Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

17.02.2020
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ


ԱՌՁԵՌՆ ԱՌԱԾԱՆԻ

«Աղեկ կին՝ չունի գին»

Կնոջ հանրային դերին, ընտանիքին, ամուսնական հարաբերություններին վերաբերող լավագույն ասացվածքներից է։
Տակավին Հոմերոսն է «Ոդիսականում» ձեւակերպել իդեալական ընտանիքի ըմբռնումը. «Եվ արդարեւ՝ չկա ոչինչ ավելի լավ, ազնվագույն ու պանծալի, // Քան այն, երբ միշտ մարդ ու կինն են համաբարո եւ սիրով լի մի հարկի տակ՝ // Ի բերկրություն բարեկամի եւ ի հեճուկս նախանձաբեկ չար թշնամու»։
Իհարկե, տարբեր ժողովուրդների եւ մշակույթների շրջանակներում այդ «համաբարո եւ սիրով լի» համակեցությունը տարբեր ըմբռնում ունի։ Հին հույն հեղինակները, գրեթե միաբերան, խիստ ցածր են գնահատել ամուսնացած կնոջ հանրային դերը, մտավոր կարողությունները, բարոյական հատկությունները, փոխարենը՝ հետերաներին՝ «սիրո քրմուհիներին», օժտել են ամենայն բարեմասնություններով։
«Առաքինի կնոջ» կարեւորագույն հատկություններն են թվարկված Աստվածաշնչում՝ նա օրնիբուն աշխատում է, նրա ճրագը գիշերը չի հանգչում, ընտանիքի բոլոր անդամներին հագցնում, կերակրում է, նա բերանը բացում է իմաստությամբ, ամուսինն ու որդիները չեն դադարում գովաբանել նրան եւ այլն (Առակաց, ԼԱ 10 31)։
Այսինքն՝ «աղեկ կինը» անգին է, բայց ո՞ր դերում՝ մո՞ր, սիրուհո՞ւ, խոհարարուհո՞ւ, ընկերուհո՞ւ, խորհրդատուի՞, զրուցակցի՞, աշխատավորուհո՞ւ, աղախնի՞։ Պատասխանների գունապնակը լայն է։ Գերմաներեն հայտնի ասացվածք կա (հեղինակությունը վերագրվում է Վիլհելմ Բ կայսրին)՝ «Կ»—ով սկսվող չորս բառերից՝ «Kinder, Kuche, Kleider, Kirche», այսինքն՝ կնոջ բաժինն են երեխաները, խոհանոցը, զգեստները, եկեղեցին։ Որպես հակակշիռ՝ գերմաներեն մեկ այլ ասացվածք համընկնում է «Այր ու կին՝ մի մարմին» հայերեն ասացվածքին («Mann und Weib sind ein Leib»)։
Խելացի կինը տան զարդն է՝ ֆրանսերեն ասացվածքի միտքն է («Femme prudente et bien sage est lÕornement du menage»)։
Ըստ ռուսերենի՝ լավ կնոջ հետ դժբախտությունը կես դժբախտություն է, ուրախությունը՝ կրկնակի («թ Ճ«ձՈ«յ Մճշ«յ ղ«Ոճ–»«նղ«Ոճ, Ձ ՈՁՃ«ոՉՎ–ՂՃՂ«յշճ»)։ Մեկ ուրիշը հուշում է կողմերի կապակցվածությունը, թե առանց ամուսնու՝ կարծեք առանց գլխի, առանց կնոջ՝ առանց խելքի («աճմ ՇչՄՁ–ջՉ« ձճմ ղ«ն«Ղս, ձճմ Մճշս–ջՉ« ձճմ չՇՁ»)։
Դժվար է, երեւի, Ջիվանուց ավելի լավ ասել. «Հայ կանանց ենք պարտական, թե որ հայ ենք մնացել, // Եթե ոչ կորել էինք, անդունդ էինք գնացել, Մեր հավատը, մեր լեզուն նրանցով է զարգացել. // Հայ կնոջ սրբությունը ողջ ազգերն են իմացել»։
Խնդիրը մտահոգել է Հովհաննես Թումանյանին։ Ժողովրդի բարոյական եւ տնտեսական կյանքի ճանաչման լավագույն միջոցը նա համարում է կնոջ վիճակի պարզաբանումը։ «Կնոջ վիճակը հայտնում, ցույց է տալիս, ինչպես անհատի, այնպես եւ հասարակության աշխարհայեցողության սահմանը, զարգացման աստիճանը». այս ելակետով շարունակելով մտորումները եւ քննարկելով հայոց ներընտանեկան կյանքը՝ Թումանյանը փաստորեն ձեւակերպում է հեռանկարի խնդիրը՝ կինը պիտի լիարժեքորեն ընտանիքում լինի «մայրը, կինը, կյանքի ընկերը»։
«Աղեկ կնոջ» եւ առհասարակ «աղեկ ընտանիքի» նպատակին կարող ենք հասնել միմիայն սեփական մշակութային հենքի վրա. օտարամուտ գաղափարներն ու վարվելակերպը, որքան էլ տպավորիչ լինեն, անօգուտ են, կարող են նաեւ վնասել։ Ընդհակառակը, հատկապես հայոց առածանին է առաջարկում լուծումներ, թերեւս, լավագույնը համաշխարհային մշակույթի մեջ. «Առյուծը առյուծ է՝ էգ լինի, թե՝ որձ», «Կնիկ՝ կը շինե տնիկ», «Կնիկը տղամարդու հոգին ա», «Կնիկը էրկանի կեսն է», «Կնիկմարդ որ կա՝ մարդու կյանքն ա», «Տղամարդը որ կա՝ դրսի պատ է, կնիկ որ կա՝ ներսի պատ է», «Մեկը թե զանգակ է, մեկել բամբակ պտի ըլնի», «Սրտի սիրած, Աստծու օրհնած», «Սրտի ուզածը սիրուն կըլնի», «Սրտով սիրած յար ըլնի, թող մի քիչ էլ չար ըլնի», «Մարթ ու կնգա գուրծը իրգընքումն է շինվում»։
Վալերի ՄԻՐԶՈՅԱՆ
Փ. գ. դ., պրոֆեսոր

07-02-2020





15-02-2020
Շուկան բաց կլինի նաեւ միջազգային խոշոր ներդրողների համար
Պարտատոմսերի աճուրդային համակարգը թարմացվում է

Լուսինե ՆԱԶԱՐՅԱՆ
l.nazaryan@hhpress.am


Որպեսզի պարտատոմսերի ...


15-02-2020
Հազարների փոխարեն՝ միլիոններ ու քրեական պատասխանատվություն
Շարունակական խստացումնե՛րը կզսպեն տնտեսավարողի ախորժակը

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am

Մենք մեր ...


15-02-2020
Հայաստանի ազգային հերոս
Յուրի Պողոսյան

«Մի անգամ, երբ ջոկատի տղաներով Մեծ ...


15-02-2020
Ի՞նչ կփոխվի ադրբեջանական քաղաքականության մեջ
Ընտրություններից առաջ եւ հետո

«ՀՀ»-ի հյուրն է ԱԺ ...


15-02-2020
Հայաստանն ու Գերմանիան շահագրգիռ են խորացնելու տնտեսական համագործակցությունը
Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է «Ֆրիդրիխ Էբերտ» հիմնադրամ

Աշխատանքային ...


15-02-2020
Խոշոր վթար Նովոսելցովո-Վանաձոր ջրատարում
Փետրվարի 13-ի ցերեկը խոշոր վթար տեղի ունեցավ Նովոսելցովո—Վանաձոր ...


15-02-2020
Տուրիզմը կմտնի Խաչփար
Այստեղ բացվեց ԱՐՏ-թակարդ տուն-արվեստանոցը

ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի (ՄԱԶԾ) ...



15-02-2020
Ինչո՞ւ Չոպանյանը Կոմիտասին խորհուրդ տվեց Կ. Պոլիս հեռանալ
Կամ՝ ինչ պատճառով «Անուշ» օպերան այդպես ...

15-02-2020
Քաղաքական որոշում տնտեսական աճի ակնկալիքներով
Որո՞նք են Հայաստանի եւ Սերբիայի ...

15-02-2020
Սիրիան փոքր մարտադաշտ է
Որտեղ բախվում են բավականաչափ լուրջ ...

15-02-2020
«Սա երկկողմանի համաձայնությամբ որոշում էր»
Փետրվարի 12-ին հայտարարվեց, որ Հայաստանի ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը -1... -3
ցերեկը 0... +2

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO