Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

27.01.2020
ԵՐԵՎԱՆ


Էրեւանցու Երեւանը

Երեւանյան ամեն պատմություն «մի պատառ համուհոտ» ունի

Թամարա ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ
t.muradyan@hhpress.am


Գյումրեցի, ապարանցի, վանաձորցի...  էրեւանցի, այլ ոչ թե՝ երեւանցի։ Ուշադրություն դարձրե՞լ եք, որ, այսպես ասած, մայրաքաղաքացիներն իրենք իրենց խոսակցականում էրեւանցի են կոչում։ Այդպես երեւի ավելի ջերմ ու «տնական» է հնչում, ու ենթատեքստն էլ սա է՝ «այստեղ եմ ծնվել, այստեղ մեծացել ու այս սառնորակ ջուրն եմ խմում»։
Երեւանի ջուրն ուրիշ է, «համուհոտն» էլ այլ է։ Երեւանն ամեն վայրկյան կարոտելու քաղաք է։ Երեւանյան կարոտը մեծ է հատկապես ավագ սերնդի հոգում։ Այդ սերնդի համար մայրաքաղաքային փողոցներն անգամ դեռ նախկին անուններն են կրում։ Ու նրանցից ճշտված հասցե գտնելը կարող է անվերջ փնտրտուքի վերածվել՝ փողոցների նոր անվանումներին մի տեսակ չեն հարմարվում։ Նրանց համար Սախարովի հրապարակը դեռ Ազիզբեկովի անվան է, Աբովյան փողոցը շարունակում է Աստաֆյան մնալ, Հանրապետությանը՝ Ալավերդյան, ու այդպես շարունակ։ Այդ փողոցներում դեռ «որոնում» են տրոլեյբուսի՝ իրենց երիտասարդությունը հիշեցնող ձայնը, տաքսիների նախկին՝ դեղին գույնը... Այդպիսի «բովանդակությամբ» է նրանց հուշերի քաղաքը։
Իր «բաժին» Երեւանը բավական պատկերավոր է ներկայացրել ՀՀ առողջապահության նախկին նախարար Էմիլ Գաբրիելյանը «Բեկորներ անցյալի հուշերից» գրքում։ 1940—ականների վերջին, ինչպես նա է հիշատակել, հիմնական զբոսավայրը Աբովյանի անվան փողոցն էր։ Մարդիկ քայլում էին դեպի վեր, հետո դեպի վար։ Եթե լավ ֆիլմ էր, ապա «Կինո Մոսկվայի» առաջ էին կուտակվում։ Իսկ այդ տարիներին լավ ֆիլմեր, բժիշկը գրել է,  շատ էին բերում։
Նրա ու ամեն մի երեւանցու երեւանյան պատմության մի պատառ նվիրված է նաեւ Գետառի վարարմանը։ 1947 թ. մայիսյան մի օր մարդաշատ Աբովյանն ամբողջությամբ դատարկվել էր հորդառատ անձրեւի պատճառով։ Անձրեւն այնպես էր գետինը «պատռում», որ անգամ տրամվայներն ու ավտոմեքենաներն էին կանգնել։ Հրապարակն էլ հսկայական լճի էր վերածվել, իսկ ջուրն իր հետ տանում էր այն ամենը, ինչ հնարավոր էր. «Այդ Գետառ գետն էր կատաղել ու դուրս եկել իր հունից՝ ողողելով ու քարուքանդ անելով Երեւանի մի մասը։ Ժողովրդական մի լավ ասույթ կա. «Աստված հեռու պահի նապաստակի քացուց»։ Սա կարծես ասված է հենց Գետառի համար։ Ջրհեղեղը պատճառ էր դարձել մի քանի տասնյակ մարդկանց զոհերի, քանդվել էին բազմաթիվ տներ, ավերվել էին Երեւանի փողոցները»։
Սովետական նշանավոր բանաստեղծ Նիկոլայ Տիխոնովի հուշերն էլ Գաբրիելյանի նկարագրած Երեւանի անցած օրերի մասին են՝ այն ժամանակների, երբ թամանյանական նախագծին հաջորդել էին արդեն շինարարական աշխատանքները՝ քաղաքի գլխին փոշու ամպեր էին, օդն էլ լի էր շինարարական գործիքների աղմուկ—աղաղակով. «Մեզ թվաց, թե քաղաքը գրոհի է ենթարկվել։ Մտանք քաղաքի կենտրոն։ Շուրջբոլորն անսպառ եռանդով աշխատում էին հազարավոր մարդիկ։ Այս ու այնտեղ դեռեւս երեւում էր քանդված տների ներքին պատերի խունացած պաստառը։ Հին պատերը փլչում էին խուլ տնքոցով։ Ամենուրեք երեւում էին ջահել, խանդավառ դեմքեր, վառվող աչքեր։ Կատաղի ճակատամարտն ընդգրկել էր ամբողջ քաղաքը»։
Իսկ մինչ այդ՝ 1860 թվականներին Երեւանը բաղկացած էր մի քանի թաղերից։ «Հին թաղը» կամ Շհարը զբաղեցնում էր ներկայիս Ամիրյան ու Խորենացի փողոցների միջեւ ընկած տարածքն ու շրջակայքը։ «Նոր թաղը» ներկայիս Թումանյանի թանգարանի շրջակայքում էր։ Երեւանի հարավում էր գտնվում Երկաթաղբյուր թաղամասը։ Հնում հիմնականում այդտեղի տուֆն ու բազալտն են օգտագործել, այդ պատճառով կոչվել է նաեւ Քարհանքի թաղ։ Իսկ Ձորագյուղը գրավում էր Հրազդանի ձորի մի հատվածը։ Երեւանի հնագույն թաղերից է նաեւ մեր օրերում պահպանվող Կոնդը։ Ասում են՝ այն հայտնի է եղել նաեւ որպես Ծիրանի թաղ։

19-10-2019





25-01-2020
Ճակատամարտ, որը լավ դաս էր թշնամու համար
Քարին տակի հերոսամարտի 28-րդ տարեդարձը

Դավիթ ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ
d.miqayelyan@hhpress.am


Հունվարի 26-ին ...


25-01-2020
Ադրբեջանի քաղբանտարկյալների հարցը՝ ԵԽԽՎ օրակարգում
Խոշորացույցի տակ կհայտնվի նաեւ Թուրքիան

Լուսինե ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
l.mkhitaryan@hhpress.am


Ստրասբուրգում հունվարի ...


 
25-01-2020
ԱՌՁԵՌՆ ԱՌԱԾԱՆԻ
«Բերնե բերան՝ կելնի գերան

Ասացվածքը պարզում է մարդկային ...


25-01-2020
Գրականագիտությունը, գրականությունը, ժամանակը
Տաղանդավոր գրողներ եւ միջակ գրականություն

Թադեւոս ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
t.khachatryan@hhpress.am


Հնարավոր առարկությունները ...


25-01-2020
Հայ պոեզիայի անլռելի զանգակատունը
Հունվարի 24-ը Պարույր Սեւակի ծննդյան օրն է։ «Պարույր Սեվակ ...


25-01-2020
«Ոստիկանության բարեփոխումների կարեւորագույն նպատակը պետք է լինի ոստիկանություն—քաղաքացի նոր հարաբերությունների հաստատումը»
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մոտ երեկ տեղի ունեցած խորհրդակցության ընթացքում ...


25-01-2020
Քանդակագործի տան ճանապարհի ոդիսական պատմությունը
«Մերօրյա արտառոց իրավիճակներ» շարքից

Օրերս անվանի քանդակագործ Արամ ...



25-01-2020
Ինչպե՞ս կայացավ
32-ամյա Կոմիտասի եւ 29-ամյա Չոպանյանի ...

25-01-2020
Ցանքատարածքների վիճակը մտահոգիչ է
Անցած տարվա հոկտեմբերի վերջին Քաշաթաղի ...

25-01-2020
Կարդարանա՞ն Լիբանանում ճգնաժամը հաղթահարելու հույսերը
«Փրկության խումբը» անցավ ...

25-01-2020
Մենք զբաղված ենք մեր աշխատանքով
Ձգտելով կատարելագործել մեր մարզիկների ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +1... +3
ցերեկը +7... +9

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO