Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

02.07.2020
ՄՇԱԿՈՒՅԹ


Կոմիտաս վարդապետն ամենուր է

Հայ մեծ երգահանը՝ նկարիչների, քանդակագործների եւ բանաստեղծների ստեղծագործություններում

Լիանա ՍԱՐԳՍՅԱՆ
l.sargsyan@hhpress.am


ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի գիտական խորհրդի որոշմամբ՝ հայագիտական ուսումնասիրությունները ֆինանսավորող համահայկական հիմնադրամի աջակցությամբ լույս է տեսել ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, արվեստի վաստակավոր գործիչ, արվեստագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Արարատ Աղասյանի «Կոմիտասը հայ նկարիչների եւ քանդակագործների աչքերով (կոմպոզիտորի ծննդյան 150—ամյակի առթիվ)» եռալեզու՝ հայերեն, ռուսերեն ու անգլերեն աշխատությունը։
Ինչպես «ՀՀ»—ի հետ զրույցում նշեց գրքի պատասխանատու խմբագիր եւ առաջաբանի հեղինակ, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, արվեստագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Աննա Ասատրյանը, Աղասյանը հանգամանորեն քննության է առել Կոմիտասի ժամանակակիցների ու բարեկամների՝ Գեւորգ Բաշինջաղյանի, Փանոս Թերլեմեզյանի եւ Եղիշե Թադեւոսյանի կտավները, հետագայում կոմիտասականը հարստացրած Մարտիրոս Սարյանի, Գեւորգ Գրիգորյանի (Ջոտտո), Երվանդ Քոչարի, Դմիտրի Նալբանդյանի, Հրաչյա Ռուխկյանի, Հովհաննես Զարդարյանի, Հակոբ Հակոբյանի, Սուրեն Սաֆարյանի, Գրիգոր Խանջյանի, Սարգիս Մուրադյանի, Հենրի Էլիբեկյանի, Ռուդոլֆ Խաչատրյանի եւ էլի շատ—շատերի՝ գեղանկարչական ու գրաֆիկական ստեղծագործությունները, ինչպես նաեւ քանդակագործներ Երվանդ Քոչարի, Արա Սարգսյանի, Նիկողոս Նիկողոսյանի, Սերգեյ Բաղդասարյանի, Խաչատուր Իսկանդարյանի, Ղուկաս Չուբարյանի, Արա Հարությունյանի, Արտաշես Հովսեփյանի, Արտո Չաքմաքչյանի, Լեւոն Թոքմաջյանի, Դավիթ Երեւանցու եւ այլ արվեստագետների աշխատանքները, որոնք Երեւանում են, Էջմիածնում, Փարիզում, Դետրոյթում, Քվեբեկում եւ Սանկտ Պետերբուրգում։ Պատկերագրքում ներկայացված ստեղծագործությունները, Ասատրյանի մեկնաբանմամբ, ունեն պատմամշակութային եւ վավերագրական նշանակություն, գեղարվեստական ակնհայտ արժանիքներ։ Առաջին անգամ համակողմանիորեն ուսումնասիրվել ու լայնորեն ներկայացվել է Կոմիտասի կերպարը հայ նկարիչների եւ քանդակագործների աշխատություններում։
«Կոմիտասն իր ստեղծագործական ոչ երկարատեւ կյանքի ընթացքում ծավալեց բազմակողմանի ու արդյունաշատ գործունեություն՝ մեծապես կանխորոշելով հայ երաժշտության զարգացման հետագա ուղիները։ Մյուս կողմից՝ հայ մշակույթում բացառիկ տեղ ու դեր ունի նաեւ Կոմիտասի կերպարը։ Հայ երաժշտության մեջ ստեղծվեցին նրան նվիրված արժեքավոր ստեղծագործություններ։ Նա այն եզակի հայ կոմպոզիտորներից է, ում կերպարը մարմնավորվեց երաժշտական թատրոնում։ 1969 թ. Էդգար Հովհաննիսյանը գրում է «Անտունի» բալետը, որի լիբրետոն, ըստ Եղիշե Չարենցի «Ռեքվիեմի» ու Պարույր Սեւակի «Անլռելի զանգակատուն» պոեմի, կազմել էր բալետի հայ արտիստ եւ բալետմայստեր, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ Մաքսիմ Մարտիրոսյանը։ Բալետի պրեմիերան տեղի ունեցավ 1969 թ. նոյեմբերի 20—ին Երեւանի օպերային թատրոնում Մաքսիմ Մարտիրոսյանի բեմադրությամբ, Մինաս Ավետիսյանի եւ Ռոբերտ Էլիբեկյանի բեմանկարչությամբ։ Սփյուռքահայ կոմպոզիտոր, խմբավար, մանկավարժ եւ երաժշտական—հասարակական գործիչ Համբարձում Պերպերյանը 1972 թ. գրել է «Requiem Aeternam»—ը (Կոմիտասի հիշատակին)՝ Չարենցի համանուն ստեղծագործության հիման վրա, որը 1975—ին հնչել է Դետրոյթում ամերիկյան պրոֆեսիոնալ երգչախմբի կատարմամբ եւ արժանացել ջերմ ընդունելության»,–նշեց Ա. Ասատրյանը։ «Requiem»—ը հնչել է նաեւ Երեւանում հեղինակի ղեկավարությամբ։
Կոմիտասի կերպարը, ըստ արվեստագետի, խթանեց նաեւ հայ գրականության առաջընթացը։ Նրան են նվիրվել բազմաթիվ չափածո եւ արձակ ստեղծագործություններ, որոնց մեջ բացառիկ տեղ են գրավում Պարույր Սեւակի «Անլռելի զանգակատուն» պոեմն ու Եղիշե Չարենցի «Requiem Aeternam»—ը։ Նշենք նաեւ Գուրգեն Մահարու «Երգ Կոմիտասին», Նաիրի Զարյանի «Կոմիտասին», Վահրամ Ալազանի «Գազել Կոմիտասին», Հովհաննես Շիրազի «Բեյթ՝ Կոմիտասին», Համո Սահյանի «Կոմիտասին», Ազատ Վշտունու «Կոմիտասին», Գեղամ Սարյանի «Դեպի կառափնարան», Վահագն Դավթյանի «Կոմիտաս» եւ այլ չափածո երկեր։ Կոմիտասի կերպարը ներշնչանքի աղբյուր է դարձել նաեւ օտարազգի բանաստեղծների համար՝ Արսենի Տարկովսկի, Պավլո Տիչինա, Կայսին Կուլիեւ…
«Եվ վերջապես, Կոմիտասը նպաստեց հայ կերպարվեստի զարգացմանը։ Նրա կերպարին են անդրադարձել հայ նկարիչներից ու քանդակագործներից շատերը, կերպարվեստի տարբեր տեսակներում ու ժանրերում, թե՛ իր կենդանության օրոք, թե՛ հետագայում։ Հենց այս թեմայի լուսաբանմանն է անդրադարձել Աղասյանը»,–ասաց երաժշտագետը։

28-11-2019





02-07-2020
Առարկայական բանակցությունները հնարավոր են միայն խաղաղ պայմաններում
Հայկական օրակարգն ընդունելի է միջազգային գործընկերների համար

Նախօրեին ...


02-07-2020
Հայկական եւ ռուսական կողմերը միջուկային էներգետիկայի ոլորտում բնականոն աշխատում են
Սկսվում է մեծածավալ պլանային նախազգուշական վերանորոգումը

Հայկական ատոմակայանի ...


02-07-2020
Հայաստանում հաստատվել է COVID-19-ի 593 նոր դեպք․ ապաքինվել է 473, մահացել 6 քաղաքացի
Հայաստանում հուլիսի 2-ի ժամը 11:00-ի դրությամբ հաստատվել է կորոնավիրուսային ...


02-07-2020
Աստծուն հաճելի է քո մեջ տեսնել…
Աստված կամենում է, որ դու ունենաս ամուր հավատք։ Դու ...


02-07-2020
Եթե չպահպանենք կանոնները
Ապա համավարակը հաղթահարելը կդառնա գրեթե անհնար

«Հայաստանի Հանրապետություն» ...


02-07-2020
Ղեւոնդ Ալիշան 200
Աննման առաքինությունը

«Ծագե՜, Հայ հանճար, փայլե՛ բյուր բոցեր,
Իմանան ազգեր,
Թե ...


02-07-2020
Հայաստանում ծխելու դեմ պայքարն առանձնակի կարեւորություն ունի
Պետությունը ծխախոտ արտադրողներին կստիպի իրազեկել դրանց վնասակարության մասին ...



02-07-2020
2019 թ. արձանագրված 7.6 տոկոս տնտեսական աճը լավ պաշար է 2020-ի համար
Գործադիրն իր գործողություններով ...

02-07-2020
Էռնեստ Հեմինգուեյն ու հայերը
«Այստեղ վիճել են Հեմինգուեյն ու ...

02-07-2020
Անգելա Մերկելը կղեկավարի ԵՄ-ն
Եվրոպական երկրների կառավարությունների ...

02-07-2020
Մխիթարյանը մնում է «Ռոմայում». ի՞նչ կփոխվի մրցաշրջանի ավարտին
Իտալական «Ռոման» պաշտոնապես հայտարարել է Հենրիխ ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +17... +19
ցերեկը +31... +33

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO