Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

20.07.2019
ԱՐՏԱՔԻՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ


Միջազգային ճնշումը մեծացնելու պատեհ պահն է

Թուրքիայի մերժողական վերաբերմունքի մեջ դեռեւս որեւէ փոփոխություն չկա

Թուրքիայի ղեկավարությունը կընդունի Հայոց ցեղասպանությունը, եթե նրա վրա լինի համակողմանի միջազգային ճնշում։ Նա ինքնակամ պատրաստակամ չէ առերեսվելու պատմության հետ։ Այս մասին «ՀՀ»—ի հետ զրույցում ասաց ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի Հայկական հարցի եւ Հայոց ցեղասպանության պատմության բաժնի վարիչ, պատմական գիտությունների թեկնածու Արմեն Մարուքյանը։
Պատմաբանի խոսքով՝ Հայաստանն ինքը պետք է արագացնի այդ միջազգային ճնշումը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ այսօր Թուրքիան շատ լուրջ խնդիրներ, տարաձայնություններ ունի համաշխարհային քաղաքականության ազդեցիկ դերակատարների, ուժային կենտրոններից առնվազն երկուսի հետ՝ ԱՄՆ—ի եւ Եվրամիության։ «Տարբեր խնդիրների շուրջ Թուրքիայի շահերը բախվում են այս ուժային կենտրոնների շահերին, եւ այս հանգամանքն այն չօգտագործված ռեսուրսն է, որը մեծ հնարավորություններ է բացում հայկական դիվանագիտության արտաքին քաղաքականության համար։ Միայն սպասելով միգուցե դեպքերը գան մեր կողքով անցնեն, եւ մենք չհասցնենք արձագանքել։ Միջազգային ճնշումը արագացնելու համար հարկավոր է անել նույն բանը, ինչ Թուրքիան անում էր Հայկական հարցը փակուղի մտցնելու համար։ Թուրքական դիվանագիտությունը շատ հմուտ ձեւով օգտվում էր մեծ տերությունների միջեւ եղած հակասություններից եւ օրակարգից հանում Հայկական հարցի լուծումը։ Նույնը պետք է անենք մենք»,–նկատում է Մարուքյանը։ Նրա խոսքով՝ միգրանտների շուրջ ծագած խնդրի պատճառով եվրոպական ազդեցիկ երկրները մեկը մյուսի հետեւից սկսեցին «ապտակել» Թուրքիային. 2016թ. Գերմանիայի Բունդեսթագը ճանաչեց Հայոց ցեղասպանությունը, օրեր առաջ նաեւ Իտալիայի խորհրդարանը հայտնի բանաձեւն ընդունեց, Ֆրանսիայի նախագահն ապրիլի 24—ը հայտարարեց Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օր եւ այլն։
Մարուքյանը կարծում է, որ դրանք պատահական քայլեր չեն եւ լիովին տեղավորվում են ԵՄ—Թուրքիա հակասությունների մեջ. «Այս քայլերն այն երեւացող մասն են խոր հակասությունների «այսբերգի», որ կան Թուրքիայի եւ ԵՄ—ի միջեւ։ Նույնը վերաբերում է Միացյալ Նահանգներին։ Այս հակասությունների վրա մենք պետք է փորձենք խաղալ, խոսել, բացատրել, հասկացնել մեր ԵՄ գործընկերներին, ԱՄՆ—ի քաղաքականությունը մշակող «ուղեղային» կենտրոններին, թե ինչ օգուտներ կարող են ստանալ, եթե ուժեղացնեն Թուրքիայի վրա ճնշումը Հայոց ցեղասպանության ոչ թե ճանաչման, այլ հատուցման հարցում»։ Օգուտները, պատմաբանի համոզմամբ, ակնառու են։ Այդպիսով նրանք կկարողանան զսպել Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի ամբիցիաները, որը փորձում է վերականգնել երբեմնի Օսմանյան կայսրության հզորությունը, այն գերտերություն դարձնելու ձգտումը։ «Այս ամբիցիաները ուղղակիորեն հակադրվում են, թե ԵՄ—ի, թե ԱՄՆ—ի շահերին։ Որոշակի վերանայումներ, շեշտադրումներ պետք է լինի մեր արտաքին քաղաքականության մեջ»,–շեշտեց պատմաբանը։
Այսօր էլ թուրքական իշխանությունները բազմաթիվ դրսեւորումներով շարունակում են երիտթուրքերի որդեգրած քաղաքականությունը։ Մարուքյանն ընդգծում է՝ խոսքը վերաբերում է մարդու իրավունքների զանգվածային խախտումներին ոչ մահմեդական բնակչության, ծպտյալ հայության նկատմամբ, որոնք, թեեւ երբեմն—երբեմն չեն վախենում հայտարարել իրենց հայկական ծագման մասին, այդուհանդերձ նրանց վերադարձը ազգային ակունքներին կատարվում է վախի մթնոլորտի հաղթահարման պայմաններում, նույնը վերաբերում է Ստամբուլի հայկական համայնքի իրավունքների հետեւողական ոտնահարմանը, ինչն ակնհայտ էր Պոլսի հայոց պատրիարքի ընտրություններում։ Երիտթուրքերի քաղաքականության շարունակական ընթացքը, ըստ նրա, երեւում է նաեւ համայնքի գույքի, եկեղեցիների բռնազավթման պարագայում, ինչը թուլացնում է Պոլսի պատրիարքության ներուժը տնտեսական առումով եւ հանգեցնում արտագաղթի՝ դեպի եվրոպական երկրներ. «Էլ չեմ խոսում մշակութային եղեռնի մասին, ծայրահեղական ուժերին հատուկ համայնքի դեմ ուղղելուն։ Լուսահոգի Հրանտ Դինքի սպանությունը եւս այդ քաղաքականության դրսեւորումն էր, որովհետեւ նա չէր վախենում տպագրել «Ակոսի» էջերում հոդվածներ՝ Հայոց ցեղասպանության մասին։ Թուրքիայում այսօր առկա է մերժողական վերաբերմունք ոչ թուրք ժողովուրդների նկատմամբ, այդ թվում՝ նաեւ հայ բնակչության»։
Ի՞նչ սպասենք ԱՄՆ—ից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցում։ Մարուքյանը կարծում է, որ Հայաստանն այլեւս չպետք է ԱՄՆ—ից սպասումներով իրեն «կերակրի». «Որովհետեւ 2015թ. հետո մենք ռազմավարական վերանայում կատարեցինք մեր քայլերի մեջ՝ ի լուր աշխարհի հայտարարելով, որ միայն միջազգային ճանաչումը չէ, որ կարեւոր է մեզ համար, այլ շատ ավելի էական է այդ հանցագործության հետեւանքների հաղթահարումը, այսինքն՝ հատուցումը։ Ինքնին միջազգային ճանաչումը գործնականում չի լուծում այդ հանցագործության միջոցով հայ ժողովրդին հասցված վնասները եւ դրա հետեւանքները»։ Պատմաբանը շեշտում է՝ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումն ավելի շատ Միացյալ Նահանգներին է շահավետ։ Նրա խոսքով՝ դառը ճշմարտություն է, որ ցեղասպանության միջազգային ճանաչումը շահարկվում է ազդեցիկ դերակատարների կողմից եւ օգտագործվում է Թուրքիայի հետ հաշիվները պարզելու գործում։ Իսկ այս ճանաչումները, նրա խոսքով, պետք է Հայաստանը դիտարկեն այն համատեքստում, թե որքանով է դա նպաստում մեր վերջնական պահանջատիրության հատուցման խնդրի լուծմանը։
Մարուքյանը նկատում է՝ ԱՄՆ—ի նման հեղինակավոր երկրի կողմից ճանաչումը բեկումնային կարող է լինել, որին միգուցե հետեւեն մի շարք ազդեցիկ երկրներ, այդ թվում՝ Մեծ Բրիտանիան, Իսրայելի Կնեսեթը։ «Սակայն նկատի ունենանք, որ որեւէ խորհրդարանի կողմից ճանաչելը համարվում է քաղաքական դիրքորոշում եւ պարտադիր չէ տվյալ պետության արտաքին քաղաքականության համար։ Պարտադիր կարող է լինել, եթե ճանաչվի օրենսդրական մակարդակով, ինչպես եղավ Ֆրանսիայում։ Ըստ օրենքի՝ պետությունը պետք է միջազգային ասպարեզում նաեւ քայլեր ձեռնարկի, ճնշումներ գործադրի Թուրքիայի վրա»,–ասաց նա՝ հավելելով, որ եթե պետությունները Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչեն օրենքով, դա կենթադրի նաեւ փոփոխություն արտաքին քաղաքականության մեջ։
Լիանա ՍԱՐԳՍՅԱՆ

24-04-2019





19-07-2019
Զբոսաշրջության ոլորտը համալիր կարգավորման կարիք ունի
Երկրի գովազդի համար անհրաժեշտ է ավելի մեծ բյուջե

Լուսինե ...


19-07-2019
Ինչն է նպաստում ամռանը ինֆեկցիաների աճին
Այս սեզոնին նպատակահարմար է հրաժարվել կրեմային տորթերից, դրսում ...


19-07-2019
«Ֆորդիզմի» այբուբենը
Ամերիկացի նշանավոր գործարար Հենրի Ֆորդը (1863–1947) հիշվում է ամենից ...


19-07-2019
Առաջնայինը որակն է ու լավ ընդունելությունը
Ի՞նչ իրավիճակ է հայաստանյան զբոսաշրջային ոլորտում

Թամարա ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ
t.muradyan@hhpress.am


Ռուս—վրացական ...


19-07-2019
Հյուրընկալվել է ՀՀ նախագահի մոտ
Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանը երեկ հյուրընկալել է մասնավոր այցով ...


19-07-2019
Հանձնել են հավատարմագրերը
Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանին երեկ իր հավատարմագրերն է հանձնել ...


19-07-2019
Նիկոլ Փաշինյանը հյուրընկալել է Գլեդիս Բերեջիկլյանին
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հյուրընկալել է Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս ...



19-07-2019
Սուրբ հացը մեր սեղանի, մեր հոգու կանչն է
Թադեւոս ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
t.khachatryan@hhpress.am



19-07-2019
Կայծակից ճաքել է Գանձասարի Ս. Հովհաննես եկեղեցու գմբեթը
Ծածկասալերը 1-1,5 սանտիմետր իրարից հեռացել ...

19-07-2019
Սեւանա լճում լողալն անվտանգ է
Կառավարության նիստում պարզաբանումներ են ...

19-07-2019
Իսկ ինչո՞ւ է այդպես
Շաբաթն առայժմ հաջող չի դասավորվում հայրենի թիմերի ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +17... +19
ցերեկը +28... +30

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO