Ցեղասպանության հարցը՝ օրակարգում

Ռիչարդ Հոգլանդին Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան նշանակելու վերաբերյալ հարցին ՀՅԴ Հայ դատի գրասենյակի ղեկավար Կիրո Մանոյանը երեկ պատասխանեց. «Կարծում եմ՝ այստեղ, Հայաստանում վերաբերվելու խնդիր չունենք, թող Ամերիկայում լուծեն այդ հարցը։ Բայց, կարծում եմ, տեղյակ եք, որ Ամերիկայում Հայ դատի հանձնախումբը ե՛ւ հայտարարությամբ է հանդես եկել, ե՛ւ նամակ է հղել Սենատին եւ Ներկայացուցիչների պալատին՝ փոխանցելով իր դժգոհությունը, որ սրանով անտեսվում է ամերիկահայ համայնքը, եւ որ այսպիսի դիվանագետը չի կարողանալու Հայաստանում պետք եղած ձեւով ներկայացնել Ամերիկայի շահերը»։ Սենատոր Մենենդեսն արդեն հայտարարել է, որ շարունակելու է ընդդիմանալ այդ նշանակմանը։
«Ազգ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր Հակոբ Ավետիքյանը, կուսակցական գործիչ չլինելով եւ իրեն ազատ համարելով պատասխանատվությունից, նկատեց. «Շատ անխոհեմ նշանակում էր սա՝ անկախ ցեղասպանության հարցից։ Անխոհեմ, քանզի Հայաստան, որտեղ ավանդապաշտությունը բավական կարեւոր գործոն է, ուղարկել մեկին, որը ոչ ավանդական սեռական կողմնորոշում ունի, չի բխում նաեւ Միացյալ Նահանգների շահերից»։
Թե ԱՄՆ նախագահն ապրիլի 24—ին կգօտագործի՞ «ցեղասպանություն» բառը, Կիրո Մանոյանը չգիտի. «Ջորջ Բուշի վրա ազդելու իրավական հնարավորություն, լծակ չկա։ Հարցը կներկայացվի Կոնգրես, որն իր տեսակետը կհայտնի։ Հավանականությունը մեծ է, որ առնվազն Ներկայացուցիչների պալատում բանաձեւը որդեգրվի։ Այն հիմնականում նույն բանաձեւն է, որ ներկայացվել էր ե՛ւ 2002–ին, ե՛ւ 2005–ին։ Այնտեղ հաստատվում է, որ ԱՄՆ–ը՝ սկսած Վիլսոնից, ինչպես նաեւ վերջին 30 տարիների ընթացքում՝ Ներկայացուցիչների պալատը եւ Սենատը, ճանաչել են ցեղասպանության փաստը։
Կոչ է արվում ԱՄՆ նախագահին, որ այդ դեպքերի մասին խոսելով՝ «ցեղասպանություն» բառն անպայման օգտագործի»։ Բանաձեւը Կոնգրեսին կներկայացվի ամենաուշը երեքշաբթի օրը։
Հայ–թուրքական հարաբերություններն ավելի բարվոք վիճակո՞ւմ չէին լինի, եթե ցեղասպանության միջազգային ճանաչումը Հայաստանի արտաքին քաղաքականության օրակարգում չլիներ։ Այս հարցին ի պատասխան՝ Կիրո Մանոյանը վկայակոչեց 1991—98թթ., երբ հարցն օրակարգում չէր, սակայն Թուրքիան ի սկզբանե հրաժարվեց դիվանագիտական կապեր հաստատելուց, ցեղասպանության ճանաչումից, Ադրբեջանի հետ միասին շրջափակման ենթարկեց մեր երկիրը։
«Այսինքն, պարզ է, որ ընդհակառակը, եթե մենք դուրս բերենք հարցը արտաքին քաղաքականության օրակարգից, Թուրքիայի վրա ճնշելու հնարավորությունները կպակասեցնենք։ Ճնշելու, որպեսզի լուրջ վերաբերվի Հայաստանին»։
Կ. Մանոյանը հիշեցրեց նաեւ, որ 1991—98թթ. Թուրքիան պահանջում էր, որ Հայաստանն իր լծակներն օգտագործի՝ սփյուռքին ստիպելով հրաժարվել ցեղասպանության հարցը բարձրացնելուց։ «Փոխանակ մե՛նք նախապայման դնենք, ինչի բարոյական բոլոր իրավունքներն ունենք, որ քեզ հետ կապ չենք ունենա, մինչեւ չճանաչես ցեղասպանությունը, իրե՛նք են նախապայման դնում, որ անընդունելի է»։