Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

22.09.2020
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ


Սեւան. մեր չքնաղ ու տխուր արտացոլանքը

Բնությունից միակողմանի պահանջը լավ բանի չի հանգեցնի

Մեր Սեւանը տարածաշրջանում քաղցրահամ ջրի միակ ռազմավարական աղբյուրն է։ Բոլոր մյուս լճերը, որ Իրանի, Թուրքմենստանի, Թուրքիայի, Ղազախստանի, Ադրբեջանի տարածքում են, աղի են։ Միայն այս փաստը բավարար է, որ Սեւանի իրական ռազմավարական նշանակությունը կարեւորենք։
Իսկ ի՞նչ ենք անում մենք մեր այս ռազմավարական պաշարի հետ։
2018թ. սեպտեմբերի 3—ի դրությամբ լճից արդեն 178.3 մլն խմ ջուր բաց ենք թողել (տվյալը ԱԻՆ հիդրոմետ ծառայությանն է)։ 40 մլն խմ հավելյալ ջուր էլ դեռ պետք է վերցնենք։ Եթե վերջին տասնամյակի պաշտոնական տվյալներն ի մի բերեմ, ապա արդեն 5—րդ անգամ ենք հավելյալ ջրառ անում. 2008, 2012, 2014թթ., նախորդ եւ այս տարի։ Միշտ իբրեւ պատճառ է նշվել Արարատյան դաշտի հողերի ոռոգումը։ Թեեւ 2017թ. ջրային կոմիտեն չի թաքցրել, որ հավելյալ ջրառը նաեւ Սեւան—Հրազդան կասկադի կողմից հավելյալ էլէներգիայի արտադրության համար է անհրաժեշտ։
Մեր ռազմավարական պաշարի հանդեպ վերաբերմունքի մեկ այլ պատկեր էլ նկարագրեմ։
Լճի ավազանի տասնյակ բնակավայրերի կոմունալ—կենցաղային կեղտաջրերն անարգել հոսում են դեպի լիճ։ Եվ այս տասնյակ բնակավայրերից Գավառը, Մարտունին ու Վարդենիսն ունեն կեղտաջրերի մաքրման կայան։ Այն էլ՝ մեխանիկական կայան եւ ոչ կենսաբանական։ Բնակավայրերից բացի՝ մաքրման համակարգեր չունեն լճամերձ տարածքի տուրիստական օբյեկտները։
Սրանից զատ՝ այս բնակավայրերում կենցաղային թափոնների արտանետումն անկառավարելի է, հաճախ կենտրոնացված աղբավայրեր էլ չկան։ Ու քանի որ մենք մեր փոքր տան՝ բնակավայրի աղբը հանում ու լցնում ենք մեր մեծ տան՝ մեր երկրի որ անկյունում պատահի՝ ձորակներում, գետաբերաններին, առուների հուների մեջ, արդեն կարելի է պատկերացնել, թե լիճ մտնող ջրերն ինչ են իրենց հետ տանում։ Տեղումներից առաջացող հոսքաջրերի միջոցով էլ աղբի մնացորդները ափամերձ տարածքներից լիճն են մտնում։
Ուղիղ եւ ուղղակի արտանետումներ. եվ դրանց հեղինակները «գիտակից» մարդիկ են... Իսկ մարդկանցից զատ կան անգիտակից չորքոտանի արարածներ՝ խոշոր եղջերավոր անասունները, որ Սեւանն աղտոտում են՝ առանց այդ մասին իմանալու։ Լճի ափամերձ բնակավայրերի գյուղացիները իրենց տավարն անտառում արածացնում, հետո լիճ են իջեցնում ջրելու։ Տավարը ջուր խմելուց հետո երկար է այստեղ մնում՝ երբեմն 4—5 ժամ։ Խմում—թրքում, ավազին նստում հանգստանում է։ Նախրապանն էլ հաստատ կովերի հետեւից դույլը պահած չի վազի, ինչ է թե լճի մեջ չթրքեն։ Հա, թրիքը կեղտ չէ, հետո աթար ու գոմաղբ է դառնում, թոնիր ու պարտեզ մտնում, մեզ հաց ու բարիք տալիս, բայց թրիքի մեջ տարբեր ճիճուների ձվեր կարող են լինել, որոնք ջուրն ընկնելով՝ կարող են թափանցել մարդու օրգանիզմ։ Թե բախտներս բերեց, կովերը ոչ թե ջրում, այլ ավազին թրքեցին, ճիճուներից կպրծնենք։ Բայց չորացած թրիքը, որ ափով մեկ շաղ տված է հատկապես այն վայրերում, որտեղ լողափեր չեն, ջուրը մտնելով իր հետ տանում է զանազան նյութեր. 1 կգ հաշվարկով 3.5 գ ազոտ, 2.9 գ կալցիում (օքսիդ), 3 գ ֆոսֆոր (օքսիդ), 1.4 գ կալիում։ Եվ այսպես տարիներով է։ Իսկ թե ինչի է բերում ազոտի ու ֆոսֆորի ավելցուկը, մեկ անգամ չէ, որ ասվել է։ Դա արագացնելու է էֆտրոֆացումը՝ ծաղկումը, ճահճացումը։
Մի խոսքով՝ Սեւանի հանդեպ մեր վերաբերմունքը բնորոշող ամենամեղմ բառը, որ այս պահին գլխումս է, կեղեքումն է։ Սեւանից տարիներ շարունակ խլում ենք, պոկում, մեջը հազար ու մի կեղտ լցնում ու պահանջում, ու պահանջում՝ հաց ու ջուր, վայելք ու հանգիստ։ Փոխարենը ջուր է ուզում՝ չմեռնելու ու դեռ մի բան էլ ինքնամաքրվելու, ոտքի կանգնելու համար, դա էլ չենք տալիս…
Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Լուսանկարը՝ հեղինակի

07-09-2018





19-09-2020
Հայաստանի անկախության տոնին ընդառաջ
«Երջանկության գաղտնիքը անկախության մեջ է, իսկ անկախության գաղտնիքը` խիզախության». ...


19-09-2020
Ինչ տվեցինք մե՛նք մեր անկախությանը
Հայաստանը բռնել է անկախացման ճանապարհը: Պապս էր այսպես ասում: ...


19-09-2020
Անկախությունը գերագույն արժեք է
30 տարի առաջ անկախությունը երազանք էր, այժմ՝ իրողություն
Հայաստանի ...


19-09-2020
Սեպտեմբերի 21՝ Անկախության օր
1. Հայոց պատմության մեծ ժամանակափուլերի շղթայի մեջ ինչո՞վ է ...


19-09-2020
«Շիրակի թեմը ծնվել է վայրագ պայմաններում»
«Թեմը փաստացի չի ստեղծվել, այլ ստեղծվել է ու մտել ...


19-09-2020
Մարդկային կյանքի իմաստը
Մարդկային կյանքը պարուրված է գաղտնիքով: Դարեր շարունակ գիտնականները, պատմաբաններն ...


19-09-2020
Մեդվեդեւա-Բաբասյանը վերադարձել է Թութբերիձեի թիմ
Եվգենյան ծանր տարավ ոչ այնքան ոսկե մեդալի պակասը, որքան ...



19-09-2020
Սխալվելու վճռականությունը՝ ճշմարիտ ճանապարհ
Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ...

19-09-2020
Լիբիայի վերաբերյալ բանակցություններում առաջընթաց չի արձանագրվել
Սարաջը հայտարարել է իշխանությունը նոր ...

19-09-2020
Իսրայելում պաշտոնապես բացվել է Հայաստանի դեսպանատունը
Իսրայելական լրատվամիջոցները հայտնում են, որ ...

19-09-2020
Արժանի ներդրում երկրի կայացման գործում
Հեռավոր 1991-ին մարզական ոլորտը, ինչպեսեւ ողջ երկիրը, ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +20... +22
ցերեկը +36... +38

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO