Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

12.11.2019
ԱՇԽԱՐՀ


Կշեռքի ո՞ր նժարն է ներքեւում

Թուրք-սիրիական ճգնաժամի լուծումներն ու շահեկան կողմերը

Թամարա ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ
t.muradyan@hhpress.am


Նախօրեին Սոչիում կայացած Ռուսաստանի եւ Թուրքիայի նախագահների բանակցությունը տեւել է ավելի քան 6 ժամ։ Այդ հանդիպման ժամանակ, թուրքագետ Հայկ Գաբրիելյանի խոսքերով, ըստ էության, ոչ մի արտասովոր պայմանավորվածություն ձեռք չի բերվել։ «ՀՀ»-ի հետ զրույցում նա նշեց. «Կարելի է ասել՝ գրեթե նույն պայմանավորվածություններն են, ինչ ԱՄՆ—ի հետ»։ Նրա խոսքերով, Սոչիի հանդիպումից 3 եզրահանգում պետք է անել՝ Թել Աբյադից Ռաս Ալ Այն գոտին 32 կմ խորությամբ վերահսկելու է թուրքական զորքը։ Դրանից արեւմուտք եւ արեւելք՝ Քամիշլիից բացի, 10 կմ խորությամբ վերահսկելու են ռուսներն ու թուրքերը համատեղ։ Իսկ ահա, նրա բնորոշմամբ, շատ կարեւոր՝ երրորդ կետը հետեւյալն է՝ Սիրիայի քրդերը ամբողջովին դուրս են մղվում Եփրատ գետից արեւմուտք ընկած հատվածից։
Հ. Գաբրիելյանը ԱՄՆ—ի ու Ռուսաստանի պայմանավորվածությունները համադրելով՝ Էրդողանի խոշոր հաղթանակի մասին է բարձրաձայնում, քանի որ կարողացավ Սիրիայի քրդերին զրկել Թուրքիայի համար սպառնալիք լինելուց. «Այդ առումով, դա նաեւ Էրդողանի հաղթանակն է ԱՄՆ—ի ու Ռուսաստանի նկատմամբ, որովհետեւ 2015 թ. Սիրիայի քրդերի ռազմական հաջողությունները, տարածքային ձեռքբերումները Էրդողանին ստիպել են 3 խոշոր զիջում անել ԱՄՆ—ին։ 2016—ին էլ, երբ Էրդողանը ներողություն խնդրեց Պուտինից, դրանում գլխավոր դեր են խաղացել ոչ թե Ռուսաստանի տնտեսական պատժամիջոցները Թուրքիայի նկատմամբ, որոնք թեեւ գործում արդյունավետ էին, այլեւ հիմնական դեր են խաղացել Սիրիայի քրդերի ռազմական հաջողությունները։ Էրդողանը ներողություն խնդրեց Պուտինից, որպեսզի ստանա նրա արտոնությունը՝ Սիրիա մտնելու համար։ Էրդողանը հասավ նրան, որ Սիրիայի քրդերը տարածաշրջանում լծակ, գործոն չեն, եւ նրանց միջոցով ոչ ոք չի կարող ազդել Թուրքիայի վրա»։
Թուրքագետը նշում է նաեւ, որ Սիրիայի քրդերը 2015—2016 թթ., երբ ռուս—թուրքական հարաբերությունները սրված էին, կարելի է ասել, ճակատագրական պահը բաց թողեցին։ Բայց մյուս կողմից էլ նկատում է՝ հարցն այն է, որ Թուրքիան ԱՄՆ—ից եւ Ռուսաստանից պահանջում է կշեռքի մի նժարին դնել իրենց, մյուսին՝ սիրիայի քրդերին ու հասկանալ՝ ումից ավելի շատ օգուտ ունեն։ Թուրքագետն արձանագրում է. «Բնականաբար, երկու երկրներն էլ թուրքական կողմից ավելի շատ օգուտ կարող են ստանալ՝ տարբեր առումներով։ Դրա համար նախընտրում են թուրքական լծակը»։ Ըստ նրա, Սիրիայի քրդերը էլի չհասկացան, որ իրենք պարզապես օգտագործվում են տարածաշրջանային գերտերությունների ու ԱՄՆ—ի կողմից։ Ասում է՝ նրանք սխալ գնահատեցին ժամանակը։
Միջազգայնագետ Սուրեն Սարգսյանն էլ, ամփոփելով վերջին զարգացումը, ընդգծեց, որ այնպիսի լուծում է գտնվել, որով Թուրքիան իր համար ռազմավարական նշանակություն ունեցող չեզոք տարածք կունենա Սիրիայի հետ սահմանին։ «Այն կվերաբնակեցնի Սիրիայի էթնիկ թուրք քաղաքացիներով, ովքեր պատերազմի տարիներին, որպես փախստական, հանգրվանել էին Թուրքիայի տարածքում։ Ռուսաստանն այնտեղ կտեղակայի խաղաղապահ զորքեր կամ ռազմական ոստիկանության զորքեր, ինչպես իրենք են ներկայացնում։ Կողմերը պայմանավորվել են Սիրիայի տարածքային ամբողջականության պահպանման շուրջ, ինչը չափազանց կարեւոր է։ Պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել նաեւ, որ Ասադը շարունակելու է մնալ Սիրիայի նախագահ, եւ որ ամենակարեւորն է՝ ԱՄՆ—ն իր զորքերը դուրս է բերելու Սիրիայից»,— նշեց նա՝ ավելացնելով, որ ժամանակ է տրվել, որպեսզի քրդերը հեռանան այն տարածքներից, որոնք Թուրքիան ռազմական օպերացիայի ճանապարհով վերահսկողության տակ է վերցնում։
Ս. Սարգսյանի խոսքերով, ըստ էության, բոլոր կողմերը, բացառությամբ քրդական կողմի, բավարարված են։ Նրա դիտարկմամբ, սա պատմական այնպիսի փուլ է, երբ կողմերը ավելի քան երբեւէ մոտ են քաղաքացիական պատերազմի ավարտին ու խաղաղության հաստատմանը։
Միջազգայնագետը կարծում է, որ հրադադարը տեւական ժամանակ կպահպանվի. «Գոնե որոշում կա կայացված՝ համատեղ ուժերով ոչնչացնելու «Իսլամական պետության» մնացորդները»։ Ընդգծելով, որ «Իսլամական պետությունը» մարդկության պատմության ամենաազդեցիկ եւ ամենահզոր ահաբեկչական կազմակերպությունն է, միեւնույն ժամանակ մեր զրուցակիցը նկատում է, որ այն բավականին թուլացել է՝ թե ԱՄՆ—ի, թե ՌԴ—ի ու այլ պետությունների կողմից պարբերաբար ենթարկվելով հարձակումների։ «Հիմա իրավիճակն այս առումով այլ է։ Կարծում եմ՝ միասին պետք է պայքարեն «Իսլամական պետության» եւ այլ ահաբեկչական խմբավորումների դեմ, որպեսզի գան ընդհանուր հայտարարի»,– նշեց Ս. Սարգսյանը՝ ավելացնելով, որ այսօր, առավել քան երբեւէ, սիրիական քաղաքացիական պատերազմի ավարտը մոտ է թվում։
ԱՄՆ ներկայացուցիչների կողմից բարձրացվող հարցերի մասով, թե Սիրիայի շուրջ Ռուսաստանի ու Թուրքիայի շփումը վտանգավոր է, կամ՝ նրանց պայմանավորվածություններում բազմաթիվ բաց տեղեր կան՝ միջազգայնագետը նշեց, որ Միացյալ Նահանգներում ոչ բոլորն են ողջունել նախագահ Թրամփի՝ Սիրիայից զորքերը դուրս բերելու որոշումը, գոնե այս փուլում համարելով՝ որ դա կարող է դավաճանություն դիտարկվել քրդերի կողմից։ Այս տարիների ընթացքում քրդերը պայքարել են Միացյալ Նահանգների թշնամիների դեմ՝ ի դեմս «Իսլամական պետության»։ Բայց Սարգսյանը հիշեցնում է, որ տարիներ առաջ, երբ Դոնալդ Թրամփը դեռեւս նախագահի թեկնածու էր, հստակ ձեւակերպել էր իր մոտեցումները՝ ասելով, որ չի պատրաստվում ամերիկյան զինվորականների կյանքը վտանգել այլ պետությունների, շարժումների, զինված խմբավորումների պայքարի արդյունքում։ Ս. Սարգսյանն ասում է՝ սա հստակ մոտեցում է, որի մասին Թրամփը բազմիցս նշել է, եւ զարմանալու որեւէ բան որեւէ կողմի համար չկա։

24-10-2019





12-11-2019
Առկա մարտահրավերներից մի քանիսն արդեն քթներիս տակ է
Հայկական կողմն իրավիճակը շտկելու հստակ գործիքներ ունի

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am




12-11-2019
Իրաքյան ճգնաժամը հաղթահարելու նոր ջանքեր
Բացառված չէ, որ կարգավորումը երկարաձգվի

Էմմա ԲԵԳԻՋԱՆՅԱՆ
e.begijanyan@hhpress.am


Ներքին լուրջ ...


12-11-2019
Առաջաբանի փոխարեն
Կամ՝ երկու խոսք հեղինակից

Սիրելի ընթերցող, մենք սկսում ...


12-11-2019
Սիրիան, Թուրքիան, քրդական գործոնը եւ հայկական հարցը՝ միջազգային նախաօրակարգում
Հայաստանի հեռանկարային արտաքին քաղաքականությունը պիտի կիրառական դարձնել

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am




12-11-2019
Դաշնակցային հարաբերություններ ու ռազմավարական գործընկերություն բոլոր ոլորտներում
Նախագահ Արմեն Սարգսյանը հյուրընկալել է
ՌԴ ԱԳ նախարար ...


12-11-2019
«Հույս ունենք, որ առեւտրաշրջանառությունը կհասնի 2 մլրդ դոլարի»
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է
ՌԴ ԱԳ նախարար ...


12-11-2019
«Երեք կռանը» կրկին «խոսեց»...
Արձագանքելով ստեփանակերտցիների խնդրանքին՝ քաղաքապետ Դավիթ Սարգսյանի հանձնարարությամբ երկու շաբաթ ...



12-11-2019
Մագիստրատուրան՝ բակալավրիատի կրկնությո՞ւն
Հին խնդրի արդիական ...

12-11-2019
Թալիշի նորակառույց դպրոցը բացեց հյուրընկալ դռները
Վերածնված գյուղը գրկաբաց է ընդունում իր ...

12-11-2019
Կպահպանվի՞, արդյոք, ավանդույթը
Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը, ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +18... +20
ցերեկը +25... +27

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO