Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

20.05.2019
ԼՂՀ


Սումգայիթը պետական մակարդակով ցեղասպանական ակտ էր

Այդ մասին են վկայում հազարավոր փաստերն ու ականատեսների պատմությունները

Սումգայիթյան ջարդերից արդեն 31 տարի է անցել, սակայն հարեւան երկիրը ձեռագիրը չի փոխել, եւ Ապրիլյան քառօրյան էլ ցույց տվեց, որ նրան հոգեհարազատ է «յաթաղանի լեզուն»։ Այդպես էր նա գործում Սումգայիթում եւ Բաքվում, Մարաղայում։
1988—ի փետրվարի 27—29—ը Սումգայիթում տեղի ունեցած հայերի արյունահեղ ջարդերի եւ կոտորածների մասին պատմություններն ու հիշողությունները որքան էլ որ «մնան անցյալում», պետականորեն կազմակերպված զանգվածային այդ ոճրագործությունը, որպես խարան, դաջված է մնալու Ադրբեջանի մարդասպանների ու եղեռնի կազմակերպիչների դեմքին։
Արցախյան շարժումը գլխատելու եւ հայ բնակչությանն ահաբեկելու նպատակով, Ադրբեջանի իշխանություններն իրականացրին նախապես լավ մշակված ու ծրագրված եռօրյա սումգայիթյան սպանդի իրենց սցենարը։ Այն ուղեկցվեց ազերի հրոսակախմբերի անմարդկային ու բիրտ գործողություններով։ Ողջակիզվեցին եւ դաժանաբար հոշոտվեցին տասնյակ խաղաղ բնակիչներ, ծաղրուծանակի ենթարկվեցին բազմաթիվ կանայք ու աղջիկներ, ծերեր ու երեխաներ։
Մնալով անպատիժ եւ օգտվելով Ադրբեջանի ղեկավարների թողտվությունից, շատ չանցած՝ Սումգայիթի ողբերգությանը հաջորդեցին Բաքվի, Գանձակի, Դաշքեսանի, Մինգեչաուրի, հայաշատ մյուս բնակավայրերի հայտնի դեպքերը։
Բաքվի ու Սումգայիթի կոտորածներից ճողոպրած հազարավոր հայեր մահվան սպառնալիքների տակ լքեցին վաղեմի բնակավայրերն ու ապաստան որոնեցին Արցախում ու Հայաստանում։ Բռնի տեղահանվեցին ավելի քան 500 հազար հայեր։
«Իմ խորին համոզմամբ՝ Սումգայիթում հայերի ցեղասպանությունը իշխանությունների կողմից ուղղորդված էր,–կարծում է կոտորածներից մազապուրծ Արցախ տեղափոխված Եվգենյա Մայիլյանը։–Դրանում ոչ մի կասկած չի կարող լինել, որովհետեւ ամբոխի հետ ձեռք ձեռքի տված քայլում էին ադրբեջանցի ոստիկանները, որոնք զոհերին, ողբերգության մեջ հայտնված մարդկանց օգնելու փոխարեն մարդասպաններին ոգեւորում, նոր հրեշագործությունների էին մղում։ Իհարկե, կային նաեւ ադրբեջանցիներ, որոնք ապաստանում էին հայերին իրենց տներում, նկուղներում՝ փրկելով մահվան ճիրաններից։ Մեր ընտանիքը եւս պատսպարվել է հարեւան ադրբեջանցու տանը, եւ նա հնարավոր ամեն ինչ արեց, որպեսզի մենք խուժանների ձեռքը չընկնենք։ Բախտավոր եմ, որ այսօր իմ ազատագրված հայրենիքում եմ՝ Արցախում, եւ թեկուզ դժվար, բայց ամոքվում են սումգայիթյան ցավոտ վերքերը»։
Իրադարձության մեկ այլ ականատես՝ Արշավիր Համբարձումյանը, որի ընտանիքը նույնպես տուժել է սումգայիթյան ողբերգական դեպքերից, եւ, հրաշքով Ռուսաստան տեղափոխվելուց հետո, մեկ ամիս անց վերադարձել է Ստեփանակերտ, պնդում է, թե «Մ. Գորբաչովն անամոթաբար ստում էր»։ Նրա հավաստմամբ, խորհրդային զորքերը Սումգայիթ են մտել փետրվարի 29—ին, սակայն այդ օրը եւս քաղաքում շարունակվել են սպանություններն ու բռնաբարությունները, «որովհետեւ զինվորները զենք կիրառելու հրաման չէին ստացել»։ Ա. Համբարձումյանի խոսքով. «Բանակի կողմից միայն երեկոյան դեմ են որոշակի քայլեր ձեռնարկվել կոտորածը կանխելու համար»։
Հատկանշական է, որ հանցագործների մեծ մասն ընդհանրապես պատասխանատվության չենթարկվեց, եւ ջարդարարներից ընդամենը 94 մարդ «մեղադրվեց անկարգությունների համար»։
Ընդ որում, ԽՍՀՄ փլուզումից հետո ոճրագործներից շատերի գործերը կարճվել են, մի մասն էլ ազատ է արձակվել։ Հրեշավոր ոճրագործությունն այդպես էլ պաշտոնապես չդատապարտվեց, ինչն էլ հայերի դեմ կազմակերպված նորանոր ծանր հանցագործությունների պատճառ հանդիսացավ։
Սումգայիթյան ոճրագործությունից տարիներ անց համաշխարհային հանրությունը դեռ մինչեւ վերջ ճշմարտությանը հավատակից չի դարձել, ուստի անհրաժեշտություն կա շարունակելու քարոզչական դաշտում հայկական կողմի պայքարը։
Դ. Մ.

27-02-2019





18-05-2019
Շինարարության վերելքն անխուսափելի է
Մեկնարկեց ամենամյա միջազգային մասնագիտացված տարածաշրջանային խոշորագույն ցուցահանդեսը

Քանի ...


18-05-2019
Միասնականները կմեկնարկեն հունիսի 4-ին
Դիմորդների թիվը նախորդ տարվա համեմատ կրկնակի աճել է



18-05-2019
Գինու ակցիզային հարկի նվազեցումից մինչեւ այլ հարկերի կրճատում
Պատգամավորներն օրենսգրքի վերաբերյալ ներկայացնում են առաջարկներ

Հարկային օրենսգրքում ...


18-05-2019
21-րդ դարը հայերի դարն է
Արմեն Սարգսյանը մասնակցել է «Համագործակցության գլոբալ համակարգի փլուզման ...


18-05-2019
«Մինչեւ ընկալումը չփոխվի, ոչ մի բան չի փոխվի»
Կառավարությունում քննարկվել են գերակա ոլորտում ներդրումային ծրագրերին տրվող ...


18-05-2019
Վարչապետը հանդիպում է ունեցել ռուսական առաջատար ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչների հետ
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կառավարությունում հանդիպում է ունեցել Հայաստանում գտնվող ...



18-05-2019
Մխիթարյանի շուրջ կրքերը թեժանում են
Հենրիկ Մխիթարյանը, ամենայն ...

18-05-2019
Շուրջ մեկ տարի ընդմիջումից հետո բախումները վերսկսվել են
Երեկ Գերմանիայի, Բելգիայի եւ Քուվեյթի պահանջով ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +14... +16
ցերեկը +27... +29

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO