Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

24.04.2019
ԱՇԽԱՐՀ


Իրան-4+1-ը հայտնվել է փլուզման սպառնալիքի տակ

2018թ. մայիսի 8—ին ԱՄՆ—ի Իրան—5+1—ից համաձայնագրից (Joint Comprehensive Plan of Action, JCPOA) դուրս գալուց հետո, երկու փուլով՝ 2018թ. օգոստոսին եւ նոյեմբերին վերականգնվեցին Իրանի դեմ ԱՄՆ կիրառված սահմանափակումները։ Միաժամանակ ԱՄՆ—ը հայտարարեց, որ այն ընկերություններն ու երկրները, որոնք չեն ենթարկվի Իրանի դեմ սահմանափակումներին, նրանք կզրկվեն ԱՄՆ—ի հետ համագործակցությունից ու այդ երկրի շուկայից։ Սակայն 4+1—ի երկրները, որոնք խիստ դեմ էին ԱՄՆ—ի այդ քայլին, սկսեցին լուրջ ջանքեր գործադրել JCPOA—ը Իրան—4+1 ձեւաչափով պահպանելու ուղղությամբ։ Այս նպատակով ԵՄ—ն ձեռնամուխ է եղել եվրոպական ընկերություններին ԱՄՆ—ի պատժամիջոցներից զերծ պահելու համար, «հատուկ նպատակի մեխանիզմ» (special purpose vehicle, SPV) ստեղծելուն, որը կհեշտացնի այդ երկրի դրամական փոխանցումների հարցը, այդ թվում՝ արտահանված նավթի դիմաց։ Օրինակ, եթե ԵՄ անդամ որեւէ երկիր նավթ ներմուծի Իրանից, վերջինիս վճարելու է SPV—ին, որն էլ իր հերթին եվրոպական մեկ այլ երկրից ապրանքներ կամ ծառայություններ է գնելու Իրանի համար։ Փաստորեն այդ մեխանիզմով իրականացվելու է Իրանից նավթ գնող ընկերությունների եւ Իրան ապրանք արտահանող ընկերությունների միջեւ ֆինանսական փոխանցումները։ Սակայն առ այսօր դա կյանքի չի կոչվել, քանի որ ԵՄ անդամ որեւէ երկիր չհամաձայնեց SPV—ի գլխավոր գրասենյակը բացել իր երկրում՝ մտավախություն ունենալով ԱՄՆ—ի կողմից հնարավոր սահմանափակումների թիրախ դառնալու։ Բացի այդ, Իրանում ԵՄ—ի գրասենյակի բացումը եւս դյուրին հարց չէր՝ հաշվի առնելով, որ պահպանողականները դեմ էին դրան։
Եթե առ այսօր ՄԱԳԱՏԵ—ի զեկույցների համաձայն Իրանը շարունակում է լիովին հավատարիմ մնալ JCPOA—ին, ապա ԵՄ—ին, կարելի է ասել, որ հաջողվել է լուծել ընդամենը SPV—ի գրանցման հարցը։ Վերջին տվյալներով՝ այն գրանցվելու է Ֆրանսիայում, վերահսկելու է Գերմանիան, իսկ Մեծ Բրիտանիան լինելու է դրա բաժնետերերից։ Թեեւ իրանական «farsnews գործակալությունը հունվարի 17—ին, հենվելով ԵՄ—ի խոսնակի տրամադրած տեղեկությունների վրա, հայտարարել էր, որ SPV—ն շուտով գործարկվելու է, սակայն իրականում գործարկման ժամկետները դեռեւս հստակ չեն։ Ավելին, Թեհրանի առեւտրի պալատի ներդրումների հանձնաժողովի նախագահի կարծիքով այս հարցում անորոշությունները գերակշռում են։ Նա նշել է, թե դեռեւս ԵՄ—ի որեւէ անդամ SPV—ն չի հաստատել, մինչդեռ, պայմանավորվածության համաձայն, SPV—ն պետք է 2018թ. վերջին գործարկված լիներ։
Նման անորոշություններն առաջացրել են իրանական կողմի խիստ դժգոհությունը, երկրի առաջին փոխնախագահ Էսհաղ Ջահանգիրին այս առնչությամբ նշել է, որ թեեւ ԵՄ—ի դիրքորոշումը JCPOA—ի վերաբերյալ դրական է, սակայն SPV—ի դեպքում գործունեությունը կառուցողական չէ, քանի որ Բրյուսելը կարող էր ավելի լուրջ քայլեր կատարել այս ուղղությամբ։ Միաժամանակ նա շեշտել է, որ ԱԳ նախարարությունն ու Ազգային անվտանգության խորհուրդը ԵՄ—ի ոչ կառուցողական գործունեության առնչությամբ համապատասխան որոշում են ընդունել, եւ անհրաժեշտության դեպքում դա հրապարակվելու է։
Ստեղծված նման իրավիճակում ԵՄ—Իրան բանակցութուններում քննարկման առարկա են դարձնել Իրանի հեռահար հրթիռների փորձարկման եւ Թեհրանին ընդդիմադիր գործիչների դեմ Ֆրանսիայում, Հոլանդիայում եւ Դանիայում ահաբեկչական գործողություններ իրականացնելու համար մեղադրելու հարցերը։ Այլ կերպ ասած, թեեւ ԵՄ—ն կարեւորում եւ հովանավորում է JCPOA—ի պահպանումը, սակայն միաժամանակ Իրանին հավելյալ պահանջներ է ներկայացրել՝ Միջին Արեւելքում քաղաքականությունը վերանայելու, հրթիռների փորձարկումը դադարեցնելու եւ այլն։ Գործնականում ԵՄ—ի դիրքորոշումը մոտենում է ԱՄՆ—ի դիրքորոշմանը, քանի որ առաջ է քաշել պահանջներ, որոնք ներկայացրել էր նախագահ Թրամփը։ Հանգամանք, ինչը բացառված չէ, որ կհանգեցնի Իրան—4+1 համաձայնության չեղարկմանը, մանավանդ որ Իրանում արդեն այն հրկիզելու հորդորներ են հնչում։ Բայց եւ այնպես, առկա բոլոր բարդություններով հանդերձ, ակնհայտ է, որ կողմերը շահագրգիռ են խնդրի դրական լուծմամբ, ուստի կարելի է ենթադրել, որ դեռ կշարունակվեն ընդհանուր հայտարարի գալու ջանքերը։

Էմմա ԲԵԳԻՋԱՆՅԱՆ

22-01-2019





23-04-2019
«Արցախն իր թիկունքում միշտ ունենալու է ամուր Հայաստան»
Օրակարգում անվտանգության, քաղաքացիական համակարգի պատրաստության խնդիրներն են



23-04-2019
Թուրքական ապացույցներով՝ Թուրքիայի հանցանքի մասին
Թաներ Աքչամի աշխատությունը ծանր հարված է թուրքական ժխտողականությանը



23-04-2019
Վեպը միշտ ինձ է սպասում
Գրիգը բացել է փակագծերը

Արձակագիր Գրիգը, որն ընթերցասերների ...


23-04-2019
Կրթության որակը՝ առաջնահերթություն
Ուսուցչի դերը կրթական բարեփոխումներում դեռ լավ չի գիտակցվում



23-04-2019
Վարչապետը խորհրդակցություն է անցկացրել մարզպետների հետ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մոտ տեղի է ունեցել խորհրդակցություն, որին ...


23-04-2019
«Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց»
Սուրբ եւ անմահ պատարագ՝ ի նշանավորումն Հիսուս Քրիստոսի ...


23-04-2019
Նոր ավիաընկերությունների սպասելիս
Հարցազրույց քաղավիացիայի կոմիտեի նախագահ Տաթեւիկ Ռեւազյանի հետ

ՀՀ ...



23-04-2019
Անձրեւացման եղանակի «հայկական հետքը»
Ինչ է պատմում խորհրդային տարիներին ...

23-04-2019
ԱՄՆ-ը Իրանից նավթի ներմուծման արտոնությունը չեղարկում է
2018թ. նոյեմբերի 4-ին, երբ ԱՄՆ-ն Իրանի դեմ տնտեսական ...

23-04-2019
Հոգեւոր կյանքի վերանորոգման առիթ
Արցախում նշել են Հիսուս Քրիստոսի ...

23-04-2019
«Բանանցը» հրաժարվեց. ի՞նչ սպասել հաջորդիվ
Խորը հիասթափություն էր սպասում այն մի քանի տասնյակ ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +4... +6
ցերեկը +15... +17

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO