Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

24.06.2019
ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ


Հայկական լոլիկի ամերիկյան ցեցը

10 հեկտար փորձադաշտում կամ մենք կհաղթենք, կամ՝ վնասատուն

Փաստ է՝ 2012թ.-ից հարավամերիկյան ցեցի «ձեռքը» մեր լոլիկին է հասել։ Կառավարությունն էլ որոշել է, որ այդ ցեցի դեմ պետք է պայքար տարվի եւ այդ պայքարի փորձնական ծրագիրն է հաստատել։
Միանգամից տեղեկացնենք՝ ցեցի դեմ միջոցառումներ կարվեն Արարատի եւ Արմավիրի մարզերում։ Ծրագիրը կիրագործվի «Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան» հիմնադրամի միջոցով։
Ցեցը մեր երկրի տարածքում առաջին անգամ հայտնաբերվել է Արարատի մարզի Դարակերտ եւ Ղուկասավան համայնքներում։ Գյուղնախարարության մասնագետներն ասում են, թե այս ցեցը սնվում է մորմազգի մշակաբույսերի տերեւներով, պալարներով ու պտուղներով, թիթեռների թռիչքը սկսվում է վաղ գարնանը եւ շարունակվում մինչեւ հոկտեմբերի վերջը։ Եվ հողօգտագործողները, չկարողանալով ճիշտ որոշել պայքարի միջոցառումների իրականացման ժամկետները, ստիպված ավելացնում են քիմիական մշակումների քանակը, լրացուցիչ, նաեւ անարդյունավետ ծախս անում, ինչի հետեւանքով էլ բարձրանում է արտադրանքի ինքնարժեքը, նվազում ստացվող եկամուտը։ Թեեւ 2013, 2014 եւ 2015թթ. հողօգտագործողներին խորհուրդներ տրվել են, ուսուցումներ են կազմակերպվել, 2014—2015թթ. պետբյուջեի միջոցներով ձեռք են բերվել ֆերոմոնային թակարդներ, որոնց միջոցով դիտարկումների հիման վրա տնտեսավարողներին տեղեկություններ են տրվել վնասատուի դեմ պայքարի իրականացման ժամկետների եւ առավել արդյունավետ պեստիցիդների տեսակների ու օգտագործման չափաքանակների վերաբերյալ, այնուամենայնիվ, իրազեկվածության մակարդակը դեռ ցածր է։
Հարց է ծագում՝ ի՞նչ է արվելու այս փորձնական ծրագրով։ Պարզվում է՝    լոլիկի մեծածավալ արտադրությամբ զբաղվող Արարատի մարզի Ոսկետափ եւ Արմավիրի մարզի Ակնալիճ համայնքներում, 10 հեկտար տարածքի վրա ցեցի դեմ պայքարի համալիր միջոցառումներ կարվեն։ Համալիր, ասել է թե՝ ագրոտեխնիկական, մեխանիկական, կենսաբանական եւ քիմիական։ Որից հետո պարզ կդառնա՝ ինչքանո՞վ է այն արդյունավետ։ Հողօգտագործողներն արդեն կիմանան՝ պեստիցիդների որ տեսակներն ու ինչ չափաքանակն է առավել ճիշտ գործածելը, ցեցը ինչ կենսակերպ ունի, ինչ կարգի տարածվածություն եւ վնասակարություն։
«Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան» հիմնադրամը խորհրդատուն է լինելու։ Ցեցի երեք հատ ֆերոմոնային թակարդներն ու անհրաժեշտ օժանդակ նյութերը (ցցեր, ֆերոմոնով գլխիկներ եւ սոսնձաթղթեր) խորհրդատուին գյուղնախարարությունը կտա։ Փորձադաշտում (հիշյալ 10 հա տարածքում) ցեցի թակարդներում ֆերոմոնով գլխիկները կփոխվեն 4, իսկ սոսնձաթղթերը՝ 9 անգամ։ Ֆերոմոնային թակարդները կամրացվեն փայտից կամ պլաստիկ նյութից պատրաստված բ—աձեւ, 65–70 սմ բարձրությամբ, սրածայր ցցերին։ Խոհրդատուն դիտարկումները 3—օրյա պարբերականությամբ կանի։
Ի դեպ, նախարարությունից տեղեկացրին նաեւ, որ խորհրդատուն վեգետացիայի ամբողջ ընթացքում փորձադաշտը տնօրինող հողօգտագործողին ցուցումներ կտա ագրոտեխնիկական միջոցառումների մասին։ 2 ուսուցողական—ցուցադրական սեմինար էլ կկազմակերպի լոլիկի մշակությամբ զբաղվող հողօգտագործողների համար։ Այս ընթացքում նաեւ (ծրագրի շրջանակներում) 5 հազար տպաքանակով տեղեկատվական գրքույկ կհրապարակվի հողօգտագործողների եւ գյուղոլորտի մասնագետների համար։
Այստեղ մի խնդիր կա. ենթադրենք փորձադաշտը տնօրինող հողօգտագործողը ցուցումները լավ չանի, անբարեխիղճ լինի, խորհրդատուն սխալ պատկերացում է ունենալու եւ դրանից ելնելով էլ կազմելո՞ւ է տեղեկատվական գրքույկները (հազիվ թե հողօգտագործողը չցանկանա եկամուտ ստանալ, բայց յուրաքանչյուր ծրագրի ռիսկերը մեղմվում են հենց կասկածելի դեպքերը հնարավորինս բացառելով)։ Պարզվում է՝ ծրագիրը մշակող գյուղնախարարությունն այս ռիսկը չի շրջանցել եւ իբրեւ ռիսկը մեղմելու հնարավորություն դիտարկել է խորհրդատուի եւ փորձադաշտը տնօրինող հողօգտագործողի միջեւ պայմանագրային պարտավորությունների հստակ սահմանումը։
Դե իսկ մյուս ռիսկն էլ եղանակային անբարենպաստ պայմաններն են ու բնական աղետները, իսկ դրա դեմ պայքարի լուրջ ու հստակ կիրառական գործիք ոլորտում մենք առայժմ չունենք։
Ինչեւէ, ծրագրից ակնկալիքը մեկն է՝ ագրոտեխնիկական համալիր միջոցառումների կատարման արդյունքում ակնկալվում է ցեցի հասցրած վնասից փորձադաշտում բերքի կորուստների կանխում առնվազն 70 տոկոսով։

11 մլն՝ գործնականի ու տեսականի համար

Քանի որ ծրագրի ֆինանսավորման աղբյուրը պետբյուջեն է, ցանկացանք ամբողջությամբ ճշտել՝ ի՞նչքան է ծախսվելու եւ ինչի՞ համար։
Ըստ այդմ՝ ներառյալ բոլոր հարկերն ու տուրքերը անհրաժեշտ է 11 մլն 102 հազար 880 դրամ։ 2 մասնագետի 5 ամսվա աշխատավարձը կազմելու է 3 մլն դրամ (ամսական աշխատավարձը՝ 300 հազար դրամ)։ Տրանսպորտային ծախսերը հաշվարկված են 302 հազար 400 դրամ (60 այց x 12 լ x 420 դր)։ Միայն 10 հա—ն սրսկելու համար կծախսվի 4 մլն 900 հազար դրամ։ 7 սրսկում է արվելու։ Ամեն հա—ի 1 սրսկման արժեքը շուրջ 70.000 դրամ է (ներառյալ պեստիցիդների գինը։ Այսպիսով՝ 70.000 դր. x 7 x 10 հեկտար = 4.900.000 դրամ)։
100 հազար դրամ է նախատեսված դաշտը մեկուսացնող եւ վնասատուին վանող մշակաբույսերի սերմեր ձեռք բերելու, խնամելու համար։
Տեղեկատվական գրքույկը մշակելը կարժենա 500 հազար դրամ։ Տպագրական ծախսը՝ 250 հազար դրամ։ Ուսուցողական սեմինար 2 անգամ կազմակերպելն էլ՝ 200 հազար դրամ։ Միայն ավելացված արժեքի հարկը 1 մլն 850 հազար 480 դրամ է հաշվարկված։
Ցեցի դեմ պայքարի փորձնական ծրագրի արդյունքով պայմանավորված էլ կորոշվեն հետագա քայլերը։
Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

21-05-2019





22-06-2019
Ակնկալվում էր առավել սուր հայտարարություն
ԼՂ խնդիրը տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում է

Լուսինե ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
l.mkhitaryan@hhpress.am


Հունիսի ...


22-06-2019
Անկայունության դրսեւորումներ հարեւան երկրում
Հայաստանը՝ արագ փոփոխվող միջազգային օրակարգի դեմ հանդիման

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am




22-06-2019
Պետություն
Մի այլ տարբերակ էլ հուշում է Քսենոփոնը

Թադեւոս ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
t.khachatryan@hhpress.am




22-06-2019
Ֆրիդրիխ Գուստավ Էմիլ Մարտին Նիեմոլլեր
Ֆրիդրիխ Գուստավ Էմիլ Մարտին Նիեմոլլեր (1892—1984)՝ գերմանացի աստվածաբան եւ ...


22-06-2019
Ինչ—որ մի թշվառական բեմադրություն կար Սունդուկյանի թատրոնում
(Լեւոն Ներսիսյան. Դասախոսություններ)

...Մի փոքրիկ բան պատմեմ ձեզ, ...


 
22-06-2019
Նրանք
Դարավերջի «այցելուներս»՝ ինձ քուն թե արթմնի հանգիստ չտվող մտավորականների ...


22-06-2019
Բացարձակ օբյեկտիվիզմ անհնար է
Գրականագետ, գեղագետ, դերասան, դասախոս Լեւոն Ներսիսյանի (1931-1999) դասախոսություններից




22-06-2019
Բռնություն ընտանիքում ու կանանց հանդեպ
Համապատասխան մարմինների գործառույթներն ...

22-06-2019
«Ոսկե ծիրանի» քաղաքականությունը փոխվել է
Նաեւ թուրքական ու ադրբեջանական ֆիլմեր՝ ...

22-06-2019
«Բրուտ արտ» սիմպոզիումը՝ Շուշիում
Ամառային տարաբնույթ մշակութային միջոցառումների ...

22-06-2019
Մարզավիճակը հաջողության հույս է ներշնչում
Հայաստանի մարմնամարզիկներն ավարտելով թբիլիսյան ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +17... +19
ցերեկը +28... +30

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO