Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

20.03.2019
ԼՂՀ


Սումգայիթը պետական մակարդակով ցեղասպանական ակտ էր

Այդ մասին են վկայում հազարավոր փաստերն ու ականատեսների պատմությունները

Սումգայիթյան ջարդերից արդեն 31 տարի է անցել, սակայն հարեւան երկիրը ձեռագիրը չի փոխել, եւ Ապրիլյան քառօրյան էլ ցույց տվեց, որ նրան հոգեհարազատ է «յաթաղանի լեզուն»։ Այդպես էր նա գործում Սումգայիթում եւ Բաքվում, Մարաղայում։
1988—ի փետրվարի 27—29—ը Սումգայիթում տեղի ունեցած հայերի արյունահեղ ջարդերի եւ կոտորածների մասին պատմություններն ու հիշողությունները որքան էլ որ «մնան անցյալում», պետականորեն կազմակերպված զանգվածային այդ ոճրագործությունը, որպես խարան, դաջված է մնալու Ադրբեջանի մարդասպանների ու եղեռնի կազմակերպիչների դեմքին։
Արցախյան շարժումը գլխատելու եւ հայ բնակչությանն ահաբեկելու նպատակով, Ադրբեջանի իշխանություններն իրականացրին նախապես լավ մշակված ու ծրագրված եռօրյա սումգայիթյան սպանդի իրենց սցենարը։ Այն ուղեկցվեց ազերի հրոսակախմբերի անմարդկային ու բիրտ գործողություններով։ Ողջակիզվեցին եւ դաժանաբար հոշոտվեցին տասնյակ խաղաղ բնակիչներ, ծաղրուծանակի ենթարկվեցին բազմաթիվ կանայք ու աղջիկներ, ծերեր ու երեխաներ։
Մնալով անպատիժ եւ օգտվելով Ադրբեջանի ղեկավարների թողտվությունից, շատ չանցած՝ Սումգայիթի ողբերգությանը հաջորդեցին Բաքվի, Գանձակի, Դաշքեսանի, Մինգեչաուրի, հայաշատ մյուս բնակավայրերի հայտնի դեպքերը։
Բաքվի ու Սումգայիթի կոտորածներից ճողոպրած հազարավոր հայեր մահվան սպառնալիքների տակ լքեցին վաղեմի բնակավայրերն ու ապաստան որոնեցին Արցախում ու Հայաստանում։ Բռնի տեղահանվեցին ավելի քան 500 հազար հայեր։
«Իմ խորին համոզմամբ՝ Սումգայիթում հայերի ցեղասպանությունը իշխանությունների կողմից ուղղորդված էր,–կարծում է կոտորածներից մազապուրծ Արցախ տեղափոխված Եվգենյա Մայիլյանը։–Դրանում ոչ մի կասկած չի կարող լինել, որովհետեւ ամբոխի հետ ձեռք ձեռքի տված քայլում էին ադրբեջանցի ոստիկանները, որոնք զոհերին, ողբերգության մեջ հայտնված մարդկանց օգնելու փոխարեն մարդասպաններին ոգեւորում, նոր հրեշագործությունների էին մղում։ Իհարկե, կային նաեւ ադրբեջանցիներ, որոնք ապաստանում էին հայերին իրենց տներում, նկուղներում՝ փրկելով մահվան ճիրաններից։ Մեր ընտանիքը եւս պատսպարվել է հարեւան ադրբեջանցու տանը, եւ նա հնարավոր ամեն ինչ արեց, որպեսզի մենք խուժանների ձեռքը չընկնենք։ Բախտավոր եմ, որ այսօր իմ ազատագրված հայրենիքում եմ՝ Արցախում, եւ թեկուզ դժվար, բայց ամոքվում են սումգայիթյան ցավոտ վերքերը»։
Իրադարձության մեկ այլ ականատես՝ Արշավիր Համբարձումյանը, որի ընտանիքը նույնպես տուժել է սումգայիթյան ողբերգական դեպքերից, եւ, հրաշքով Ռուսաստան տեղափոխվելուց հետո, մեկ ամիս անց վերադարձել է Ստեփանակերտ, պնդում է, թե «Մ. Գորբաչովն անամոթաբար ստում էր»։ Նրա հավաստմամբ, խորհրդային զորքերը Սումգայիթ են մտել փետրվարի 29—ին, սակայն այդ օրը եւս քաղաքում շարունակվել են սպանություններն ու բռնաբարությունները, «որովհետեւ զինվորները զենք կիրառելու հրաման չէին ստացել»։ Ա. Համբարձումյանի խոսքով. «Բանակի կողմից միայն երեկոյան դեմ են որոշակի քայլեր ձեռնարկվել կոտորածը կանխելու համար»։
Հատկանշական է, որ հանցագործների մեծ մասն ընդհանրապես պատասխանատվության չենթարկվեց, եւ ջարդարարներից ընդամենը 94 մարդ «մեղադրվեց անկարգությունների համար»։
Ընդ որում, ԽՍՀՄ փլուզումից հետո ոճրագործներից շատերի գործերը կարճվել են, մի մասն էլ ազատ է արձակվել։ Հրեշավոր ոճրագործությունն այդպես էլ պաշտոնապես չդատապարտվեց, ինչն էլ հայերի դեմ կազմակերպված նորանոր ծանր հանցագործությունների պատճառ հանդիսացավ։
Սումգայիթյան ոճրագործությունից տարիներ անց համաշխարհային հանրությունը դեռ մինչեւ վերջ ճշմարտությանը հավատակից չի դարձել, ուստի անհրաժեշտություն կա շարունակելու քարոզչական դաշտում հայկական կողմի պայքարը։
Դ. Մ.

27-02-2019





20-03-2019
Ավելի թափանցիկ եւ արդյունավետ պետական գնման համակարգ
Խորհրդարանականները կողմ են վերահսկողության մեխանիզմների մեծացմանը

ԱԺ ֆինանսավարկային ...


20-03-2019
«Մոսկվայի պետական համալսարանն ինձ համար հարազատ կրթօջախ է»
Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանը երեկ հյուրընկալել է Մոսկվայի Միխայիլ ...


20-03-2019
Հյուրընկալել է Լեւոն Արոնյանին
Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանը երեկ հյուրընկալել է Հայաստանի առաջատար ...


20-03-2019
Ավելի խորացնել երկկողմ հարաբերությունները
ՀՀ ԱԺ նախագահը հանդիպել է Բունդեսթագի նախագահի հետ



20-03-2019
Ընդունել է ամերիկահայ գործարար եւ բարերար Ջեյմս Թուֆենկյանին
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը երեկ ընդունել է ամերիկահայ գործարար, բարերար ...


20-03-2019
Քննարկվել են համագործակցության ընդլայնմանը վերաբերող հարցեր
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է Գերմանական զարգացման բանկի (KfW) ...


20-03-2019
Տավուշի նորանշանակ մարզպետը՝ Մայր Աթոռում
Երեկ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն պատրիարք եւ Ամենայն հայոց ...



20-03-2019
Ինը տասնյակ ներդրումային ծրագիր՝ քննարկման փուլում
Տեղի է ունեցել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ ...

20-03-2019
Իրանը Թուրքիայի հետ համատեղ գործողություններին չի մասնակցել
Երեկ թուրքական ԶԼՄ—ները, այդ թվում՝ TRT լրատվական ...

20-03-2019
«Միշտ ձգտել եմ նոր մարտահրավերների»
Ֆուտբոլի Հայաստանի ազգային հավաքականի կազմում 14 ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +4... +6
ցերեկը +15... +17

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO