Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

17.02.2020
ՄՇԱԿՈՒՅԹ


Եղիշե Չարենցը պաշտում էր Արեւելքը

Վաղը բանաստեղծի տուն-թանգարանում կբացվի նրա կենցաղային իրերի ցուցահանդեսը

Լիանա ՍԱՐԳՍՅԱՆ
l.sargsyan@hhpress.am


Արեւելյան մշակույթի սիրահար էր Եղիշե Չարենցը։ Պոետի տուն-թանգարանում պահվող կենցաղային գրեթե բոլոր իրերը հնդկական, ճապոնական, չինական ու պարսկական ծագման են։ Անձնական հավաքածուում տեղ գտած ցուցանմուշներից կարելի է ենթադրել, որ բացառիկ ճաշակ է ունեցել։ Վաղը Չարենցի տուն—թանգարանում բացվող պոետի կենցաղային իրերի ցուցահանդեսը չարենցասերներին հնարավորություն կտա արգելքի կարմիր ժապավենից այն կողմ անցնել ու ավելի մոտիկից ուսումնասիրել նրա բարձր ճաշակն ու նախասիրությունները։
Ներկայացվելու են հիմնական ցուցադրանքում տեղ գտած նմուշներ, ֆոնդային իրեր, որոնք այցելուն երբեւէ չի տեսել, եւ Անահիտ Չարենցի ֆոնդում պահվող պոետի անձնական իրերից մի քանի նոր ցուցանմուշներ։ Կենցաղային իրերի մեջ ուշագրավ են հատկապես ճապոնական բաժակները, չինական պաստառները, որոնցով Չարենցը զարդարել է սենյակների պատերը, խնկամանը, սկուտեղը, որը չինական եւ ճապոնական մշակույթների ծնունդ է, մշտական ցուցադրանքում տեղ գտած չինական ծագման սփռոցը, պոետի աշխատասենյակի սեղանին դրված կոնյակի փոքրիկ բաժակները, 18—րդ դարի չինական կտավ—գրավյուրաները, չինական պահարանը։
«Առաջին անգամ կցուցադրվի մորս՝ Գոհար Չարենցի ֆոնդում պահվող Չարենցի պարսկական ծագման թութունի ամանը։ Երբեմն նա նաեւ ղեյլան (գլգլակ) էր օգտագործում եւ թութունը պահում էր այս ամանում։ Կցուցադրվի նաեւ մի ծաղկի համար նախատեսված գեղեցիկ ծաղկաման, որն ավելի շատ Չարենցի կնոջ՝ Իզաբելլայի ճաշակն էր։ Չարենցն իրավամբ բացառիկ ճաշակ է ունեցել։ Նրա կյանքում գերիշխում էր Արեւելքը։ Կարծում էին, թե նա Պարսկաստանի Մակու քաղաքից է, այնինչ հոգով էր Արեւելքից։ Կենցաղում գերիշխող արեւելյան իրերը հիմնականում գնում էր Մոսկվայի, Լենինգրադի կոմիսիոն խանութներից։ Չինական սփռոցը, որ մշտապես ցուցադրվում է հյուրասենյակում, գնել է օրինակ Թիֆլիսի Ռուսթավելի փողոցից»,–«ՀՀ»—ի հետ զրույցում ասաց բանաստեղծի թոռնուհին՝ Գոհար Չարենցը։
Մեջբերելով Ալազանի հուշերը՝ պատմեց, որ երբ 1933թ. անցնում էին Թիֆլիսի այդ կոմիսիոն խանութի կողքով՝ ցուցափեղկում տեսնելով չինական իրեր, Չարենցը բացականչում է. «Վա՜յ, Ալազան, արի»։ Մտնում են, գնում է այս չինական սփռոցը, մի քանի փոքր բուդդաներ եւ մի հնդկական շախմատ։ Օրեր անց, երբ Ալազանը այցելում է Չարենցի բնակարան, տեսնում է, որ սփռոցի մեջ տարատեսակ չրեր են դրված։ Բանաստեղծը նշում է, որ դաստախում է անում՝ պարսկական սովորություն է, հյուրասիրության մի տեսակ, որտեղ դնում են տարբեր չրեր, արմավ, նուշ, ընկույզի տեսակներ եւ հյուրասիրում հենց սփռոցի վրայից։ Երբ մի քանի օրից Ալազանը կրկին այցելում է ընկերոջը, հետաքրքրվում է, թե ի՞նչ եղավ դաստախումի արարողությունը, Չարենցն ասում է. «Շատ թանկ էր նստում, էլ չեմ անելու»։ Կոնյակը, ձիթապտուղը, բաստուրման Չարենցի սեղանին դրված մշտական հյուրասիրությունն են եղել։ Սիրել է կոնյակ խմել հատկապես հաճելի հյուրերի, մտերիմ մարդկանց՝ Աղասի Խանջյանի, Ակսել Բակունցի, Մարտիրոս Սարյանի ընկերակցությամբ։
Իզաբելլա Չարենցի հուշերում կարդում ենք, որ երբ 1936 թվականի հուլիսին Բերիայի հրավերով Խանջյանը պետք է գնար Թիֆլիս, մեկնելուց առաջ հանդիպում է Չարենցին. «Երեկոյան Աղասի Խանջյանը մեզ մոտ եկավ մեքենայով։ Մտավ Չարենցի աշխատասենյակը, եւ մոտ կես ժամ խոսում էին։ Հետո Չարենցն ինձ կանչեց. «Իզաբելլա, երկու բաժակ թեյ բեր»։ Ես անմիջապես բերեցի թեյը եւ տեսա, որ երկուսն էլ նստել էին գլուխները կախած, եւ տխուր էին։ Որոշ ժամանակ անց Չարենցը եւ Աղասին դուրս եկան աշխատասենյակից։ Չարենցը ուղեկցեց նրան մինչեւ շքամուտքի դուռը։ Չարենցը գնում էր Խանջյանի հետեւից՝ ձեռքերը հետեւը դրած, գլուխը կախած, մեծագույն տխրությամբ ու դառնացած։ Այդպես կարող էր գնալ մարդը մտերիմ մարդու դագաղի հետեւից։ Նա Աղասու հետեւից շրխկացրեց շքամուտքի դուռը եւ նույն տխրությամբ, անխոս գնաց իր աշխատասենյակը։ Երեք օր անց Աղասուն բերեցին Թիֆլիսից՝ դագաղի մեջ»։
Պոետի թոռնուհին ասում է, որ երբ Չարենցին 1937թ. ձերբակալում են, բնակարանից անհետանում են նրան պատկանող մեծարժեք իրեր։ «Ձերբակալությունից հետո սկսվեց տան խուզարկությունը։ Շատ իրեր անհետացան։ 6 հազար կտոր գրքերից մնաց 1450—ը։ Նույնիսկ ռոյալն էր անհետացել։ Հետագայում որոշ իրեր հնարավոր եղավ հետ բերել։ Չարենցի իրերի հավաքչական աշխատանքներն առ այսօր շարունակվում են։ Խմիչքների համար նախատեսված փոքրիկ պահարան—բար ուներ, որ կենդանության օրոք նվիրեց հարազատ մի քիմիկոսի։ Մինչեւ հիմա էլ նրանց տանն է, շատ կուզեինք ձեռք բերել, բայց չվաճառեցին։ Չարենցի անհետացած իրերի թվում են նրա անձնական բիլիարդը, որը դրված է եղել բնակարանի միջանցքում։ Այդպես էլ չգտնվեց»,—ցավով նշեց Գոհար Չարենցը։ Նա նաեւ ասաց, որ նպատակ ունեն ցուցադրություն կազմակերպել Անահիտ Չարենցի ֆոնդային իրերով. «Չարենցից որոշ իրեր ունենք, որոնք հանրությունը երբեք չի տեսել։ Օրինակ՝ նրա մոտ է գտնվել Կոմիտասի ձեռագրով շատ հետաքրքիր մի թաշկինակ»։

01-08-2019





15-02-2020
Շուկան բաց կլինի նաեւ միջազգային խոշոր ներդրողների համար
Պարտատոմսերի աճուրդային համակարգը թարմացվում է

Լուսինե ՆԱԶԱՐՅԱՆ
l.nazaryan@hhpress.am


Որպեսզի պարտատոմսերի ...


15-02-2020
Հազարների փոխարեն՝ միլիոններ ու քրեական պատասխանատվություն
Շարունակական խստացումնե՛րը կզսպեն տնտեսավարողի ախորժակը

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am

Մենք մեր ...


15-02-2020
Հայաստանի ազգային հերոս
Յուրի Պողոսյան

«Մի անգամ, երբ ջոկատի տղաներով Մեծ ...


15-02-2020
Ի՞նչ կփոխվի ադրբեջանական քաղաքականության մեջ
Ընտրություններից առաջ եւ հետո

«ՀՀ»-ի հյուրն է ԱԺ ...


15-02-2020
Հայաստանն ու Գերմանիան շահագրգիռ են խորացնելու տնտեսական համագործակցությունը
Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է «Ֆրիդրիխ Էբերտ» հիմնադրամ

Աշխատանքային ...


15-02-2020
Խոշոր վթար Նովոսելցովո-Վանաձոր ջրատարում
Փետրվարի 13-ի ցերեկը խոշոր վթար տեղի ունեցավ Նովոսելցովո—Վանաձոր ...


15-02-2020
Տուրիզմը կմտնի Խաչփար
Այստեղ բացվեց ԱՐՏ-թակարդ տուն-արվեստանոցը

ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի (ՄԱԶԾ) ...



15-02-2020
Ինչո՞ւ Չոպանյանը Կոմիտասին խորհուրդ տվեց Կ. Պոլիս հեռանալ
Կամ՝ ինչ պատճառով «Անուշ» օպերան այդպես ...

15-02-2020
Քաղաքական որոշում տնտեսական աճի ակնկալիքներով
Որո՞նք են Հայաստանի եւ Սերբիայի ...

15-02-2020
Սիրիան փոքր մարտադաշտ է
Որտեղ բախվում են բավականաչափ լուրջ ...

15-02-2020
«Սա երկկողմանի համաձայնությամբ որոշում էր»
Փետրվարի 12-ին հայտարարվեց, որ Հայաստանի ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը -1... -3
ցերեկը 0... +2

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO