Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

08.07.2020
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ


ԱՌՁԵՌՆ ԱՌԱԾԱՆԻ

«Ինչքան որ գիտուն լինես,  չիմացածդ մի անգետից հարցրու»

Ասացվածքը ցույց է տալիս, որ թեպետ (ըստ «Լավ է գիտունին գերի, քան անգետին սիրելի» ասացվածքի) գիտունը գերադասելի է անգետից, սակայն պետք չէ բացարձակացնել գիտունի գիտունությունը։
Նախ՝ իմացությունն անսպառ է, իսկ մեր գիտելիքն ամեն պահի սահմանափակ է։ Սոկրատեսը՝ երբեւէ ապրած ամենագիտուն մարդկանցից մեկը, պատահական չի ձեւակերպել իր հավատո հանգանակը. «Ես գիտեմ միայն, որ ոչինչ չգիտեմ»։
Նույնի մասին է Դերենիկ Դեմիրճյանի խորիմաստ մի բառախաղը. «Իմաստուն էի այնժամ, երբ էի հիմար, հիմար եմ ես հիմա, երբ իմաստնացա»։
Այնպես որ, շիտակ գիտունը չի մեծամտանում եւ իր չիմացածը, իրոք, կարող է ու պարտավոր է իմանալ նաեւ անգետից։ Բացի դրանից, մի շարք ասացվածքներ արձանագրում են գիտունին հաճախ բնորոշ միամտությունը. «Խենթը ըսավ, խելոքը հավատաց», «Շատ խելացին ծռուն աղբեր է», «Գիժը մի քար գցեց ծովը, հազար խելոք չկարացին հանել», «Մարդը ինչքան խելքով էղնի՝ թըղ ծռուն խոսք հարցու»։
Լեւոն Շանթի վեպերից մեկի հերոսի համար զրուցակցի խոսքի ասացվածքը յուրատեսակ բանալի է դառնում իրականությունը սթափ վերագնահատելու. «Խենթը ըսավ, խելոքն ալ հավտաց»։ Տիրան փարվեցավ ընկերոջը ըսած առածին։ Եվ իրա՛վ, Արշակ խենթ մը չէ՞ր, իր գաղափարներով հափշտակված մեկը.... Եվ ինքը, որ հիմարի պես կարեւորություն էր տված այդ փախուկի խոսքերուն» («Վերժին»)։
Անգլերենը ուղղակի հիշեցնում է, թե հիմարն էլ կարող է իմաստունին խորհուրդ տալ («A fool may give a wise man counsel»)։
Գիտունը հաճախ անճարակ է, նրա գիտունությունը՝ թերի, միակողմանի. նեղ մասնագիտական բնագավառից դուրս՝ երբեմն այնքան անօգնական, որ, իրոք, անգետին պիտի դիմի։ Գիտունին խեղճացնող մի ավելի խորքային պատճառ կա. ժամանակակից մարդը բախվել է տեղեկույթի ահռելի հեղեղի, չի հասցնում նորանոր տեղեկություններն իմաստավորել, նա գիտելիքը լոկ կուտակում է՝ առանց հասցնելու իմաստավորել եւ ընդհանրացնել։ Այստեղից էլ մեր օրերի արտառոց բնույթը՝ ժամանակակից մարդն ավելի ու ավելի շատ գիտի, բայց ավելի ու ավելի քիչ է հասկանում։
Գիտուն էլ կա, գիտուն էլ։ Համաշխարհային գրականության մեջ գիտունի քանի—քանի կերպար կա, որ անգետից ոչ թե ինչ—որ բան, այլ ամեն բան պիտի սովորի, եթե, իհարկե, գիտակցի իր գիտունության փուչ լինելը։ Զուր չէր Ջոնաթան Սվիֆտը ծաղրում Լապուտայի գիտուններին, որոնք զբաղված էին վարունգից արեւի ճառագայթներ հանելու, հողը խոզերի օգնությամբ հերկելու, խոսակցական լեզվում բոլոր բազմավանկ բառերը միավանկ դարձնելու, ուսուցումը դեղահաբեր կուլ տալով կազմակերպելու, գույնզգույն ճանճերով սարդոստայնը երանգավորելու «գյուտերով»։
Վերջապես, գիտուն լինելը երբեմն նաեւ խանգարող հանգամանք է այն իրադրությունում, երբ հարկ է արագ վճիռ կայացնել։ Նկատված է, որ բազմագիտակ ղեկավարները զիջում են նրանց, ովքեր այդքան գիտուն չեն, սակայն վճռական են ու արագաշարժ։ Լի Յակոկկան ուշագրավ դիտողություն է արել «Մենեջերի կարիերան» ինքնակենսագրական գրքում. լավ կրթություն ստացած որոշ կառավարիչներ վճիռ կայացնելիս ձգտում են խնդրո առարկային առնչվող ամեն ինչ հաշվի առնել, ձեռքի տակ ունենալ հարյուր տոկոսանոց տեղեկույթ, բայց երբ իրոք հավաքում են բացարձակապես բոլոր տվյալները, վճիռն արդեն ուշացած է լինում։
Դրա մասին զգուշացնում է նաեւ առածանին. «Մինչեւ խելոքը մտածի, գիժն իր բանը կը տենա», «Գիտուն աղվեսը էրկու ոտով թալաք կընկնի», «Մինչեւ խելոքը պսակվի, գժին երկու տղա կըլնի», «Մինչեւ խելացին բոբկացավ, ծուռ զգետ անցավ»։
Վալերի ՄԻՐԶՈՅԱՆ
Փ. գ. դ., պրոֆեսոր

28-11-2019





07-07-2020
Գյուղական բնակավայրերում ծնելիությունը կխրախուսվի
Ակնկալվում է մարզերում թեթեացնել նաեւ չաշխատող մայրերի հոգսը



07-07-2020
Թանկարժեք մետաղների արտահանման նկատմամբ քվոտա կսահմանվի
Այն կկիրառվի որոշման ընդունման պահից մինչեւ 2020 թ. ...


07-07-2020
Հայաստանում հաստատվել է COVID-19-ի 349 նոր դեպք․ ապաքինվել է ևս 605, մահացել 12 քաղաքացի
Հայաստանում հուլիսի 7-ի դրությամբ հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության ընդհանուր ...


07-07-2020
Մարդկային հոգին թանկ արժե…
Ավետարանում ասվում է. «Որովհետեւ ով որ կամենայ իր անձն ...


07-07-2020
Մեկ հայ՝ մեկ ոսկի
Կին, ով մահմեդական գերությունից փրկեց հայ որբ մանուկներին



07-07-2020
Նոթեր Շերլոկ Հոլմսի մասին կամ՝ պարող մարդուկների գաղտնիքը
Ամեն մի խնդիր էլ շատ հեշտ է թվում, ...


07-07-2020
Ղեւոնդ Ալիշան–200
Վսեմախոհ փիլիսոփան

«Լսեցի ես բնության ձայնը»։
Հայ երեւելի մտածողի ...



07-07-2020
Հին աշխարհը չեմ տեսել... բայց թողել է նա մի հետք
«Հնագիտությունը շատ խնամքով, ձեռքով հողը ...

07-07-2020
Հարավի կենտրոնական համայնքներում
Դիցմայրին բոլոր հնարավորություններն ...

07-07-2020
ԱՄԷ-ն նախապատրաստվում է տնտեսական ճգնաժամին
Կրճատվել է ավիացիայի համակարգի 105 ...

07-07-2020
ՀՖՖ-ն նախաձեռնել է առանցքային հարցերի քննարկում
Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահ Արմեն ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +19... +21
ցերեկը +32... +34

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO