Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

22.11.2019
ԱՇԽԱՐՀ


Իրան-4+1-ը հայտնվել է փլուզման սպառնալիքի տակ

2018թ. մայիսի 8—ին ԱՄՆ—ի Իրան—5+1—ից համաձայնագրից (Joint Comprehensive Plan of Action, JCPOA) դուրս գալուց հետո, երկու փուլով՝ 2018թ. օգոստոսին եւ նոյեմբերին վերականգնվեցին Իրանի դեմ ԱՄՆ կիրառված սահմանափակումները։ Միաժամանակ ԱՄՆ—ը հայտարարեց, որ այն ընկերություններն ու երկրները, որոնք չեն ենթարկվի Իրանի դեմ սահմանափակումներին, նրանք կզրկվեն ԱՄՆ—ի հետ համագործակցությունից ու այդ երկրի շուկայից։ Սակայն 4+1—ի երկրները, որոնք խիստ դեմ էին ԱՄՆ—ի այդ քայլին, սկսեցին լուրջ ջանքեր գործադրել JCPOA—ը Իրան—4+1 ձեւաչափով պահպանելու ուղղությամբ։ Այս նպատակով ԵՄ—ն ձեռնամուխ է եղել եվրոպական ընկերություններին ԱՄՆ—ի պատժամիջոցներից զերծ պահելու համար, «հատուկ նպատակի մեխանիզմ» (special purpose vehicle, SPV) ստեղծելուն, որը կհեշտացնի այդ երկրի դրամական փոխանցումների հարցը, այդ թվում՝ արտահանված նավթի դիմաց։ Օրինակ, եթե ԵՄ անդամ որեւէ երկիր նավթ ներմուծի Իրանից, վերջինիս վճարելու է SPV—ին, որն էլ իր հերթին եվրոպական մեկ այլ երկրից ապրանքներ կամ ծառայություններ է գնելու Իրանի համար։ Փաստորեն այդ մեխանիզմով իրականացվելու է Իրանից նավթ գնող ընկերությունների եւ Իրան ապրանք արտահանող ընկերությունների միջեւ ֆինանսական փոխանցումները։ Սակայն առ այսօր դա կյանքի չի կոչվել, քանի որ ԵՄ անդամ որեւէ երկիր չհամաձայնեց SPV—ի գլխավոր գրասենյակը բացել իր երկրում՝ մտավախություն ունենալով ԱՄՆ—ի կողմից հնարավոր սահմանափակումների թիրախ դառնալու։ Բացի այդ, Իրանում ԵՄ—ի գրասենյակի բացումը եւս դյուրին հարց չէր՝ հաշվի առնելով, որ պահպանողականները դեմ էին դրան։
Եթե առ այսօր ՄԱԳԱՏԵ—ի զեկույցների համաձայն Իրանը շարունակում է լիովին հավատարիմ մնալ JCPOA—ին, ապա ԵՄ—ին, կարելի է ասել, որ հաջողվել է լուծել ընդամենը SPV—ի գրանցման հարցը։ Վերջին տվյալներով՝ այն գրանցվելու է Ֆրանսիայում, վերահսկելու է Գերմանիան, իսկ Մեծ Բրիտանիան լինելու է դրա բաժնետերերից։ Թեեւ իրանական «farsnews գործակալությունը հունվարի 17—ին, հենվելով ԵՄ—ի խոսնակի տրամադրած տեղեկությունների վրա, հայտարարել էր, որ SPV—ն շուտով գործարկվելու է, սակայն իրականում գործարկման ժամկետները դեռեւս հստակ չեն։ Ավելին, Թեհրանի առեւտրի պալատի ներդրումների հանձնաժողովի նախագահի կարծիքով այս հարցում անորոշությունները գերակշռում են։ Նա նշել է, թե դեռեւս ԵՄ—ի որեւէ անդամ SPV—ն չի հաստատել, մինչդեռ, պայմանավորվածության համաձայն, SPV—ն պետք է 2018թ. վերջին գործարկված լիներ։
Նման անորոշություններն առաջացրել են իրանական կողմի խիստ դժգոհությունը, երկրի առաջին փոխնախագահ Էսհաղ Ջահանգիրին այս առնչությամբ նշել է, որ թեեւ ԵՄ—ի դիրքորոշումը JCPOA—ի վերաբերյալ դրական է, սակայն SPV—ի դեպքում գործունեությունը կառուցողական չէ, քանի որ Բրյուսելը կարող էր ավելի լուրջ քայլեր կատարել այս ուղղությամբ։ Միաժամանակ նա շեշտել է, որ ԱԳ նախարարությունն ու Ազգային անվտանգության խորհուրդը ԵՄ—ի ոչ կառուցողական գործունեության առնչությամբ համապատասխան որոշում են ընդունել, եւ անհրաժեշտության դեպքում դա հրապարակվելու է։
Ստեղծված նման իրավիճակում ԵՄ—Իրան բանակցութուններում քննարկման առարկա են դարձնել Իրանի հեռահար հրթիռների փորձարկման եւ Թեհրանին ընդդիմադիր գործիչների դեմ Ֆրանսիայում, Հոլանդիայում եւ Դանիայում ահաբեկչական գործողություններ իրականացնելու համար մեղադրելու հարցերը։ Այլ կերպ ասած, թեեւ ԵՄ—ն կարեւորում եւ հովանավորում է JCPOA—ի պահպանումը, սակայն միաժամանակ Իրանին հավելյալ պահանջներ է ներկայացրել՝ Միջին Արեւելքում քաղաքականությունը վերանայելու, հրթիռների փորձարկումը դադարեցնելու եւ այլն։ Գործնականում ԵՄ—ի դիրքորոշումը մոտենում է ԱՄՆ—ի դիրքորոշմանը, քանի որ առաջ է քաշել պահանջներ, որոնք ներկայացրել էր նախագահ Թրամփը։ Հանգամանք, ինչը բացառված չէ, որ կհանգեցնի Իրան—4+1 համաձայնության չեղարկմանը, մանավանդ որ Իրանում արդեն այն հրկիզելու հորդորներ են հնչում։ Բայց եւ այնպես, առկա բոլոր բարդություններով հանդերձ, ակնհայտ է, որ կողմերը շահագրգիռ են խնդրի դրական լուծմամբ, ուստի կարելի է ենթադրել, որ դեռ կշարունակվեն ընդհանուր հայտարարի գալու ջանքերը։

Էմմա ԲԵԳԻՋԱՆՅԱՆ

22-01-2019





22-11-2019
«Խաղաղության աստղը՝ Արցախի երկնակամարում»
Նկարահանվում է ֆիլմ աշխարհի միստիկ վայրերի մասին, որում ...


22-11-2019
Բյուրականի աստղազարդ երկինքն ու Արագածի ջրերը
Նոր գաղափարներ՝ զբոսաշրջության զարգացման համար

Թամարա ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ
t.muradyan@hhpress.am


Բյուրական համայնքի ...


22-11-2019
Կշահեն արագ գործող եւ հավատարիմ դաշնակիցները
Պետք է առավելագույնի հասցնենք մեր դիվանագիտական ու ռազմաքաղաքական ...


22-11-2019
Դեպի միասնական ֆինանսական շուկա
ԵԱՏՄ երկրների օրենսդրությունն այդ ոլորտում կներդաշնակեցվի մինչեւ 2025 ...


22-11-2019
Ադրբեջանից բռնագաղթածները կապահովվեն մշտական օթեւանով
Այս փուլում 112 ընտանիքի խնդիր կլուծվի

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am


1988-1992 ...


22-11-2019
Գրքերը կզեղչվեն 40 տոկոսով
Մեկնարկում է Գրքի երեւանյան 3-րդ փառատոնը

Լիանա ՍԱՐԳՍՅԱՆ
l.sargsyan@hhpress.am


Հայ ...


22-11-2019
Հանդիպում Սենատում
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Միլանում նախատեսված հանդիպումներից եւ միջոցառումներից հետո ...



22-11-2019
Արախիշի զարմանահրաշ խաչքարը
Այսօրվա Քաշաթաղի մայր գետի՝ Հակարիի 3 մեծ վտակի՝ ...

22-11-2019
Գրապահարանները, որպես տան կահույք, «մոդայիկ» չեն
Իսկ գրքե՞րը...

Թամարա ...

22-11-2019
«Հնարավոր չէ լուծել Լեռնային Ղարաբաղի հարցը առանց ծանր ու հետեւողական ջանքերի, առանց փոխզիջման»
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հանդիպումներն ...

22-11-2019
ՀՖՖ նախագահն ու գործկոմը դադարեցրեցին իրենց լիազորությունները
Նախորդ նախագահի ընտրությունից 1 տարի եւ 2 ամիս անց ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +18... +20
ցերեկը +25... +27

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO