Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

28.02.2020
ՍՈՑԻՈՒՄ


Հայաստանում մեծ է դեպոպուլյացիայի վտանգը

Ըստ ՄԱԿ-ի տվյալների՝ մեր երկրում 2025թ. մահացածների թիվը կգերազանցի ծնվածների թվին

Լիանա ՍԱՐԳՍՅԱՆ
l.sargsyan@hhpress.am


Հայաստանի 5 մարզերում 2019 թվականի առաջին եռամսյակի կտրվածքով գրանցվել է բացասական բնական հավելաճ, մինչդեռ 2018 թվականին դեպոպուլյացիա է գրանցվել միայն մեկ մարզում՝ Լոռիում, որտեղ մահացածների թիվը գերազանցել է ծնվածների թվին։ Դեպոպուլյացիայի բուն պատճառները հասկանալու համար վարչապետի հանձնարարականով մարզերում հետազոտություն է կատարվում։
Հայաստանի ժողովրդագրական պատկերը ներկայացնելիս՝ «ՀՀ»—ի հետ զրույցում այս մասին ասաց ՄԱԿ—ի բնակչության հիմնադրամի հայաստանյան գրասենյակի գործադիր ներկայացուցիչ Ծովինար Հարությունյանը։ Նախնական հետազոտությունները ցույց են տվել, որ խնդիրը միայն ծնելիության ցածր ցուցանիշը չէ։ Գյուղական բնակավայրերում, ասաց, պատկերը բավականին տխուր է՝ դատարկվում են գյուղերը։ «Լոռիում տարիներ առաջ ունեցել ենք 11 հազար բնական հավելաճ, այսինքն՝ 11 հազար հոգի ավելի էր ծնվել, քան մահացել։ Անցյալ տարվա պատկերը բոլորովին այլ բան ցույց տվեց՝ ավելի քան 90 մահ, քան ծնունդ։ Հետազոտություն ենք անցկացնում՝ հասկանալու համար, թե ինչու սա տեղի ունեցավ հենց Լոռիում։ Այս տարի դեպոպուլյացիայի միտումները գնահատելիս արձանագրեցինք, որ հինգ մարզերից առաջատարը կրկին Լոռին էր՝ առաջին եռամսյակի կտրվածքով մահերի թիվը 121—ով գերազանցում է ծնունդների թվին։ Այս հետազոտության հիման վրա դեռ պետք է պարզենք, թե որոնք են մահացության ցուցանիշի բարձրացմանը նպաստող գործոնները»,—մանրամասնեց Հարությունյանը։
Ըստ նրա՝ 2025 թվականին Հայաստանում կտրուկ դեպոպուլյացիա է գրանցվելու, որին կարող են նպաստել ծնելիության ցածր ցուցանիշը, արտագաղթը, մահացությունը։ «Պետական մակարդակով այս ուղղությամբ մեծ աշխատանք է տարվում։ Խնդիրն ու պատճառները պարզ են։ Ոլորտում ֆինանսական ներդրումներ անելու պատրաստակամություն կա։ Երիտասարդների համար հարկավոր է ստեղծել այնպիսի պայմաններ, որ չմեկնեն երկրից»,—ընդգծեց Հարությունյանը։
Անդրադառնալով Հայաստանում սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատումների վիճակագրությանը, ասաց, որ եթե 2017 թվականին 100 աղջկա հաշվով ծնվել է 110 տղա, 2018 թվականին տղաների թիվը աղջիկների նույն թվի համեմատությամբ դարձել է 111։ Նրա խոսքով՝ վերջին 27 տարիներին Հայաստանում տեղի են ունեցել ժողովրդագրական բացասական միտումներ, ինչը շարունակական բնույթ է կրել մինչեւ 2008 թ.։ «Փոքր—ինչ ուրախալի փաստ արձանագրեցինք՝ համեմատելով 2016, 2017 եւ 2018 թվականների ծնունդները։ Եթե 2017—ը համեմատում ենք 2016—ի հետ՝ 3000—ով ծնունդները նվազել են։ 2018—ը 2017—ի հետ համեմատելիս, տեսնում ենք, որ ծնունդները նվազել են 1200—ով։ Այստեղ, ինչպես նկատում եք, միտումը դրական է։ Նույն պատկերը ունենք նաեւ մահացությունների առումով՝ 1200 է, որը նախորդ տարիների հետ համեմատած բավականին լավ է։ 2018 թվականին ամուսնալուծությունների թիվն է շատացել, ցավոք, փոխարենը նվազել են ամուսնությունները։ Անցած տարվա դրական միտումը միգրացիայի հետ է կապված։ Ժամանածների թիվը գերազանցում է մեկնածներին։ 5500—ով մեկնողների թվաքանակը կրճատվել էր։ Վերջին տարիներին այս թիվը միայն բացասական է եղել»,—ներկայացրեց ՄԱԿ—ի բնակչության հիմնադրամի հայաստանյան գրասենյակի գործադիր ներկայացուցիչը։
Ըստ նրա՝ բացարձակ թվով ծնելիության ցուցանիշը նայելիս այն շարունակում է նվազել։ Անցած տարի Հայաստանում ծնվել է 36502 երեխա։ Սա նշանակում է, որ ծնելիության գումարային գործակիցը 1,6 է՝ պարզ վերարտադրությունից ցածր. «Պարզ վերարտադրությունը 2,1 է, երբ մեկ կնոջը բաժին է ընկնում երկու երեխա։ Մինչդեռ 1990թ., անկախության սկզբին, եղել է 2,6։ Այն ժամանակ ընտանիքում ծնվել է 3 երեխա։ Անկախության առաջին տասը տարիների ընթացքում ծնելիության գումարային գործակիցը 50 տոկոսով կրճատվեց, հասավ 1,3—ի։ Այնուհետեւ հաջորդող տասը տարիներին փոքր—ինչ բարձրացավ՝ հասնելով 1,6—ի, եւ այս պատկերը երկար տարիներ պահպանվում է»։
Հարությունյանը նաեւ նշեց, որ միայն Հայաստանում չէ, որ ծնելիության անկում է նկատվում, այս միտումն առկա է աշխարհի շատ երկրներում։ 75 պետությունում գրանցվել է պարզ վերարտադրությունից ցածր գումարային գործակից։ Կանխատեսումները ցույց են տալիս, որ մինչեւ 2030 թվականը այդ երկրների ցանկը կհասնի 120—ի։ Ծնելիության գումարային գործակիցը բարձր է միայն այն երկրներում, որտեղ առողջապահական ծառայությունների որակն ու կանանց կրթական ցենզը ցածր են։ Հարությունյանի մեկնաբանմամբ՝ այսպիսի հասարակություններում հինգ—վեց երեխա են ունենում, որպեսզի երկուսը կամ երեքը ապրեն։ Օրինակ՝ աֆրիկյան մայրցամաքում ծնելիության գործակիցը 7 է, Եվրոպայում, զարգացած երկրներում 1,6—ից էլ ցածր։
Խոսելով ամուսնության եւ առաջին անգամ մայրանալու ցուցանիշներից՝ ասաց, որ Եվրոպայում առաջին անգամ մայրանալու տարիքը դարձել է 30—ը, իսկ Հայաստանում դեռ 26 տարեկանն է։ Միջազգային ստանդարտներով վերարտադրողական տարիքը 20—40 տարեկանն է։ Ընտանիք կազմելու եւ երեխա ունենալու պլանների հետաձգումը Հարությունյանը պայմանավորում է կանանց կրթական համակարգ, աշխատաշուկա մտնելու հետ։ «Կանայք, որպեսզի կարողանան ապահովել ընտանիքի բարեկեցությունը, ստիպված են աշխատել։ Սա հետաձգում է մայրանալու պլանները»,—նկատեց նա։

25-07-2019





28-02-2020
Ապացուցիր, թե կարող ես
«Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին» օրենքի նախագիծը ...


28-02-2020
Հայատյացություն, որ դրսեւորվեց սումգայիթյան «սցենարով»
Հիշում է սպանդից փրկված ծերունազարդ հայը

Դավիթ ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ
d.miqayelyan@hhpress.am


32 ...


28-02-2020
Հնարավոր ամեն ինչ արվում է, որպեսզի վարակի ներթափանցումը Հայաստան կանխվի
Եթե որեւէ այլ ռեժիմի անցնելու անհրաժեշտություն լինի, կառավարությունը ...


28-02-2020
Եթե ժողովուրդն է որոշում, ապա ոչինչ անօրինական չէ
«ՀՀ»-ի հյուրն է արձակագիր Արա Նազարեթյանը

-Պարոն Նազարեթյան, ...


28-02-2020
Հայաստանը նախ պետք է դիտարկի իրեն նպատակահարմար լինելու հարցը
Ինքնուրույնությունն ու ինքնիշխանությունն են պետության եւ ժողովրդի հանդեպ ...


28-02-2020
Մաքսատուրքի բարձրացումը հետաձգվեց 647 անուն ապրանքի համար
Փոփոխությունն ավտոմեքենաներին չի վերաբերում

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am


Գործադիրը երեկվա նիստում ...


28-02-2020
Տեսչական մարմնի խնդիրը ոչ այնքան պատժելն է
Որքան դաշտը կարգավորելը եւ առկա խնդիրներին լուծումներ տալը




28-02-2020
Գյուղի 120 հեկտար վարելահողից 100-ը չի մշակվում
Այստեղ հիմնականում զարգացած է ...

28-02-2020
Խրիմյան Հայրիկի սոցիալ-փիլիսոփայական դիտարկումները
1. Համակեցության հրամայականը


28-02-2020
Թերլցում եւ իրացվող վառելիքի որակական անհամապատասխանություն
ՏՄՊՊՀ-ի դիտարկումները բազմաթիվ խնդիրներ ...

28-02-2020
5 երկիր ներկայացնող հայ ըմբիշներ՝ համաշխարհային սանդղակում
Հայաստանը եւ այլ երկրներ ներկայացնող 12 ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը -1... -3
ցերեկը 0... +2

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO