Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

02.04.2020
ԱՇԽԱՐՀ


Տնտեսական հրաշքը

Ինչպես բրիտանական գաղութից Սինգապուրը դարձավ զարգացած տնտեսություն ունեցող երկիր

Մարտի 23-ին լրանում է Սինգապուրի վարչապետ Լի Կուան Յուի մահվան 5-րդ տարելիցը։ Լի Կուան Յուի՝ արդի Սինգապուրի կերտողներից մեկի մահն առիթ դարձավ ողջ ուշադրությունը կենտրոնացնելու տնտեսական հրաշքի վրա, որը նա ստեղծել է։ Լիի պաշտոնավարման ժամանակ Սինգապուրը միախառնեց քաղաքական ավտորիտարիզմը եւ տնտեսավարման գործընթացում պետության ընդարձակ ներգրավվածությունը։ Նա փոխակերպեց երկիրը՝ «երրորդ աշխարհի երկրից դարձնելով առաջին աշխարհի երկիր»։
Լին քաղաքական պայքար սկսեց Բրիտանիայի գաղութային կանոնների դեմ եւ, վերջիվերջո, 1963 թ. ազգային հանրաքվեի միջոցով միավորվեց բրիտանական նախկին տարածք Մալայզիայի հետ։ Այնուամենայնիվ, ռասսայական խտրականությունն ու գաղափարաբանական տարբերությունները հանգեցրին պետությունների տարանջատման, եւ երկու տարի անց Սինգապուրը դարձավ ինքնիշխան քաղաք—պետություն։ Բրիտանական գաղութից Սինգապուրը դարձավ զարգացած տնտեսություն ունեցող երկիր։ Խորհրդարանական վերահսկողության գործընթացում Լին ընդունեց մերիտոկրատիկ կառավարման համակարգ՝ բարձր արդյունավետություն ունեցող ոչ կոռումպացված կառավարություն եւ քաղաքացիական ծառայություն։ Դրա հետ մեկտեղ քաղաքական գործիչը որդեգրեց մերիտոկրատիան եւ բազմառասսայականությունը՝ որպես կառավարական սկզբունքներ, անգլերենը դարձրեց պաշտոնական լեզու՝ ինտեգրելու իր ներգաղթյալ հասարակությանը եւ ավելի դյուրին դարձնելու առեւտրաշրջանառությունն Արեւմուտքի հետ։ Մինչդեռ դպրոցներում գործում էր դասավանդման երկլեզու համակարգը՝ պահպանելու մայրենի լեզուն եւ էթնիկ ինքնությունը։
Լիի քաղաքական գործելաոճը քննադատվում էր մի շարք քաղաքացիական ազատությունների սահմանափակման համար (ԶԼՄ—ների վրա դրված խիստ վերահսկողություն եւ հասարակական բողոքների սահմանափակում)։ Նա փաստարկում էր, որ նման կարգապահական չափանիշները հարկավոր են քաղաքական կայունության համար, ինչն օրենքի գերակայության հետ միասին նպաստում է տնտեսական առաջընթացին։
Քաղաքական գործիչը մահացել է թոքերի բորբոքումից 2015 թ. մարտի 23—ին, 91 տարեկան հասակում։ Ազգային սուգ հայտարարված շաբաթում 1,7 միլիոն բնակիչ եւ հյուրեր տուրք վճարեցին խորհրդարանում հուշարձանի կանգնեցման համար։ Լի Կուան Յուի հրատապ հանձնարարականներից մեկը Սինգապուրի անկախության մասով գործազրկության խնդիրը լուծելն էր։ Զբոսաշրջությունը նպաստեց, բայց ամբողջովին չլուծեց խնդիրը։ Լին եւ դանիացի տնտեսագետ Ալբերտ Վինսեմիուսը զարկ տվեցին գործարանների շահագործմանը եւ ուշադրությունը սեւեռեցին արդյունաբերության զարգացման վրա։ Մինչ Բրիտանիան 1971—ին «հետ քաշվեց» Սինգապուրից, երկրի առաջնորդը բանակցեց Բրիտանիայի հետ, որպեսզի վերջինս չոչնչացնի նավահանգիստը, եւ բրիտանական ծովային նավահանգիստն օգտագործեց քաղաքացիական շահագործման համար։
Բավական դժվար փորձություններից ու քննադատություններից հետո Լին եւ իր աշխատակազմը հանգեցին այն որոշման, որ Սինգապուրի տնտեսությանը թափ հաղորդելու համար ամենաճիշտ տարբերակը միջազգային կորպորացիաներից օտարերկրյա ներդրողներին ներգրավելն էր։ Կառավարությունն ստանձնեց որոշ արդյունաբերությունների (ինչպես, օրինակ, պողպատի) գործարկումը եւ ավիաուղիների շահագործումը։    Աշխատում էին Սինգապուրը միջազգային ֆինանսական կենտրոն դարձնելու ուղղությամբ։ Օտարերկրյա դրամատերերին վստահեցրել էին, որ Սինգապուրի սոցիալական պայմանները՝ բարձրորակ ենթակառուցվածքներով եւ հմուտ մասնագետներով, հուսալի են ներդրումների համար։ Ներդրողները գնահատեցին Սինգապուրի կառավարության վարած մակրոտնտեսական քաղաքականությունը՝ բյուջեի հավելուրդներով հանդերձ, ինչը հանգեցնում էր սինգապուրյան դոլարի կայուն արժեւորմանը։ Նախկինում Սինգապուրն ունեցել է բավական լուրջ խնդիրներ՝ քաղաքական կոռուպցիայի հետ կապված։ Այս մասով Լին կարծում էր, որ նախարարները պետք է բարձր վարձատրվեին, որպեսզի պահպանեին մաքուր եւ ազնիվ ծառայողականությունը։ 1994 թ. առաջարկեց բարձրացնել նախարարների, դատավորների, քաղաքացիական ծառայողների աշխատավարձերը՝ փաստարկելով, որ դա կնպաստի մասնագետների հմտություններն ու տաղանդը պետական հատվածի համար օգտագործելուն։
Վարչապետ Լի Կուան Յուի կառավարության օրոք Սինգապուրի համախառն ներքին արտադրանքը 1240 դոլարից վերաճեց մինչեւ 18437 դոլարի։ Գործազրկության վիճակագրական սանդղակը 13,5 տոկոսից նվազեց մինչեւ 1,7 տոկոսի։ Արտաքին առեւտուրը 7,3 մլրդ դոլարից բարձրացավ մինչեւ 205 մլրդ–ի։ Սինգապուրի բնակչությունը 1,6 մլն–ից դարձավ 3 մլն։ Սինգապուրի բնակչության գրագիտության մակարդակը 52 տոկոսից հասավ մինչեւ 90 տոկոսի։ Այցելուների հոսքը բավական շատացավ՝ 100.000—ից վերաճելով 5,3 մլն–ի։
Մարիամ ԱՎԱԳՅԱՆ
Վ. Բրյուսովի անվան պետական համալսարանի մագիստրանտ

21-03-2020





02-04-2020
Արցախում ապրիլի 14-ին կանցկացվի նախագահի ընտրության երկրորդ փուլ
ԱՀ համապետական ընտրությունները՝ դիտորդների գնահատմամբ

Նախօրեին մինչեւ ...


02-04-2020
Հաճընցին էլի նույն մարտիկն է՝ պատրաստ կյանքը դնելու հայրենիքի զոհասեղանին
Հաճընի ութամսյա հերոսամարտի 100-ամյակի առթիվ

1920 թ. մարտի ...


02-04-2020
Խրիմյան Հայրիկի սոցիալ-փիլիսոփայական դիտարկումները
4. «Ինքնաշխատ յառաջադիմութիւն»

Մարդոյն կոչումն եւ գործ
շատ մեծ է ...


02-04-2020
Օրվա զարկերակ
Սարդարապատի ճակատամարտից մինչեւ... կորոնավիրուս

Ապրիլյան քառօրյայի ժամանակ հարյուրավոր ...


02-04-2020
Ֆինանսական աջակցություն են ստանում վերջին մեկ տարում Հայաստանում գործող տնտեսավարողները
Առաջնայնություն է տրվում արտադրության միջոցների եւ պարենի ներմուծմանը



02-04-2020
Աշխարհավարակի սոցիա–տնտեսական սանիտարիան
COVID-19-ը անվերապահորեն կփոխի աշխարհը եւ իր լոկալ ու ...


02-04-2020
Հեռավար կրթությո՞ւն, թե՞ առցանց դասախոսություն
Ինչ առանձնահատկություններ ունի կրթության այս եղանակը

Հայաստանում արտակարգ ...



02-04-2020
Հայաստանը ձեռք է բերել 23 օդերեւութաբանական գերժամանակակից ավտոմատ կայան
Այս ոլորտի տեղեկատվությունը հասանելի ...

02-04-2020
Մարդկությունը կշահի միայն միասնականության շնորհիվ
Ինչպիսին կլինի աշխարհը կորոնավիրուսից ...

02-04-2020
Արցախում ընտրությունները մրցակցային էին
Ժողովրդի մեջ ընտրությամբ փոփոխության ...

02-04-2020
Տոկիոյի օլիմպիադան վերջնականապես վտանգված է
Համաճարակի պայմաններում, երբ թվում է մարդկությունը ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +3... +5
ցերեկը +15... +17

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO