Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

21.07.2019
ԱՇԽԱՐՀ


Իրան-5+1 համաձայնությունը հայտնվել է փլուզման եզրին

Էմմա ԲԵԳԻՋԱՆՅԱՆ
e.begijanyan@hhpress.am


Նախօրեին ավարտվել է Իրան-4+1-ի եւ, մասնավորապես, Եվրամիությանն Իրանի ներկայացրած 60—օրյա վերջնագրային ժամկետը, որով այդ երկիրը պահանջել էր իրականացնել Իրան-5+1-ով ստանձնած պարտավորությունները՝ սպառնալով վերսկսել կասեցված միջուկային ծրագրերը։ Եվ, ահա, Թեհրանը հայտարարել է, որ ի նշան ԱՄՆ—ի կողմից JCPOA—ի խախտման եւ Իրանի դեմ խիստ սահմանափակումներ իրականացնելու բողոքի, այդ երկիրը խախտելու է իր ստանձնած պարտավորություններից մեկը։ Նախագահ Ռոհանին, որը դեռեւս հուլիսի 3–ին էր հայտարարել, թե այսուհետ Իրանը որքան ցանկանա, այդքան էլ կբարձրացնի ուրանի հարստացման տոկոսը եւ քայլեր կձեռնարկի վերագործարկելու Արաքի «ծանր ջրի» ռեակտորը։ Հուլիսի 7—ին նա շեշտել է, որ իրականացվելու են նշյալ քայլերը, իսկ ԱԳ նախարար Մոհամեդ Ջավադ Զարի ֆը նշել է, որ Թեհրանը Եվրոպայի քայլերից կախված է հավատարիմ մնալու համաձայնությանը։ Բացի այդ, Իրանի միջուկային էներգիայի կազմակերպության խոսնակ Քյամալվանդին, խոսել է ուրանի հարստացման աստիճանի բարձրացման մասին, սակայն, ինչպես նշում են միջազգային ԶԼՄ—ները, Արաքի ռեակտորի առնչությամբ հստակ քայլերի մասին տեղեկություն չի ներկայացրել, ինչը մեկնաբանվելու է որպես անորոշություն այդ հարցում։ Այսուհանդերձ, ինչպես տարբեր առիթներով նշել ենք, JCPOA—ի հիմնասյուները ԱՄՆ—ն ու Իրանն են, հետեւաբար մեկի հեռանալով խարխլվելու է նաեւ մյուսը։ Թեեւ Վաշինգտոնը հեռացել է JCPOA—ից, սակայն պահանջում է, որ Իրանը հավատարիմ մնա ստանձնած պարտավորություններին։ ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Պոմպեոն հունիսի 8—ին այդ առնչությամբ հայտարարել է, որ եթե Իրանը հավատարիմ չմնա համաձայնությանը, ապա ավելի խիստ սահմանափակումներ կլինեն։ Միաժամանակ նա բոլոր երկրներին կոչ է արել վերադառնալ Իրանի դեմ նախկին՝ ուրանի հարստացումն արգելող քաղաքականությանը, ընդգծելով, որ միջուկային զենք տնօրինող Իրանը շատ մեծ վտանգ է լինելու ողջ աշխարհի համար։ Իսկ նախագահ Թրամփը շեշտել է. «Լավ կլինի՝ այդ երկիրը զգույշ լինի»։
Մյուս կողմից՝ ԵՄ—ն խիստ մտահոգություն է հայտնել Իրանի որոշման առնչությամբ, մասնավորապես INSTEX—ի անդամ երկրները պահանջել են, որ Թեհրանը հավատարիմ մնա JCPOA—ի շրջանակներում ստանձնած պարտավորություններին։ Գերմանիայի ԱԳ նախարարության խոսնակը, խիստ մտահոգություն հայտնելով, նշել է, որ այդ երկիրն Իրանի հարցում հաջորդ քայլի առնչությամբ բանակցություններ է վարում Մեծ Բրիտանիայի եւ Ֆրանսիայի հետ։ Բացի այդ, Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը հուլիսի 6—ին վերջին ամսվա ընթացքում երկրորդ հեռախոսազրույցն է ունեցել նախագահ Ռուհանիի հետ, որը շուրջ մեկ ժամ է տվել։ Ըստ Ելիսեյան պալատի հրապարակած հայտարարության՝ կողմերը համաձայնել են միչեւ հուլիսի 15—ը ուսումնասիրել բոլոր կողմերի միջեւ բանակցությունները վերսկսելու պայմանները։ Բացի այդ, վերլուծաբանները ենթադրում են, որ կողմերը համաձայնության են եկել նաեւ Արաքի ռեակտորի գործարկման հարցը հետաձգելու շուրջ։ Թերեւս դա է վկայում նաեւ Քյամալվանդիի՝ այս հարցում հստակ կողմնորոշում չհայտնելը։ Հատկանշական է նաեւ, որ Մակրոնը ստանձնելով խիստ դժվարին միջնորդության առաքելություն՝ կայցելի Թեհրան՝ ստեղծված փակուղուց դուրս գալու նպատակով, որը կլինի 1976—ից ի վեր Ֆրանսիայի նախագահի առաջին այցն Իրան։ Սակայն դա խիստ բարդ հարց է՝ հաշվի առնելով Վաշինգտոնի հակազդեցությունը Թեհրանի որոշման առնչությամբ։ Մինչդեռ Թեհրանը հայտարարել է, որ բանակցությունների սեղանի շուրջ կվերադառնա մեկ պայմանով՝ եթե ԱՄՆ—ը չեղարկի սահմանափակումները։ Ավելին, հունիսի 7—ին իր ելույթում խնդրո առարկայի վերաբերյալ Իրանի ԱԳ փոխնախարար Աբբաս Էրաղչիին, ըստ երեւույթին, հենց Մակրոնի հնարավոր այցն է նկատի ունեցել՝ նշելով, որ Թեհրանը ցանկություն չունի ցուցադրական այցերի հյուրընկալը լինել։ Նա նաեւ շեշտել է, որ 5+1—ը այլեւս գոյություն չունի, բայց ԱՄՆ—ը կարող է մասնակցել Իրան—4+1—ի բանակցություններին՝ սահմանափակումների չեղարկման պայմանով։ Մինչդեռ Ֆրանսիայի եւ Իրանի նախագահների հեռախոսազրույցի վերաբերյալ հայտարարություններում խոսվել է 5+1—ի մասին։
Նշենք, որ Իրանի ԱԳ փոխնախարարը եւս հաստատել է, որ հուլիսին տեղի է ունենալու Իրան—4+1—ի ԱԳ նախարարների համաժողով։ Էրաղչին որպես ԱՄՆ—ի բանակցություններին մասնակցելու նախապայման, հստակեցրել է, որ Իրանն առաջին հերթին պահանջում է նավթի եւ բանկային գործունեության սահմանափակման չեղարկումը։ Իրանի այդօրինակ դիրքորոշումը վերլուծաբանների կարծիքով նշանակում է, որ այդ երկիրը այլեւս բանակցությունների որեւէ հույս չի տածում եւ ձգտում է այդպիսով ճնշում գործադրել Եվրոպայի վրա ու պահանջել իրականացնել ստաձնած պարտավորությունները։ Մյուս կողմից, թեեւ ԵՄ—ն մինչեւ հուլիսի 15—ը ջանք չի խնայելու համաձայնությունը փրկելու ուղղությամբ, սակայն, ինչպես նշվեց, Եվրոպայի հնարավորություններն առաջացած փակուղուց դուրս գալու հարցում սահմանափակ են։ Հետեւաբար, բացառված չէ, որ իրավիճակն էլ ավելի կբարդանա թե՛ տարածաշրջանում, թե՛ միջազգային մակարդակով։ Միաժամանակ, հաշվի առնելով, որ հնարավոր բախումները հակասում են համաձայնության շահերին, չի բացառվում, որ Մակրոնի միջնորդության առաքելությունը լինի արդյունավետ, եւ կողմերը զիջումների գնան բանակցությունները վերսկսելու նպատակով։

10-07-2019





20-07-2019
Շուշին լիովին կապահովվի խմելու ջրով
Բերդաքաղաքում լուծվում են կենսական խնդիրները

Դավիթ ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ
d.miqayelyan@hhpress.am


Կրթամշակութային կենտրոն ...


20-07-2019
Օդի ջերմաստիճանը կհասնի +42-ի
Առողջապահության նախարարությունը տապից պաշտպանվելու խորհուրդներ է տալիս

Իրաքի ...


20-07-2019
Ամերիկյան մոդել
Հատվածներ Ֆարիդ Զաքարիայի «Ազատության ապագան. ոչլիբերալ ժողովրդավարությունը ԱՄՆ-ում ...


20-07-2019
Սեւանի անձնագիր ստացած երկարաչանչը
Որ կարեւոր է ոչ միայն լճի ջրի որակի, ...


20-07-2019
Հյուրընկալել է նախագահը
Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանը երեկ ընդունել է Հայաստանի Հանրապետությունում ...


20-07-2019
«Սա այն բարեփոխումն է, որից մենք ակնկալում ենք կոնկրետ արդյունքներ»
Վարչապետի գլխավորությամբ քննարկվել է բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարության ...



20-07-2019
«Ամեն բան մարդուն մատչելի է....»
1902 թ. մի նամակում Հովհաննես Թումանյանը, դրվատելով ...

20-07-2019
Թատրոն չեն հաճախում, բայց դերասան դառնալ են ուզում
Ինչո՞ւ են դիմում թատերական ...

20-07-2019
Թեհրան—Լոնդոն փոխհարաբերություններում լարվածությունը պահպանվում է
Էմմա ԲԵԳԻՋԱՆՅԱՆ
e.begijanyan@hhpress.am



 
20-07-2019
Մերոնք՝ միջազգային առաջնություններում
Վերջին օրերը հագեցած են հայ մարզիկների ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +17... +19
ցերեկը +28... +30

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO