Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

03.06.2020
ՍՈՑԻՈՒՄ


Պայմանագիրը ստորագրվում է առանց ուսումնասիրվելու

Ի՞նչ խնդիրներ են ծագում գործատու-աշխատող հարաբերություններում

Թամարա ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ
t.muradyan@hhpress.am


Հայաստանում աշխատանք լինելու-չլինելու հարցը երբեք էլ հստակ պատասխան չի գտնի։ Բանն այն է, որ մեկնաբանությունները տարբեր են։ Մեկի համար ցանկացած գործ գործ է, մյուսի համար աշխատանք է համարվում միայն լավագույն պայմաններովն ու բարձր աշխատավարձովը։ Ու հաճախ որեւէ աշխատանքի անցնելիս անգամ չեն էլ կարդում կամ թեկուզ աչքի անցկացնում պայմանագիրը։ Ստորագրում են, ու վերջ։ Իսկ թե հետագայում ի՞նչ խնդիրներ ու հարցեր ի հայտ կգան, չեն էլ փորձում կանխատեսել, կամ էլ թե՝ այդ պահին ոչ էլ հետաքրքիր է. գործը կա՝ բավական է։ «Ինձ ներկայացված պայմանագրերը ես կարդում եմ ամենայն ուշադրությամբ՝ ցանկացած անհասկանալի հարցի համար պարզաբանում խնդրելով»,– ասում է մանկավարժ Արմիկ Խոսրովյանը։ Լեզվաբան Լիլիթ Ասատրյանն էլ նկատում է, որ դեռ մեկ անգամ է պայմանագիր ստորագրել, որի հետ կապված որեւէ խնդիր չի առաջացել, թեեւ ստորագրելուց առաջ այդքան էլ ուշադիր չի կարդացել։
Բայց, ի վերջո, լինում են դեպքեր, երբ գործատու—աշխատող հարաբերությունները համագործակցության ընթացքում կարգավորվում են համապատասխան կազմակերպությունների, նույնիսկ դատարանի միջոցով։ «ՀՀ»—ի հետ զրույցում Աշխատանքային իրավունքների պաշտպանության գրասենյակի իրավաբան Արթուր Նարինյանը տեղեկացրեց, որ այս պահին գրասենյակն աշխատանքային վարույթում 300 ընթացիկ գործ ունի, որից 60—ը դատական գործերն են։
Նրա խոսքերով՝ մեր քաղաքացիները դեռ լիարժեք չեն տիրապետում իրենց աշխատանքային իրավունքներին։ Ասում է՝ հիմնական սխալները պայմանավորված են աշխատանքային պայմանագրի ոչ ճիշտ կնքումով հետ. «Քաղաքացին, որպես աշխատակից, չի կարդում, չի տեղեկանում իր իրավունքներին ու պարտականություններին, պարզապես ստորագրում է պայմանագիրը։    Հիմնական թերությունը լինում է ազատման հրամանի մեջ։ Չի որակվում ճիշտ հոդվածը, չի տրվում ճիշտ մեկնաբանություն, թե որ խախտման համար է աշխատակիցն ազատվում աշխատանքից։ Դա գալիս է նաեւ գործատուների կողմից օրենքներին ոչ պատշաճ տիրապետելուց։ Մեր գործերի մասով հիմնական խնդիրը կապված է աշխատանքային պայմանագիրը լուծարելուց հետո վերջնահաշվարկ չկատարելու հետ»։
Գործատուի՝ սահմանված կարգով աշխատակցին չգրանցելու մասին բողոքներ եւս ստանում են, բայց այդ դեպքում ուղղորդում են Պետական եկամուտների կոմիտե։
Արթուր Նարինյանի դիտարկմամբ, մասնավոր հատվածում իրավունքների ոտնահարման դեպքեր ավելի շատ են լինում, բայց այնպես չէ, որ պետական համակարգում խախտումներ թույլ չեն տալիս։
Իսկ թե գործատու—աշխատակից հարաբերությունները հարթելուց հետո դրանք ի՞նչ զարգացում են ունենում, մասնագետը նկատում է, որ միշտ չէ, որ համագործակցությունը շարունակվում է. «Հիմնական դեպքերում մենք ունենում ենք բարոյական մթնոլորտի հետ կապված հարցեր։ Բայց դեպքեր կան, որ մեծ հաճույքով քաղաքացին շարունակում է աշխատել տվյալ գործատուի մոտ։ Իսկ եթե բարոյական մթնոլորտը գործատուն չի ապահովում՝ այդ դեպքում եւս օրենքի խախտում ենք ունենում, քանի որ աշխատողի նկատմամբ աշխատանքային հետապնդումներ են լինում»։
Մեր զրուցակիցը նկատեց, որ աշխատանքային իրավունքների վերականգնման համար իրենց դիմում են ամենատարբեր աշխատավարձ ստացողները եւ ամենատարբեր գումարների պահանջի դեպքում, ասել է թե՝ ենթադրել, որ պայքարը միայն բարձր թվերի դեպքում է դրսեւորվում, չենք կարող։
Հայաստանյան աշխատաշուկայում ամենատարբեր աշխատանքներն ու վճարներն են շրջանառվում՝ աշխատանքային ամենատարբեր ժամերով։ Աշխատանքի հայտարարություններում երբեմն աչքի են զարնում 24—ժամյա աշխատանքի մասին հայտարարություններ, որոնց դիմաց սահմանված աշխատավարձը զավեշտի է հասնում, օրինակ՝ «պահանջվում է մինչեւ 50 տ. պահակ՝ բարձրակարգ հյուրանոցում աշխատելու համար։ Աշխատանքը 24 ժամ է՝ օրումեջ գրաֆիկով։ Աշխատավարձը՝ օրվա համար 5000 դրամ», կամ՝ «պահանջվում է բենզալիցքավորող, աշխատանքային գրաֆիկը 24 ժամ՝ օրումեջ, աշխատավարձը՝ 6000 դրամ»։
Մինչդեռ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքով աշխատաժամանակի տեւողության հետեւյալ կարգավորումն է նախատեսված՝ աշխատաժամանակի նորմալ տեւողությունը չի կարող անցնել շաբաթական 40 ժամից։ Ամենօրյա աշխատաժամանակի տեւողությունը չի կարող անցնել ութ աշխատանքային ժամից, բացառությամբ նախատեսված դեպքերի։ Աշխատաժամանակի առավելագույն տեւողությունը, ներառյալ՝ արտաժամյա աշխատանքը, չի կարող անցնել օրական 12 ժամից (հանգստի եւ սնվելու համար ընդմիջումը՝ ներառյալ), իսկ շաբաթվա ընթացքում՝ 48 ժամից։
Առանձին կատեգորիայի աշխատողների աշխատաժամանակի տեւողությունը կարող է կազմել օրական 24 ժամ։ Այդ աշխատողների աշխատաժամանակի միջին տեւողությունը շաբաթվա ընթացքում չի կարող անցնել 48 ժամից, իսկ աշխատանքային օրերի միջեւ հանգստի ժամանակը չի կարող պակաս լինել 24 ժամից։ Նման աշխատանքների ցանկը սահմանում է ՀՀ կառավարությունը։
Բայց աշխատակիցները երբեմն այս մասով իրենց իրավունքները շրջանցում են, որովհետեւ օրումեջ աշխատանքային գրաֆիկով, շաբաթվա մեջ աշխատանքային ավելի շատ օրեր են ունենում, հետեւաբար, աշխատավարձի չափն ավելի մեծ է լինում։

02-11-2019





03-06-2020
Բնակարանների շուկայական արժեքի եւ գույքահարկի հավասարակշռումն անհրաժեշտ է
Օրերս կառավարությունն ընդունել է որոշում, որով նախատեսվում է 2021 ...


03-06-2020
ԱԺ-ի դերը սահմանադրական փոփոխությունների հարցում
Ինչ խնդիրներ կան խորհրդարանական կառավարման համակարգի կայացման ճանապարհին



03-06-2020
Հայաստանում հաստատվել է COVID-19-ի 515, մահվան 12 նոր դեպք
Հայաստանում հունիսի 3-ին, ժամը 11:00-ի դրությամբ հաստատվել է կորոնավիրուսային ...


03-06-2020
Մայրությունը չի կարող լինել առօրյա
«Եւ մոռցաք այն մխիթարութիւնն որ ձեզ հետ ինչպէս որդիների ...


03-06-2020
Դիմակ կրելն անհրաժեշտ է, բարեկամնե՛ր
Մի քիչ մարդասեր ու կարգապահ լինելը մեզ չի ...


03-06-2020
Որտե՞ղ է ընկել արտասովոր երկնաքարը
Պարզաբանում է Բյուրականի աստղադիտարանի տնօրենը

«Առհասարակ, եթե ...


03-06-2020
Մտքում՝ Աստված, ձեռքին՝ գրիչ
Հայ անվանի գրող Պերճ Պռոշյանի ծննդյան օրվա առթիվ

Սիրում ...



03-06-2020
Միջնադարյան խազերի վերծանման թեման այսօր էլ է օրակարգում
Հայ երաժշտական մտածողության հիմնական ...

03-06-2020
Ուխտագնացություն Բերդաձոր
Մայիսի 30-ին Քաշաթաղի շրջանի մի խումբ ...

03-06-2020
Լիբիայում հակամարտությունները նոր փուլ են մտնում
Լիբիայում շարունակվում են հակամարտությունները, ...

03-06-2020
Լեւոն Արոնյանի հերթական մեկնարկը
Լեւոն Արոնյանը պատրաստվում է մասնակցել շախմատի ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +12... +14
ցերեկը +26... +28

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO