Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

27.02.2020
ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ


Քայլ, որը կկայունացնի ագրարային հատվածը

Գյուղոլորտում ապահովագրական համակարգի ներդրման փորձնական ծրագիր կիրագործվի

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am


Հայաստանի գյուղատնտեսության ոլորտում ապահովագրական կենսունակ համակարգի ներդրումը երկրի տնտեսության ագրարային հատվածի կայուն ու համաչափ զարգացման հիմնական նախապայմաններից է։
Մենք սա մեկ անգամ չէ, որ ասել ենք (պատկան մարմինների կողմից էլ քննարկումներ եղել են), եւ մեկ անգամ չէ, որ շեշտել ենք, թե այն ռիսկային ոլորտ է, եւ հազիվ թե ձեռներեցները մեկնարկային քայլ ստանձնեն, եթե պետական աջակցություն չլինի։ Ու որպես օրինակ մեջբերել ենք եվրոպական ձեւը, որտեղ գյուղատնտեսությունը ինչքան էլ զարգացած ու նույնիսկ ապահովագրական համակարգ ունեցող է, բայց պետական աջակցությունից զերծ չէ։
Ինչեւէ, էկոնոմիկայի նախարարությունը մինչեւ հոկտեմբերի 11—ը քննարկման է դրել գյուղոլորտում ապահովագրական համակարգի ներդրման փորձնական ծրագրի համար պետական աջակցության ծրագիրը։ Որից նախարարությունը երեք սպասելիք ունի. 1. 6 մարզերում կարկուտի եւ հրդեհի, գարնանային ցրտահարության ռիսկերից կապահովագրվի ավելի քան 30 հազար հա հողատարածք, 2. նախադրյալներ կստեղծվեն գյուղատնտեսության ապահովագրության ամբողջական ներդրման համար, եւ տարիների ընթացքում կավելացվեն նոր ծառայություններ, 3. կկայունանան ծրագրի մասնակից տնտեսավարողների եկամուտները։
Որպեսզի թյուրըմբռնում չլինի, եւ պետությանը հանիրավի չմեղադրենք այն բանում, որ մեխանիզմներ չի ստեղծում, որպեսզի այդքան սպասված ապահովագրական համակարգը մտնի մեր գյուղոլորտ, հստակեցնենք պատճառները։ Բայց նախ ասենք, որ դա չի նշանակում, որ այդ մեխանիզմները չկան։
Այսպիսով՝ պատճառների մասին։ Գյուղատնտեսությունն, այո, ռիսկային ոլորտ է ամբողջ աշխարհում, բայց համեմատության տիրույթում, ցավոք, մենք այստեղ էլ ենք «առաջամարտիկ»։ Միայն մեկ թիվ ասենք պատկերն ամբողջացնելու համար։ Աշխարհում հայտնի 350 բնական աղետներից Հայաստանի Հանրապետության տարածքին առանձնահատուկ են 110—ը։ Դե քանի որ մեր գյուղատնտեսական արտադրությունն էլ, այսպես ասենք, հիմնականում բաց երկնքի տակ է վարվում, ուղղակիորեն կախված է բնակլիմայական, մարդածին եւ տնտեսական գործոններից։ Բացի այդ՝ տարածքներն էլ տարբեր են՝ լրացուցիչ ծախսով ու ջանքերով հանդերձ։ Դրա համար էլ ապահովագրական ընկերությունների համար այլ գրավիչ ոլորտ չէ։
Այնուամենայնիվ, ապահովագրական համակարգը ստեղծելը օր առաջ պետք է, քանզի անհրաժեշտություն է։ Սա ցույց տալու համար էլ թիվ նշենք. Հայաստանում վերջին 6 տարիներին բնական աղետների հետեւանքով գյուղատնտեսությանը հասցված վնասները կազմել են ավելի քան 110 մլրդ դրամ։
Բանն այն է, որ գյուղոլորտում բնական վտանգների թվում կարկուտն առավել ծանրն է։ Կարկուտից տուժում է երկրի գյուղական բնակավայրերի 15—17 տոկոսը։ Կարկուտներն առավել հաճախակի են տեղում Արարատյան դաշտում, Շիրակում, Լոռիում, Տավուշում, Արագածոտնի բարձրադիր գոտիներում, Գեղարքունիքում եւ Կոտայքի լեռնային գոտիներում, միջինը՝ տարեկան 4—5 դեպք։ Յուրաքանչյուր տարի կարկուտի պատճառով վնասվում է հանրապետության այգետարածքների 10—15 տոկոսը, որոշ դեպքերում կարկտահարված տարածքներում բերքի կորուստը 80—100 տոկոս է լինում։ Կարկտահարությունից վնասված բերքը կորցնում է ապրանքային տեսքը, ինչի պատճառով դժվարանում է դրա իրացումը՝ զգալիորեն նվազեցնելով գյուղատնտեսությունում տնտեսավարողների եկամուտները։ Ուժեղ կարկտահարված այգիների վերականգնման համար պահանջվում է առնվազն մեկ տարի եւ լրացուցիչ ֆինանսական ներդրումներ՝ այգիներում լրացուցիչ էտի, պարարտացման եւ ագրոտեխնիկական այլ միջոցառումների համար։
Հիմա՝ գանք այն հարցին, թե ինչ է անելու պետությունը կամ՝ ինչ խնդիրներ պիտի լուծի, որոնք կհանգեցնեն աահովագրական համակարգի ներդրմանը։
Էկոնոմիկայի նախարարությունը տեղեկացնում է, որ գյուղատնտեսության ոլորտի առանձնահատկություններից ելնելով՝ ապահովագրական համակարգի ներդրման համար լուծում են պահանջում մի շարք հիմնահարցեր, որոնք վերաբերում են գյուղատնտեսությունում ռիսկերի գնահատմանը, վերաապահովագրության ներդրմանը, համապատասխան ենթակառուցվածքների ձեւավորմանը, ապահովագրական շուկայի կարգավորմանը, պարտադիր—կամավոր ապահովագրության զուգորդմանը, պետություն—մասնավոր հատված համագործակցությանը եւ այդ բնագավառում պետական աջակցության ուղղությունների, չափերի, մեթոդների ու մեխանիզմների հստակեցմանը։ Զուգահեռ՝ մեր գյուղատնտեսական արտադրության ռիսկերը՝ ըստ ուղղաձիգ գոտիականության եւ տարածաշրջանների (մարզերի, համայնքների), դեռեւս լիարժեք գնահատված չեն, ինչը հիմնականում պայմանավորված է տվյալների սղությամբ, դժվար հասանելիությամբ, երբեմն անվստահելիությամբ ու ենթակառուցվածքների անկատարությամբ։ Ուստի, գյուղատնտեսության ապահովագրության ներդրումը անուղղակի կերպով կնպաստի նաեւ նշված խնդիրների լուծմանը։
Պետք է համակարգի ներդրման խոչընդոտները հասկանալ։ Դրա համար էլ այդ խոչընդոտների, դրանց հետագա խորքային ուսումնասիրության նպատակով միջազգային փորձագետների ներգրավման անհրաժեշտություն էր առաջացել։ Եվ այդ գործը դեռ 2014թ. KfW—ի աջակցությամբ եւ ֆինանսավորմամբ պատվիրակվել է «Բիզնես եւ ֆինանսական խորհրդատվություն» (BFC consulting) շվեյցարական կազմակերպությանը։ Վերջինս էլ ապահովագրական համակարգի ներդրման համապարփակ ուսումնասիրություն է արել, ու պատրաստվել է տեխնիկական առաջադրանք։
Համակարգաստեղծ գյուղատնտեսական ապահովագրական գործընթաց ձեւավորելու նպատակով KfW—ի տնօրենի Հայաստան այցի շրջանակներում ստորագրվել է ՀՀ կառավարության 2017թ. դեկտեմբերի 14—ի որոշմամբ հավանության արժանացած գյուղապահովագրության սխեմայի աջակցման ծրագրի համար 5 մլն 339 հազար 139 եվրո գումարի չափով դրամաշնորհային համաձայնագիրը։ KfW—ի կողմից եւ միջոցներով անցկացվել է միջազգային մրցույթ, որի հաղթող է ճանաչվել միջազգային ընկերությունների կոնսորցիումը։ Վերջինս, համագործակցելով ՀՀ ԿԲ—ի, գյուղնախարարության եւ այլ շահառուների հետ, ուսումնասիրել է գյուղոլորտում առկա խնդիրները եւ միջազգային լավագույն փորձին համապատասխան ծրագիր է մշակել։ Գյուղատնտեսության ապահովագրության ներդրման համար ստեղծվել է հատուկ պատասխանատու կենտրոն՝ «Գյուղատնտեսությունը ապահովագրողների ազգային գործակալություն» հասարակական կազմակերպություն, որն իրականացնելու է գյուղապահովագրության հատվածի ընթացիկ ղեկավարումն ու զարգացումը՝ համակարգելով աշխատանքը հիմնական շահառուների հետ։
Կրկնենք՝ 6 մարզերում իրականացվելիք ծրագիրը փորձնական է, եւ մենք այդ ծրագրի մանրամասներից, պետական աջակցության ձեւից կխոսենք, երբ այն անցնի քննարկումների փուլը։
Բայց որ այն շատ կարեւոր է, հստակ է։ Նախ՝ փորձնական քայլերը ամբողջական համակարգը ճիշտ ներդնելու հնարավորություն կտան, եւ երկրորդ՝ գյուղոլորտում ապահովագրական համակարգը ունենալը պարենային անվտանգության աստիճանի բարձրացման էական քայլ է։

28-09-2019





26-02-2020
Բնապահպանական բաղադրիչը հաշվի չառնելով՝ ավելի մեծ վնասներ ենք կրելու
Հայտնի է ռեկուլտիվացիայի ենթակա 10 առաջնային տարածքների ցանկը

Արմենուհի ...


26-02-2020
Մարզային իշխանությունը չի միջամտում իրավապահ համակարգի գործերին
Ուստի անիմաստ է նրանից նման ծառայություն կամ «օգնություն» ...


26-02-2020
Հայաստանի ազգային հերոս
Էդուարդո Էռնեկյան

Արգենտինահայ գործարար Էդուարդո Էռնեկյանը համարվում է ...


26-02-2020
Բաքվի հայությունը թողել է ավելի քան 92.000 տուն եւ բնակարան
Բռնագաղթածների գերակշռող մասը բարձրագույն կրթությամբ անձինք են եղել

Լիանա ...


26-02-2020
Դեմ ըլլալով՝ կողմ երեւալու արվեստը կամ՝ Ժողովո՛ւրդ, դու հաղթող ես
Սահմանադրական նախատեսվող հանրաքվեն փաստացի բնական լյուստրացիայի ճանապարհ է, ...


26-02-2020
Մարտավարական առումով կարող են տարբեր կարծիքներ լինել
Սակայն հիմնական հարցերում Հայ դատի մոտեցումները համընկնում են



26-02-2020
Կոմիտասն իր ժողովրդի ապագան կապում էր Ռուսաստանի հետ
Վարդապետը՝ Արշակ Չոպանյանին հասցեագրած նամակների հայելիում

Լիանա ՍԱՐԳՍՅԱՆ
l.sargsyan@hhpress.am





26-02-2020
Այսօր Արցախում մեկնարկում է նախընտրական քարոզարշավը
Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը նիստ ...

26-02-2020
Աղդամում մեսխեթցի թուրքերը Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատի դավադրության զոհն են
Փետրվարի 26-ին արցախցիները պետք է հիշատակեն այդ ...

26-02-2020
Ղազարոս Աղայանը շատ էր սիրում ճաշացուցակ կազմել
Դրանք երգիծական, հումորային ...

26-02-2020
Բռնցքամարտիկների պատրաստականությունը լավատեսություն է ներշնչում
Հայաստանի հավաքականի բռնցքամարտիկները ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը -1... -3
ցերեկը 0... +2

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO