Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

05.12.2020
ԼՂՀ


Մայիսի 17-ը Բերդաձորի, 18-ը՝ Լաչին-Բերձորի ազատագրման օրն է

Եվ 1992 թ. այդ օրն իրականացավ Արցախյան շարժման մեր ժողովրդի երազանքը, կոչը՝ ՄԻԱՑՈՒՄ-ը

1991 թ. մայիսի կեսերին «Օղակ» ռազմագործողության շրջանակում խորհրդային 4-րդ բանակի ու ադրբեջանական ՕՄՕՆ-ի միացյալ ուժերը շրջապատեցին Շուշիի շրջանի Բերդաձորի ենթաշրջանի 4 հայկական գյուղ եւ անձնագրային ռեժիմի ստուգում կազմակերպեցին։ Սովորական դարձած այս երեւույթի ընթացքում միշտ էլ խուզարկում էին հայոց բնակարանները, կատարում ձերբակալություններ։ Սակայն 1991-ի մայիսի 15-ինը հատուկ ծրագրով էր՝ հայաթափել այս տարածքը, որը մայր հայրենիքին Արցախը կապող ամենամոտ տարածքներից էր։
Այս ռազմագործողության ընթացքում թուրքերն առավել էին ոգեւորվել՝ ստանալով Կրեմլի բարձր հովանավորությունը։ Մեծ շեն գյուղում իր հղի կնոջը պաշտպանելու համար Անուշավան Գրիգորյանը կյանքով հատուցեց։ Թուրքերը  նրան իջեցրել էին նկուղ եւ գնդակահարել։ Ձերբակալվեցին բոլոր տղամարդիկ, այդ թվում նաեւ Առնո Մկրտչյանը՝ Բերդաձորի ինքնապաշտպանության խորհրդի փոխնախագահը՝ Հին շեն գյուղի ֆիզիկայի ուսուցիչը։ Մինչ Արցախյան շարժումը՝ Առնոն Գորիսում ուսանելիս էր աչքի ընկել իր հայրենասիրությամբ եւ ՊԱԿ—ի ուշադրության կենտրոնում էր։ Բերդաձորի պաշտպանության տարիներին՝ 1988—91 թվականներին, տարածքի փաստացի հրամանատարն էր՝ գաղափարի մարտիկ, հզոր հոգու տեր։
Ձերբակալված տղամարդկանց տարել էին Լաչին եւ Շուշի՝ ենթարկել խոշտանգումների։ Կանանց, երեխաներին, ծերերին մի քանի օր պահել էին ահ ու սարսափի մեջ, թալանել եւ անցկացրել էին սահմանը, հասցրել Գորիսի շրջանի Տեղ գյուղ։ Այստեղ այդ օրերին հանդիպեցի բերդաձորցիներին, մարտական ընկերներիս։ Պատմեցին արհավիրքի մասին։ Հետագայում տղամարդկանց ազատեցին, սակայն Առնոն ու Եղցահող գյուղից Հրաչ Պետրոսյանը, 3 ազատամարտիկ, ովքեր մեղադրվում էին ադրբեջանցի լրագրողուհու եւ խորհրդային զինվորականների սպանության մեջ, Բաքվում դատապարտվել էին գնդակահարության։ Առնոն ու Հրաչը տանջամահ են արվել Բաքվի բանտերում, իսկ 3 ազատամարտիկը տարիներ անց ազատվեցին եւ տուն եկան։ Առնոյի դիակը հետ վերադարձրին, այսօր քաջորդին ամփոփված է հայրենի գյուղի հանգստարանում։ Հրաչը չունեցավ գերեզման։
1991 թ. մայիսի կեսերին նույն ռազմագործողության ընթացքում հայաթափ արվեց Հադրութի շրջանի 4 գյուղ։ Ուղիղ 1 տարի Բերդաձորը մնաց գերության մեջ։ Թուրքերը թալանեցին հայոց բնակավայրերը, քանդեցին Մեծ շեն գյուղի մոտակա Պարին պիժ եկեղեցիներից մեկը։ Թշնամին հավատացած էր՝ արդեն տեր է նաեւ Բերդաձորին, եւ վերջ, Արցախն այլեւս իրենն է։ Սակայն բերդաձորցի շատ ազատամարտիկներ շարունակեցին պայքարել թշնամու դեմ, մասնակից եղան Քարինտակի հերոսամարտին, եւ ընդամենը մեկ տարի անց, Շուշիի ազատագրումից 10 օր հետո՝ 1992 թ. ՄԱՅԻՍԻ 17—ին, Լիսագորն ազատագրելուց հետո, Հայոց ջոկատները մտան Բերդաձոր։ Ազատագրվեց Հայոց ոստանը։ Մյուս օրը թշնամին ճողոպրեց նաեւ Լաչինից ու Զաբուղից։ Մինչ այս՝ մայիսի 16—ին, Գորիսի շրջանի Տեղ գյուղից Մելիքսեթ Պողոսյանի՝ Սյունյաց Մելոյի հրամանատարությամբ գործող ռազմական ջոկատը վերացրեց Տեղի եւ Լաչինի մեջտեղում գործող թուրքական ռազմական հենակետերից մեկը «Թուրուսին խութ» կոչվող տեղանքում։ Եվ 1992 թ. մայիսի 18—ին իրականացավ Արցախյան շարժման՝ մեր ժողովրդի երազանքը, կոչը՝ ՄԻԱՑՈՒՄ—ը։
Այդ օրից հետո ուղիղ 2 տարի շարունակվեց արցախյան գոյամարտը։ Ռազմի ճամփաներին ընկան բերդաձորցի շատ ազատամարտիկներ, որոնց նվիրված հուշահամալիր կա Բերձոր—Ստեփանակերտ մայրուղու աջ կողմում՝ Եղցահող բարձրացող ճանապարհի մոտ։ Լաչինի ազատագրումը Շուշիից հետո մեծ կարեւորություն ունեցավ արցախյան գոյամարտի հետագա ընթացքի համար։ Վերջապես ցամաքային կապ հաստատվեց մեր հայրենիքի 2 հատվածի միջեւ։ 1993 թ. ձմռան սկզբին, Հակարի, Ողջի գետերի ավազաններն ազատագրելուց եւ թուրքից մաքրելուց հետո, կայացավ պատմական որոշում՝ Արցախի Հանրապետության կազմում ստեղծվեց Քաշաթաղի շրջանը՝ Բերձոր (Լաչին) շրջկենտրոնով։
1994 թ. գարնանը Բերձոր եկան շրջանի առաջին բնակիչները, ըստ տեղեկությունների՝ 13 հոգի։ Տարիների ընթացքում շրջանում բացվեցին դպրոցներ, կայացան բնակավայրերը, նոր շունչ ստացան ազատագրված հայոց եկեղեցիները։ Ստեղծվեցին բոլոր կառույցները, որոնք սպասարկում են բնակչությանը։ Յուրաքանչյուր տարի՝ մայիսի 18—ին, մեծ շուքով տոնում ենք Բերձորի ազատագրման օրը՝ որպես ՄԻԱՑՈՒՄ—ի խորհրդանիշ։ Այս տարի, կապված նոր կորոնավիրուսի տարածումը կանխարգելելու հետ, բազմամարդ միջոցառումներ չկայացան։ Սակայն, ինչպես մայիսի 9—ին, այդ օրը նույնպես շրջվարչակազմի կողմից ծաղկեպսակ տեղադրվեց Բերձորի արցախյան գոյամարտում նահատակված հերոսների հուշահամալիրի 3 խոնարհված պատերի մոտ։ Հասարակական կազմակերպությունների, դպրոցների անձնակազմերի, անհատների կողմից ծաղիկներ խոնարհվեցին հուշահամալիրի կոթողների մոտ։ Երկրագիտական թանգարանում կայացավ ոչ մարդաշատ միջոցառում՝ նվիրված նաեւ թանգարանների միջազգային օրվան։ Բերձորի ազատագրման օրվան նվիրված՝ շրջանի դպրոցներում կայացան բաց դասեր, հեռավար այլ միջոցառումներ։
Զոհրաբ ԸՌՔՈՅԱՆ

19-05-2020





04-12-2020
Մոռացվա՞ծ են, արդյոք, Շահումյանն ու Գետաշենը
Դառը պատմությունը կարող է կրկնվել Հադրութի եւ Արցախից զավթած ...


04-12-2020
Թուրքիային կհաջողվի՞ Սիրիայում ավարտին հասցնել քրդական հարցը
Համենայնդեպս, Ջո Բայդենի նախագահության օրոք Թուրքիային նման հնարավորություն դժվար ...


04-12-2020
Զոհերի ընտանիքներն ու հաշմանդամություն ձեռք բերածները աջակցություն կստանան
Խոսքը քաղաքացիական անձանց շրջանակին է վերաբերում

2020 թ. ...


04-12-2020
Թուրքիայի հիմնական նպատակն է օրինական մուտք գործել տարածաշրջան
Այն կյանքի կոչվեց միայն մասամբ

Թուրքիայի նախագահ ...


04-12-2020
Հայկական բոլոր ռեսուրսների մեկտեղումն օրախնդիր է
Մեկնարկել է վճռական՝ դիվանագիտական ճակատամարտը

Արցախյան երրորդ պատերազմում ...


04-12-2020
Ամրապնդել բարեկամությունը, խորացնել համագործակցությունը
Եվ երկու ժողովուրդների հարաբերություններում նոր հեռանկարներ բացել



04-12-2020
Նրա համար արգելանքը առ ոչինչ էր
Վիպասանը՝ ազգային ազատագրական պայքարի մարտիկ ու քարոզիչ

Հայ ...



04-12-2020
Ֆրանսիայի ԱԺ-ն ընդունել է Լեռնային Ղարաբաղի ճանաչման հրատապ անհրաժեշտության մասին բանաձեւ
Ֆրանսիայի Ազգային ժողովն երեկ՝ Արցախի ...

04-12-2020
Հակակոռուպցիոն կոմիտեի ստեղծմամբ
Ակնկալվում է իրավախախտումների բացահայտումը ...

04-12-2020
Արմատական փոփոխություններ են առաջարկվում
Բարձրագույն կրթության եւ գիտության ...

04-12-2020
Բայրամյանը ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստն է պրեմիեր լիգայում
Հայաստանի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան Խորեն ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +2... +4
ցերեկը +4... +7

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO