Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

11.08.2020
ՄՇԱԿՈՒՅԹ


Դաշտենցը, Շիրազը այնտեղ էին՝ Ալեքսանդրապոլի որբանոցում

Բոլորը հաց էին ուտում, պատժվածը անկյունում նստած նայում էր...

Լիանա ՍԱՐԳՍՅԱՆ    
l.sargsyan@hhpress.am


Ամենայն հայոց բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի ուշադրության կենտրոնում է եղել հատկապես Ալեքսանդրապոլի որբանոցը։ Գրականագետ Սուսաննա Հովհաննիսյանը նկատում է՝ այստեղ ապաստանած որբերը հետագայում ամենայն մանրամասնությամբ էին հիշում իրենց առօրյան։ Նրանց հուշերը պարզում են, թե ինչու հենց Ալեքսանդրապոլի որբանոցը դարձավ գրողի հոգածության առարկա։
Նշան Աբրահամյանը պատմում է. «Որբանոցներին անուններ էինք կնքել։ Առաջինը ամենափոքրերն էին՝ ոջլոտներ, հետո՝ վեր—վեր թռչողներ, սրանք լավ լուր էին հասցնում։ Մյուսները՝ խուժաններ, աղքատ—հպարտներ։ Դրա կառավարիչը կին էր։ Դաշտենցը, Շիրազը էդտեղ էին։ Համալսարանի դասախոսների մեծ մասը էդ որբերից էին՝ Նաիրի Զարյանը եւ ուրիշներ»։ Լուսիկ Բալասանյանը ընդգծում է հայ որբուկներին ԱՄՆ տանելու իրողությունը, որը, գրականագետի խոսքով, չէր կարող չանհանգստացնել պոետին. «Ալեքսանդրապոլի որբանոցի մասին Լուսիկը պատմում է. «Իմ եղբայրը կույր էր, չէինք ուզում բաժանվել իրարից, բայց ինձ տարան Լենինական, որտեղ ստեղծված էր աղջիկների որբանոց։ Ամերիկացիները գեղեցիկ, առողջ աղջիկներին ջոկում, տանում էին Ամերիկա... Ես էլ երբեք չտեսա կուրացած աչքերով իմ եղբորը»։
Գրականագետը մեջբերում է նաեւ Վարդգես Ալեքսանյանի հիշատակումը՝ այն չափազանց վատ պայմաններն ու վերաբերմունքը, որն առկա է եղել որբանոցում. «Մեզ փոխադրեցին Գյումրիի որբանոցը։ Մոտ քառասուն հազար որբ կար։ Մեզ տեղավորեցին նախկին զինվորական կազարմաներում՝ ըստ հասակի։ Ես եղել եմ փոքրերի բաժնում։ Այնտեղ եւս մահը շարունակվում էր, քանի որ շենքը չէին վառում, սնունդը վատ էր, ամերիկացիները երբեմն շատ խիստ պատժում էին, զրկում էին հացից։ Բոլորս հաց էինք ուտում, էն պատժվածը անկյունում նստած մեզ էր նայում։ Մենք էլ սառը լոբի էինք ուտում։ Քոսը, տրախուման տարածված էին։ Քյուքյուրդը քսում էին մեր ամբողջ մարմնի վրա եւ կանգնեցնում էին արեւին։ Այնտեղ կար դպրոց, դասատուները հայ էին։ Սահակ վարժապետին շատ էինք սիրում, նա Սողոմոն Տարոնցու հայրն էր։ Աթոռ, սեղան չկար։ Մի որբը մյուսի մեջքի վրա գեղագրություն պիտի գրեր։ Ես սովորում էի գյուղատնտեսական բաժինը։ Օրվա առաջին կեսը սովորում էինք, մյուս կեսը՝ պրակտիկա էր։ Տանում էին հողի հետ աշխատելու»։
Բժնկերտ գյուղից մեծահարուստ գերդաստանից Մաքրուհի Սահակյանն էլ հիշում է, թե ինչպես 8 տարեկան հասակում Դիլիջանի մանկատնից միստր Նելսոնը, միսս Քըմբըլը որբերին տարան Ալեքսանդրապոլ, զորանոցներում տեղավորեցին. «Էնքան շատ էինք, որ մի տեղաշորի վրա երկու հոգի էինք քնում, երկու հարկանի մահճակալներ էին։ Մեզ մթերքով ապահովեցին, հագցրին։ Ամերիկացիները մնացին մեզ մոտ։ Մեզ խնամում էին տիկին Թագուհին, տիկին Նվարդը, օրիորդ Մաքրուհին, Շուշանիկը, Գոհարը, բոլորն էլ վանեցի էին։ Մայրապետները մեզ լողացնում էին։ Ամերիկացիների վրա երգ էին հնարել.... «Միստր Բրաունը եկավ, որբերին հավաքեց։ Չթողեց ոչ մեկին Անտեր, անպաշտպան»։ Ես այնտեղ լավ էի սովորում։ Արդեն գիտեի անգլերեն, ռուսերեն։ Միստր Բրաունը մի օր ինձ կանչեց, ուզեց ինձ Ամերիկա ուղարկել։ Բայց ես չհամաձայնվա»։
Գրականագետը նկատում է՝ ահա թե ինչու Ալեքսանդրապոլի որբանոցի կյանքին քաջատեղյակ բանաստեղծը հենց այստեղից ընտրեց մի քանի երեխա եւ տարավ իր տուն պահելու։
«Պահպանվել է խորհրդային տարիների ականավոր պետական, քաղաքական գործիչ Կարեն Սերոբի Դեմիրճյանի մոր՝ վանեցի Լյուսյա (Լուսնթագ) Կարախանյանի վկայությունը Ալեքսանդրապոլի որբանոցներ կատարած Թումանյանի այցելությունների եւ այնտեղ ծավալած որբախնամ գործունեության մասին։ Այդ վկայությունները կան Կարեն Դեմիրճյանի տիկնոջ՝ Ռիմա Դեմիրճյանի՝ ամուսնուն նվիրված «Հիշատակ» գրքում»,–ասաց Ս. Հովհաննիսյանը։
Շարունակելի

26-12-2019





01-08-2020
682 դեպքով հրդեհների թիվը նվազել է
Սակայն հրդեհավտանգ իրավիճակը կպահպանվի նաեւ օգոստոսին եւ սեպտեմբերին



01-08-2020
Ադրբեջանի էթնիկ քարտեզը
Հայկական տարրը տեւապես եղել է Կովկասի մշակութային շարժիչ ...


01-08-2020
Հայաստանում հաստատվել է COVID-19-ի 291 նոր դեպք․ ապաքինվել է 560, մահացել 11 քաղաքացի
Հայաստանում օգոստոսի 1-ի դրությամբ` հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության ընդհանուր ...


01-08-2020
Հուշապատում
Բինգյոլը... Սեւանի ափին

Սեւանա կղզին Իսահակյանի ամենասիրելի վայրերից ...


01-08-2020
«Ամենատխուր մարդը» կամ անազատության ազատությունը
Վերարժեւորելով Պերճ Զեյթունցյանին եւ նրա ինքնատիպ գործերից մեկը՝ ...


01-08-2020
Հայաստանի «Ինտերկապը» 30 տարեկան է
ՀԽՍՀ ֆիզիկական կուլտուրայի եւ սպորտի պետական կոմիտեի նախագահ Ռուբեն ...


01-08-2020
Կալիսիրի ակումբը՝ Շվեդիայի գավաթակիր
Շվեդիայի ֆուտբոլային գավաթը 8-րդ անգամ նվաճեց «Գյոթեբորգը»։ Ակումբակիցների հետ ...



01-08-2020
Հայաստանում մեկնարկում է հիմնարար բարեփոխումների գործընթաց
68-97 տոկոսով կբարձրացվեն ոստիկանության ...

01-08-2020
ՀԱԷԿ-ում ՊՆՎ-ն ըստ ժամանակացույցի է եւ առանց խոչընդոտների
Հայաստանն ատոմակայանի շահագործման եզակի ...

01-08-2020
Պատմության հետագծով
–1921 թ. օգոստոսի 1-ին ծնվել է Լիլի Չուգասզյանը՝ ...

01-08-2020
Ինֆանտինոն արդեն մեղադրյալ է
Համաշխարհային ֆուտբոլը հերթական ապտակը ստացավ. ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +20... +22
ցերեկը +36... +38

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO