Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

22.09.2020
ԱՅԼՔ...


Ինչ անել «ինքնաշեն» աղբավայրերի հետ

«Մաքուր Հայաստանը» դեռ երկար ժամանակ երազանք կմնա

Մեր երկիրն այնքան աղտոտեցինք, որ մաքրելու համար ծրագիր պետք եկավ ու այն կոչվեց «Մաքուր Հայաստան»։ Հետո հանձնարարականներ տարածքային կառավարման եւ զարգացման ու բնապահպանության նախարարություններին, միջգերատեսչական հանձնաժողովի նիստեր, գործողությունների ծրագիր եւ այլն։ Մենք միջազգային փորձին անդրադառնալով՝ հստակ ձեւակերպել ենք մեր ասելիքը, այն է՝ մեծ տուգանք, որից հետո հանրությունն այնպես կկրթվի, որ տարատեսակ քննարկումների, խորհրդակցությունների ու սեմինարի կարիք չի էլ լինի։
Ինչեւէ, «Մաքուր Հայաստան» ծրագրի շրջանակներում 2017թ. հունիսի 27—ի դրությամբ գույքագրված, քարտեզագրված եւ անձնագրավորված 2029 (494,61 հա) աղբանոցից փակվել է 1480—ը, փակման ենթակա էր եւս 272 աղբանոց։ Այդ ժամանակի դրությամբ կար 277 հիմնական աղբավայր, սակայն պետք է ունենանք 117 արտոնագրված աղբավայր։ Եթե դուրս գանք այս երեւացող աղբավայրերի թվերի շրջանակից, էլի աղբավայրեր կարող ենք գտնել՝ ճանապարհամերձ տարածքներում, ձորակներում, անտառներում, շահագործված հանքերից հետո մնացած հանքախորշերում եւ նույնիսկ ոռոգման ջրանցքներում ու գետերում։ Ամենուրեք, որտեղ ուզեք։ Որովհետեւ թափողը գիտի, որ առավելագույնը ամոթանք է ստանալու, ու վերջ։ Կամ՝ մենք ավելի քան 40 հազար պատմամշակութային վայրեր ունենք, որոնք ներքին ու արտաքին զբոսաշրջության ծավալների աճի էական ներուժ կարող են լինել։ Բայց այդ բնակավայրերից շատերը ոչ պատշաճ պահպանման ու աղբահավաքության հետեւանքով աղտոտված են կենցաղային աղբի կուտակումներով։
Շարունակել կարող ենք, բայց սա էլ բավարար է մեր տեսակետը մեկ անգամ եւս պնդելու համար։ Այնպես չէ, որ վարչական տույժի կիրառման համապատասխան օրենսդրական պահանջ չկա։ Օրինակ, վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի համապատասխան հոդվածը վարչական պատասխանատվություն է նախատեսում աղբահանության աշխատանքները ժամանակին չկազմակերպելու եւ չսահմանված վայրում աղբ թափելու համար։ Նախատեսում է, բայց աղբը թափողները՝ շատ, տուգանք մուծողները… ինձ, համենայնդեպս, օրինակներ հայտնի չեն։
Լուսանկարները Գեղարքունիքի մարզի Ծովինար գյուղում եմ արել։ Կարող էի նույնիսկ չգրել՝ որտեղ է աղբավայրը։ Այս կարգի տեսարանները Հայաստանի մարզերում բազում են։
Առաջին լուսանկարը պատկերում է Ծովինարի աղբավայրը, որ գտնվում է գյուղի նոր գերեզմանոցի աջակողմյան ու Մարտունի—Վարդենիս —Արցախի սահման միջպետական նշանակության ճանապարհի ձախակողմյան հատվածում։ Եվ հոտն է հեռվից զգացվում, եւ տեսքն է երեւում։ Գյուղի այս աղբավայրը ես դեռ մանկությանս տարիներից եմ հիշում։ Պարբերաբար տրակտորը բերում է, հողով ծածկում թաղում են։ Գյուղացիները պատմում են, որ գյուղապետը հիմա էլ շուտ—շուտ (աղբը լցվելուն պես) կազմակերպում է այդ գործը, բայց «զիբիլի տերը մեռնի, դրանից պրծում չկա»։ Թե գյուղացիները աղբը պարկերով էլ բերում են, դրանք փակ չեն մնում. շները գզգզում, բացում—փռում են արեւին՝ գարշահոտությունը շրջակայքում տարածելու անխախտ «պարտականությամբ»։ Ծովինարն էլ մեծ գյուղ է՝ 5149 բնակչով. սա պաշտոնականն է, ծովինարցիք ասում են՝ խոպանի սեզոնի վերջում՝ ձմռանը շատանում են։ Դե քանի որ մեծ գյուղ է, աղբն էլ տասնյակ մետրերով ձգվում է։ «Մաքուր Հայաստան» ծրագիրը պետք է մտածի՝ ինչ անել այս կարգի աղբավայրերի հետ, ինչպես ավելի կոկիկացնել, փոքրացնել տարածքը, ի վերջո, կարեւորագույն նշանակության ճանապարհից երեւում է այն։
Բայց մարզերում այլ խնդիր էլ կա, որի լուծման մեխանիզմը չկա. ինչ անել, ինչպես ծովինարցիք են ասում, «ինքնաշեն աղբավայրերի» հետ։ Ծովինարի «դասական», մեծ աղբավայրին զուգահեռ ստեղծվում են նորերը։ Մյուս լուսանկարն արված է Սեւանի ափամերձ տարածքի անտառում։ Ով որ ծառի տակ ուզել, իր համար աղբավայր է «բացել»։ Դրանցից մեկում խորհրդային տարիների ալյումինե կահ—կարասի էր, պայուսակներ, խորհրդային բանակից գրված նամակներ, դարձյալ խորհրդային արտադրության լվացքի մեքենա… Թե այս ամենը թափողին ինչն էր դրդել գյուղի աղբավայրը շրջանցելով անտառի խորքը թափանցել ու իր ինչքեղենը այնտեղ թափել, մեր տրամաբանությունից դուրս է։ Անտառում այսպիսի պատկերներն այնքան շատ են, որ զբոսնելու փոխարեն հայհոյելով ման ես գալիս։
Դրա համար էլ ասում ենք՝ տուգանելու հոդվածը կա, հոդվածի կիրարկման մեխանիզմը չկա։ Սրա՛ մասին պետք է մտածել, այլապես «Մաքուր Հայաստանը» դեռ երկար է աղտոտ մնալու, ու մեր տունը չեն մաքրի ո՛չ միջգերատեսչական հանձնաժողովի նիստերը, ո՛չ քննարկումներն ու սեմինարները…
Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Լուսանկարը՝ հեղինակի

08-09-2018





22-09-2020
Պետությունը կանգնած է զինվորի թիկունքն ամրացնող բնակավայրերի բնակիչների կողքին
Ավելացվում են հրետակոծության ընթացքում սահմանամերձ բնակավայրերին հասցվող վնասների փոխհատուցման ...


22-09-2020
Բոլորս պետք է լինենք անկախության զինվորներ
Պարգեւատրվածները՝ անկախության խորհրդի մասին

ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը ...


22-09-2020
Հունական «Դեմոկրատիան» խոցել է Էրդողանին
Առաջատար օրաթերթի գլխագիրը երկկողմ հարաբերությունների խորացող ճգնաժամի արտացոլումն է


19-09-2020
Սեպտեմբերի 21՝ Անկախության օր
1. Հայոց պատմության մեծ ժամանակափուլերի շղթայի մեջ ինչո՞վ է ...


19-09-2020
«Շիրակի թեմը ծնվել է վայրագ պայմաններում»
«Թեմը փաստացի չի ստեղծվել, այլ ստեղծվել է ու մտել ...


19-09-2020
Մարդկային կյանքի իմաստը
Մարդկային կյանքը պարուրված է գաղտնիքով: Դարեր շարունակ գիտնականները, պատմաբաններն ...


19-09-2020
Մեդվեդեւա-Բաբասյանը վերադարձել է Թութբերիձեի թիմ
Եվգենյան ծանր տարավ ոչ այնքան ոսկե մեդալի պակասը, որքան ...



19-09-2020
Սխալվելու վճռականությունը՝ ճշմարիտ ճանապարհ
Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ...

19-09-2020
Լիբիայի վերաբերյալ բանակցություններում առաջընթաց չի արձանագրվել
Սարաջը հայտարարել է իշխանությունը նոր ...

19-09-2020
Իսրայելում պաշտոնապես բացվել է Հայաստանի դեսպանատունը
Իսրայելական լրատվամիջոցները հայտնում են, որ ...

19-09-2020
Արժանի ներդրում երկրի կայացման գործում
Հեռավոր 1991-ին մարզական ոլորտը, ինչպեսեւ ողջ երկիրը, ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +20... +22
ցերեկը +36... +38

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO