Հայերեն / English / Русский

Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

26.03.2017
ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ


Տավարաբուծությունը պահանջում է մասնագիտական մոտեցում

Հանրապետություն ներկրված հոլշտին, ֆլեկվի (սիմենթալ) եւ շվից ցեղերի երինջների օգտագործման վերաբերյալ

Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2007 թվականի «Տավարաբուծության զարգացման ծրագրի» սահմաններում եվրոպական երկրներից ներկրվել են բարձր կաթնատու տավարի հոլշտին, ֆլեկվի (սիմենթալ) եւ շվից ցեղերի երինջներ։
Նախ նշենք, որ շվից ցեղը մեր տարածաշրջանում օգտագործվում է 1860 թվականից, իսկ 1933 թվականից մասսայաբար՝ կովկասյան գորշ ցեղի ստեղծման գործընթացում։ Հոլշտին ցեղը ընտրվել է որպես սեւաբղետ ցեղի բարելավման, ինչպես նաեւ կաթնատու տիպի սինթետիկ պոպուլյացիաների ստեղծման նպատակով։
1977 թվականից մեր հետազոտությունների հիման վրա հոլշտին ցեղը օգտագործվել է կովկասյան գորշ ցեղի բարելավման նպատակով, եւ մինչեւ օրս այդ ուղղությամբ տարվող տոհմասելեկցիոն աշխատանքները հսկողության տակ են եւ հետազոտությունների աղբյուր են։ Հոլշտին ցեղի օգտագործման արդյունքները ցույց են տվել, որ ստացված կենդանիները մթերատվության մակարդակով երկու անգամ գերազանցում են հանրապետությունում բուծվող կովկասյան գորշ ցեղի կենդանիներին։
Ներկայումս հոլշտին, ֆլեկվի (սիմենթալ) եւ շվից ցեղերի կովերը ապահովում են 5000—7000 կգ կաթնատվություն, եւ դրանց տնտեսական օգտագործման տեւողությունը, ինչպես իրենց հայրենիքում, կազմում է 3—4 ծին։ Սակայն կան տնտեսություններ, որտեղ կարելի է հանդիպել նշված ցեղերի 5—6—րդ ծնի կովերի։ Ներկրված կենդանիների տոհմագրության ծագումնաբանական վերլուծության արդյունքները հրատարակված են 2008—2014 թվականներին «Ագրոգիտություն» եւ ՀԱԱՀ—ի «Տեղեկագիր» ամսագրերում։
Ուսումնասիրությունների արդյունքներով համոզվել ենք, որ այդ կենդանիները ցուցաբերում են 6—10 հազար կգ կաթնատվության ներունակություն եւ, ամենակարեւորը, պիտանի են մեքենայակթմանը։ Այդ կենդանիները հսկայական նշանակություն ունեն մեր հանրապետությունում բուծվող տավարի գենետիկական մի շարք տեխնոլոգիական հատկանիշների բարելավման համար։ Առանց միջազգային գենետիկական արժեքների օգտագործման խոսք չի կարող լինել ցեղերի բարելավման մասին, իսկ տավարի սելեկցիոն կատարելագործումը պատմական հաջորդական օղակ է, որը կիրառվում է բոլոր առաջավոր տավարաբուծական երկրներում։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է գիտակցել, որ միջցեղային տրամախաչումից ստացված սերունդը ունենում է համակցված ժառանգականություն, եւ միայն նպատակադիր աճեցմամբ, ընտրությամբ եւ զույգընտրությամբ են կայունացվում ցանկալի հատկանիշները եւ ձեւավորում սելեկցիոն նպատակին համապատասխան կենդանիներ։ Ստացված սերնդի անկորուստ պահպանման գործում մեծ անելիքներ ունեն ֆերմերները։ Իսկ մեր կողմից մշտական աջակցություն է ցուցաբերվել մի շարք նախիրներում ներդնելու կենդանիների պահվածքի, խնամքի եւ կերակրման ընդունված առաջավոր տեխնոլոգիաներ, որոնց ճիշտ կիրառմամբ կերկարի ներմուծված կենդանիների օգտագործման տեւողությունը, իսկ ստացված սերնդի նպատակային աճեցումը ապահովում է ոչ միայն մթերատվության մակարդակի պահպանումը, այլեւ բարձրանում է, հատկապես, արոտամսուրային պահվածքի պայմաններին դրանց հարմարվողականությունը։
Բերենք օրինակ. մի քանի տարի առաջ ոլորտից գլուխ չհանող մեկը գնել էր անասնագոմ, որտեղ կանգնելատեղի երկարությունը 1.7 մ էր, իսկ մեկ կովին անհրաժեշտ է 2.1 մ, մեր դիտողությունը չընդունվեց, ուղիղ մեկ տարի անց ֆերման փակվեց։ Հասկանալի է, որ որոշակի շահառուներ չեն տիրապետում տավարի կենսաբանական առանձնահատկությունների նրբին հարցերին եւ, խախտելով վարման վարքաբանական հարցերը, կոշտ մեթոդներով ցանկանում են բուծարանային ցեղերին կերակրել եւ խնամել տեղական ցածր մթերատու տավարի պահվածքի պայմաններում, անտեսում են առաջավոր տեխնոլոգիական պայմանների կիրառումը, որի արդյունքում ունենում են կորուստներ։
Նման ֆերմերներին խնդրում ենք իրենց անպատասխանատու վարքով չխանգարել հանրապետությունում բուծվող տավարի գենետիկական կատարելագործմանը, որը մշտապես գործել եւ գործում է միջազգային գենետիկական ռեսուրսների օգտագործմամբ։
Բավական է նշել, որ միայն 2014 թվականին ներկրված ցեղերի 3—րդ եւ բարձր ծնի կովերից ծնված եւ մի շարք տնտեսություններում աճեցված երինջներից 300 գլուխը վաճառվեց Վրաստանի Հանրապետությանը։ Հարեւան պետության գյուղատնտեսության նախարարության մասնագետները եւ ֆերմերները մեկ ամիս շարունակ հետեւել են տնտեսություններում կենդանիների խնամքին եւ պահվածքին, որից հետո, սահմանված կարգով (յուրաքանչյուր գլխի համար վճարելով մեկ միլիոն դրամ), տեղափոխել են Վրաստան։
Այդ եւ շատ նմանատիպ օրինակներ վկայում են, որ ներկրված կենդանիների կորուստը միայն ֆերմերների անկարողության արդյունք է եւ ոչ ավելին, քանի որ այդ կենդանիները տեղափոխվում են աշխարհի բազմաթիվ երկրներ եւ արդյունավետ օգտագործվում։
Առաջարկում ենք կառավարության «Տավարաբուծության զարգացման ծրագրի» հաջող իրականացման նպատակով կազմել մասնագիտական խումբ, տեղերում պարզել անասնաշենքերի եւ տարածքների զոոհիգենիկ եւ տեխնոլոգիական պայմանները, նոր միայն ֆերմերներին ընդգրկել պետական ծրագրում։
Հույս ունենք՝ կշարունակվի Գերմանիայից եւ Ավստրիայից նշված ցեղերի կենդանիների ներկրումը։ Պետք է հիշեցնենք, որ կով կթելը բավականին ծանր ձեռքի աշխատանք է եւ կարող է ձեռքի մատների եւ մաշկի հիվանդություններ առաջացնել։ Կովկասյան գորշ ցեղի կովերը մեքենայակթման պիտանի չեն, եւ այդ հատկանիշի բարելավման ամենաարագ եղանակը տրամախաչումն է, որը կթեթեւացնի եւ հայ կնոջ աշխատանքը։
Հ. Գ. Մեկ դիտողություն լրագրողներին եւ ոլորտի մասին կարծիք հայտնող ոչ մասնագետներին. պետք է իմանալ, որ կենդանիների վերաբերյալ կիրառում են ոչ թե «խաչասերում» եզրույթը, այլ «տրամախաչում», «երինջ» է կոչվում տնտեսական հասունացման հասած երեք ամսական հղիություն կրող էգ կենդանին եւ ծնելուց հետո կոչվում է առաջնածին կով, հետեւաբար հղի կենդանուն չեն սերմնավորում։
Գ.Հ.ԳԻԼՈՅԱՆ
Գ. գ. դ., պրոֆեսոր
Ա.Վ.ԱԶԻԶՅԱՆ
Գ. գ. թ., դասախոս

17-02-2017





25-03-2017
Միասնական ՏՀՏ համակարգ
ԵԱՏՄ անդամ պետությունները քննարկում են թվայնացման տարբերակը

Տեղեկատվայնացման ...


25-03-2017
Առջեւում վճռորոշ շաբաթն է
Քաղաքական ուժերը կրկնապատկում են նախընտրական քարոզչության ջանքերը

Գիտելիքահենք արդյունաբերություն



25-03-2017
Վարչապե՛տ, ժողովուրդը սիրում է քեզ...
«Որ վարչապետ էի դառնում՝ գիտեի, որ միեւնույն է, չարածներս ...


25-03-2017
Մեկնարկում է «Մաքուր Հայաստան» ծրագիրը
Հայաստանն աշխարհի հետ այսօր կնշի «Մոլորակի ժամը»

Երեկ ...


25-03-2017
Վարչապետն ընդունել է ԵՆԲ—ի փոխնախագահին
Վարչապետ Կարեն Կարապետյանն ընդունել է Եվրոպական ներդրումային բանկի փոխնախագահ ...


 
25-03-2017
Հիվանդացությունը կրճատվել է
Նպաստել է տուբերկուլոզի կառավարման 2016—2020թթ. ազգային ծրագիրը

Տուբերկուլոզի ...


 
25-03-2017
«Առողջ աչքերը» կուրության «աչքը կհանի»
Կատարակտի անվճար վիրահատություն՝ տնտեսած գումարների հաշվին

«Աչքներդ լույս»,–ասում ...



 
25-03-2017
Առաջին եռյակը՝ ՀՀԿ, «Ծառուկյան», «Ելք» դաշինքներ
«Gallup International Association»—ը ներկայացրեց ...

25-03-2017
«Բազմաչափ Ռուդոլֆ Խաչատրյանը»
«Գաֆեսճյան» արվեստի կենտրոնի «Արծիվ» սրահում ...

25-03-2017
ՀՀ ԱԳ նախարարն ընդունել է Իրանի ԱԳ նախարարի տեղակալին
Երեկ արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանն ...

 
25-03-2017
Կիրականանա՞ Էրդողանի երազանքը
Թուրքիայում ընթացիկ տարվա ապրիլի 16—ին տեղի կունենա ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +3... +5
ցերեկը +14... +16

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO