Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

23.09.2019
ԼՂՀ


Քարին տակի քարանձավում ավարտվել են հերթական պեղումները

Հայկական գենի ամենահին հասցեատերը

Քարին տակի քարանձավում հերթական պեղումներն է ավարտել հնագետների միջազգային արշավախումբը՝ ճանաչված գիտնական, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Լեւոն Եպիսկոպոսյանի ղեկավարությամբ։
Ուսումնասիրությունների արդյունքները քննարկվում, համակարգվում են, հայտնաբերված նյութերը՝ տեսակավորվում, պատրաստվում միջազգային հարթակնեում հետազոտման։ Թե լաբորատոր ուսումնասիրություններում հնագետներն ու կենսաբաններն ինչպիսի նոր եզրակացությունների կհանգեն, դեռ վաղ է որեւէ ենթադրություն անել։ Սակայն, որ քարանձավը մեծ հետաքրքրություն է առաջ բերել օտարերկրյա գիտնականների շրջանում, միջազգային արշավախումբը տարեցտարի ընդլայնում է իր աշխարհագրությունը, եւ մտադիր է հետեւողականորեն շարունակել աշխատանքները Քարին տակի հնավայրում, դա որեւէ կասկած չի կարող հարուցել։
Հնագետների խումբն առաջին անգամ քարանձավի տարածքում հայտնվել է 2011 թվականին։ Ու մինչեւ ուսումնասիրությունները կսկսվեին միջավայրում, եւ «մուտքի արտոնագիր ձեռք կբերվեր», նախապատրաստական աշխատանքները որոշակի ժամանակ էին պահանջում։ Ամենամյա պեղումների մեկնարկը տրվեց 2015թ. հուլիսին։ Եվ առաջին արդյունքները գերազանցեցին հնագետների ակնկալիքները։ Հենց առաջին տարում էլ կատարվեց հնավայրի ամենանշանակալի գյուտը։ Հնագիտական նյութերի լաբորատոր հետազոտություններից ու ամենատարբեր ուսումնասիրություններից, որոնք իրականացվեցին միջազգային գիտական հարթակներում, հայտնի դարձավ, որ մեծարժեք հայտնագործություն է կատարվել. գտնվել է մարդու 8 հազար տարեկան ատամ, որից վերցված ԴՆԹ—ն նույնականացվել է ժամանակակից ԴՆԹ—ի հետ։ Իսկ դա նշանակում է, որ Քարին տակը հայկական գենի ամենահին հասցեատերն է…
«Նման եզրահանգման էին եկել ոչ միայն Հայաստանի, այլեւ եվրոպական մի շարք երկրների գիտական կենտրոններում, ուր արդյունավետ զբաղվում են պեղված նյութերի հետազոտմամբ, մասնավորապես՝ ԴՆԹ—ի որոշմամբ։ Այսօր միջազգային գիտական հանրությունը լայնորեն հետաքրքրված է Քարին տակի քարանձավի գտածոներով եւ մտադիր է շարունակել համագործակցությունը մեր արշավախմբի հետ, հասնել նոր հայտնագործությունների ու եզրահանգումների,–ասում է Լեւոն Եպիսկոպոսյանը։–Հատկանշական է այն իրողությունը, որ հնագետները միջավայրում ոչ միայն անկենդան բեկորներ են գտնում, այլեւ ուսումնասիրության համար շատ պահանջված, պիտանի կենսաբանական նյութ, ինչը, հետազոտությունների արդյունքում հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել տասնյակ հազարամյակներ նույն տարածքում գոյություն ունեցող կենսաբազմազանության մասին»։
Արշավախմբի ղեկավարի խոսքով. «Քարին տակի քարանձավն իր առանձնահատկություններով խիստ տարբերվում է Հայաստանի եւ Արցախի տարածքներում ուսումնասիրված քարանձավներից եւ գալիս է լրացնելու ժամանակագրական բավական ընդգրկուն, դեռ գրեթե բաց մնացած հատված»։ Լ. Եպիսկոպոսյանը դա ընդգծում է առաջին հերթին՝ ժամանակագրության տեսանկյունից։ Այդ յուրահատկությունների շարքում նա կարեւորում է նաեւ քարանձավում՝ կլիմայական պայմանների առկայությունը։ «Հատկանշական է, որ հնավայրի ներսում ամռան շոգին ջերմաստիճանը 11—12 աստիճանի է հասնում, իսկ ձմռան շրջանում՝ տատանվում է 7—8 աստիճանի միջակայքում։ Իսկ դա նշանակում է, որ քարանձավում թե ջերմային ռեժիմն է կայուն եւ թե խոնավությունը։ Ասել է թե՝ նման պայմաններում է, որ ոսկրանյութում լիարժեք պահպանվում է ԴՆԹ—ն։ Ու պիտի արձանագրել, որ այս հանգամանքը նույնպես դրականորեն է անդրադառնում պեղումների որակի եւ ընթացքի վրա»,–կարծում է միջազգային արշավախմբի ղեկավարը։
Գիտնականների հավաստմամբ՝ քարանձավում մշակութային շերտը մոտ չորսուկես մետր խորություն ունի, «որն ավելի քան 100 հազար տարվա պատմություն է հիշեցնում»… Արշավախմբին հաջողվել է պեղել հնության ընդամենը մի փոքր հատվածը, որը շուրջ մեկուկես մետրի է հասնում։ Ըստ հնագետների՝ տեղանքում ոչ թե մեկ ուղղություն է հետազոտվում, այլ ամբողջ էկոհամակարգը՝ կենդանական բուսական աշխարհը, որպեսզի հնարավոր լինի պարզել», թե հազարավոր տարիներ առաջ ինչպիսի միջավայր է իրենից ներկայացրել տարածաշրջանը, ու ներկայումս որքանով է այն փոխվել։ Նրանք հույս ունեն, որ տարեցտարի ավելի կընդլայնվեն քարանձավի արշավախմբի շարքերը, պեղումների ընթացքին կհետեւեն ու փորձ ձեռք կբերեն նաեւ Արցախի պետական համալսարանի ապագա հնագետներն ու կենսաբանները, «ինչը լավ հարթակ կհանդիսանա արհեստավարժ մասնագետ դառնալու համար»։
Դավիթ ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ

19-09-2018





21-09-2019
Ինքնիշխան պետության ձեռքբերումներն ու մարտահրավերները
Ինչ է սովորեցնում մեզ անկախության արդեն 28 տարվա ...


21-09-2019
Անկախության բանաձեւը
Ո՞րն է պետություն կառուցելու մեր տեսլականը

Լուսինե ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
l.mkhitaryan@hhpress.am


1988-90 ...


 
21-09-2019
IPSE DIXIT
Ամբոխի հոգեբանության ուսումնասիրությունը ցանկալի է դիտվում գործնական առումով, բայց ...


21-09-2019
Տղամարդկանց հագուստ
Սմոքինգ
Բարձրաշխարհիկ պաշտոնական միջոցառումների ժամանակ (օրինակ՝ երեկոյան ընդունելությունների) նախընտրությունը ...


21-09-2019
Պատմության նոր էջ
Ժամանակին Մոսկվայում մի հայ ուսանողի քննությանը հարցրել էին. «Ի՞նչն ...


21-09-2019
Անկախության խորհուրդը պետության համար
Եվ անկախության՝ քաղաքացու ընկալումը

Յուրաքանչյուր դպրոցական գիտի, թե ...


21-09-2019
Ու եղավ այնպես, ինչպես չէր եղել արդեն քանի դար
Հայաստանն անկախացավ ժողովրդի գրեթե միաձայն քվեով

Թամարա ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ
t.muradyan@hhpress.am


«Անկախության ...



21-09-2019
Տնտեսական հեղափոխության ընկալումներն ու իրագործումը
Որքանով է այն պահանջված, եւ որոնք են դրա ...

21-09-2019
Ու եղավ այնպես, ինչպես չէր եղել արդեն քանի դար
Հայաստանն անկախացավ ժողովրդի գրեթե ...

21-09-2019
Իմ թանձրացական անկախությունը
Այն ինձ համար եթերային երազանք ...

21-09-2019
Անկախության սպորտը. անմոռանալի ապրումների պահեր
Հայաստանի անկախության 28 տարիներին ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +20... +22
ցերեկը +26... +28

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO