, մյուսի համար աշխատանք է համարվում միայն լավագույն պայմաններովն ու բարձր աշխատավարձովը։ Ու հաճախ որեւէ աշխատանքի անցնելիս անգամ չեն էլ կարդում կամ թեկուզ աչքի անցկացնում պայմանագիրը։ Ստորագրում են, ու վերջ։ Իսկ թե հետագայում ի՞նչ խնդիրներ ու հարցեր ի հայտ կգան, չեն էլ փորձում կանխատեսել, կամ էլ թե՝ այդ պահին ոչ էլ հետաքրքիր է. գործը կա՝ բավական է։ «Ինձ ներկայացված պայմանագրերը ես կարդում եմ ամենայն ուշադրությամբ՝ ցանկացած անհասկանալի հարցի համար պարզաբանում խնդրելով»,– ասում է մանկավարժ Արմիկ Խոսրովյանը։ Լեզվաբան Լիլիթ Ասատրյանն էլ նկատում է, որ դեռ մեկ անգամ է պայմանագիր ստորագրել, որի հետ կապված որեւէ խնդիր չի առաջացել, թեեւ ստորագրելուց առաջ այդքան էլ ուշադիր չի կարդացել։
Բայց, ի վերջո, լինում են դեպքեր, երբ գործատու—աշխատող հարաբերությունները համագործակցության ընթացքում կարգավորվում են համապատասխան կազմակերպությունների, նույնիսկ դատարանի միջոցով։ «ՀՀ»—ի հետ զրույցում Աշխատանքային իրավունքների պաշտպանության գրասենյակի իրավաբան Արթուր Նարինյանը տեղեկացրեց, որ այս պահին գրասենյակն աշխատանքային վարույթում 300 ընթացիկ գործ ունի, որից 60—ը դատական գործերն են։
Նրա խոսքերով՝ մեր քաղաքացիները դեռ լիարժեք չեն տիրապետում իրենց աշխատանքային իրավունքներին։ Ասում է՝ հիմնական սխալները պայմանավորված են աշխատանքային պայմանագրի ոչ ճիշտ կնքումով հետ. «Քաղաքացին, որպես աշխատակից, չի կարդում, չի տեղեկանում իր իրավունքներին ու պարտականություններին, պարզապես ստորագրում է պայմանագիրը։    Հիմնական թերությունը լինում է ազատման հրամանի մեջ։ Չի որակվում ճիշտ հոդվածը, չի տրվում ճիշտ մեկնաբանություն, թե որ խախտման համար է աշխատակիցն ազատվում աշխատանքից։ Դա գալիս է նաեւ գործատուների կողմից օրենքներին ոչ պատշաճ տիրապետելուց։ Մեր գործերի մասով հիմնական խնդիրը կապված է աշխատանքային պայմանագիրը լուծարելուց հետո վերջնահաշվարկ չկատարելու հետ»։
Գործատուի՝ սահմանված կարգով աշխատակցին չգրանցելու մասին բողոքներ եւս ստանում են, բայց այդ դեպքում ուղղորդում են Պետական եկամուտների կոմիտե։
Արթուր Նարինյանի դիտարկմամբ, մասնավոր հատվածում իրավունքների ոտնահարման դեպքեր ավելի շատ են լինում, բայց այնպես չէ, որ պետական համակարգում խախտումներ թույլ չեն տալիս։
Իսկ թե գործատու—աշխատակից հարաբերությունները հարթելուց հետո դրանք ի՞նչ զարգացում են ունենում, մասնագետը նկատում է, որ միշտ չէ, որ համագործակցությունը շարունակվում է. «Հիմնական դեպքերում մենք ունենում ենք բարոյական մթնոլորտի հետ կապված հարցեր։ Բայց դեպքեր կան, որ մեծ հաճույքով քաղաքացին շարունակում է աշխատել տվյալ գործատուի մոտ։ Իսկ եթե բարոյական մթնոլորտը գործատուն չի ապահովում՝ այդ դեպքում եւս օրենքի խախտում ենք ունենում, քանի որ աշխատողի նկատմամբ աշխատանքային հետապնդումներ են լինում»։
Մեր զրուցակիցը նկատեց, որ աշխատանքային իրավունքների վերականգնման համար իրենց դիմում են ամենատարբեր աշխատավարձ ստացողները եւ ամենատարբեր գումարների պահանջի դեպքում, ասել է թե՝ ենթադրել, որ պայքարը միայն բարձր թվերի դեպքում է դրսեւորվում, չենք կարող։
Հայաստանյան աշխատաշուկայում ամենատարբեր աշխատանքներն ու վճարներն են շրջանառվում՝ աշխատանքային ամենատարբեր ժամերով։ Աշխատանքի հայտարարություններում երբեմն աչքի են զարնում 24—ժամյա աշխատանքի մասին հայտարարություններ, որոնց դիմաց սահմանված աշխատավարձը զավեշտի է հասնում, օրինակ՝ «պահանջվում է մինչեւ 50 տ. պահակ՝ բարձրակարգ հյուրանոցում աշխատելու համար։ Աշխատանքը 24 ժամ է՝ օրումեջ գրաֆիկով։ Աշխատավարձը՝ օրվա համար 5000 դրամ», կամ՝ «պահանջվում է բենզալիցքավորող, աշխատանքային գրաֆիկը 24 ժամ՝ օրումեջ, աշխատավարձը՝ 6000 դրամ»։
Մինչդեռ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքով աշխատաժամանակի տեւողության հետեւյալ կարգավորումն է նախատեսված՝ աշխատաժամանակի նորմալ տեւողությունը չի կարող անցնել շաբաթական 40 ժամից։ Ամենօրյա աշխատաժամանակի տեւողությունը չի կարող անցնել ութ աշխատանքային ժամից, բացառությամբ նախատեսված դեպքերի։ Աշխատաժամանակի առավելագույն տեւողությունը, ներառյալ՝ արտաժամյա աշխատանքը, չի կարող անցնել օրական 12 ժամից (հանգստի եւ սնվելու համար ընդմիջումը՝ ներառյալ), իսկ շաբաթվա ընթացքում՝ 48 ժամից։
Առանձին կատեգորիայի աշխատողների աշխատաժամանակի տեւողությունը կարող է կազմել օրական 24 ժամ։ Այդ աշխատողների աշխատաժամանակի միջին տեւողությունը շաբաթվա ընթացքում չի կարող անցնել 48 ժամից, իսկ աշխատանքային օրերի միջեւ հանգստի ժամանակը չի կարող պակաս լինել 24 ժամից։ Նման աշխատանքների ցանկը սահմանում է ՀՀ կառավարությունը։
Բայց աշխատակիցները երբեմն այս մասով իրենց իրավունքները շրջանցում են, որովհետեւ օրումեջ աշխատանքային գրաֆիկով, շաբաթվա մեջ աշխատանքային ավելի շատ օրեր են ունենում, հետեւաբար, աշխատավարձի չափն ավելի մեծ է լինում։

02-11-2019





06-06-2020
Երբ խոսում ենք գույքահարկի կտրուկ բարձրանալու մասին
Պետք է իրական պատկերը հասկանանք եւ զգացմունքային դաշտից ...


06-06-2020
Նա դարձել է մեր փոքր լինելու առասպելի մեծ հերքում
Դարձել է մեր փոքր ժողովրդին մեծերի հետ չափելու ...


06-06-2020
Հայաստանում հաստատվել է COVID-19-ի 547 նոր դեպք, առողջացել է 207, մահացել՝ 7 քաղաքացի
Հայաստանում հունիսի 6-ին, ժամը 11:00-ի դրությամբ հաստատվել է կորոնավիրուսային ...


06-06-2020
«Ուրախ սիրտը օգտակար է, ինչպէս դեղ...»
Առօրյա կյանքում հաճախ ենք հանդիպում անցանկալի երեւույթների, իրողությունների, որոնք ...


06-06-2020
Գլոբալացու՞մ, թե՞ ազգային ինքնության պահպանում
Արդի ժամանակաշրջանում մարդկության զարգացման հիմնական առանձնահատկությունը գլոբալիզացիայի որդեգրումն է։ ...


06-06-2020
Բնակապահովման խնդիրն ամբողջությամբ կլուծվի
Երկրաշարժի հետեւանքով անօթեւան մնացած ընտանիքներին բնակարանով ապահովելու նպատակով Լոռու ...


06-06-2020
Լիբիան Էրդողանի համար կդառնա՞ փրկօղակ
Թուրքիայում իշխող «Արդարություն եւ զարգացում» կուսակցության (AKP) եւ նախագահ ...



06-06-2020
Փաստահավաք հանձնաժողովը լինելու է անկախ, ինքնավար մարմին
Անցումային արդարադատության հիմքում՝ ...

06-06-2020
Համայնքը կզբաղվի իր բնակիչների էկոլոգիական կրթության հարցերով
Նոր լիազորություններ են տրվում տեղական ...

06-06-2020
Թուրքիան Ռուսաստանից մոտ 1 մլրդ դոլարի տեխնիկա է պատվիրել
Եթե նախկինում իրավիճակը բարդ էր, ապա այժմ ...

06-06-2020
Առաջին միլիարդատերը Ռոնալդուն է
Թուրինի «Յուվենթուսի» պորտուգալացի հարձակվող ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +13... +15
ցերեկը +28... +30

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO