Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

28.09.2020
ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ


Վերջին շրջանի հնագիտական բացահայտումները

Մեր ազգային ծագումնաբանության վերաբերյալ

Դեռեւս 19-րդ դարում եվրոպական գիտնականների կողմից պարտադրված այն մտայնությունը, թե հայերը եկվորներ են, եկել ու վերաբնակվել են Հայկական բարձրավանդակում, մինչ վերջին ժամանակներս աներկբա իրողություն էր համարվում ոչ միայն այլազգի, այլեւ որոշ հայ գիտնականների համար։ Նավերի հնագիտական բացահայտումները նոր եւ իրեղեն փաստերի հիման վրա հնարավորություն ընձեռեցին վերանայելու եւ սրբագրելու արմատացած այս տեսակետը։
2008—2009 թթ. պեղումների արդյունքում Ներքին Նավերում բացվեց մի հրաշալի մոնումենտալ շինություն՝ փռված շուրջ 300 քառակուսի մետր տարածության վրա։
Ինչպես հետագայում պարզվեց, բոլոր հիմքերը կան այն տաճարական կառույց համարելու։ Մոնումենտալ չորս սրահից բաղկացած կառույցի հարեւանությամբ դամբարաններ են, սրբազան մոխիրը պահելու հորեր, թերեւս՝ ծիսական խարույկի հետքեր։
Ուշագրավ է, որ արիական ծիսակարգը Ներքին Նավերում հավաստված է դեռեւս Ք.ա. III հազարամյակի երկրորդ կեսից։ Արիական ծեսով իրականացված միջին բրոնզե դարի թաղումների հարեւանությամբ հայտնաբերված տաճարական կառույցը, սրան մերձակա թաղումները՝ կատարված զրադաշտական գաղափարախոսության համաձայն, վկայում են, որ դամբարանադաշտը գործել է Քրիստոսից առաջ երրորդ հազարամյակից մինչեւ Ք.հ. 4—5 դարերն անընդմեջ։ Այսինքն՝ հերթագայելով ընդգրկում են միջին եւ ուշ բրոնզե դարերի, Վանի թագավորության, Երվանդյան, Արտաշեսյան, Արշակունիների հարստությունների ժամանակաշրջանները։
Եվ արդեն միանշանակ է, որ այս դամբարաններում թաղման իր ծեսն է արել նույն ժողովուրդը՝ բրոնզե դարից սկսյալ մինչեւ վաղ քրիստոնեական ժամանակները։ Ասել է թե՝ Հայկական բարձրավանդակը հենց հայ էթնոսի բնօրրանն է։ Այս հողի վրա ապրող ժողովրդի պատմությունը չի ընդհատվել հազարամյակների մեջ։
Իսկ մեր կորսված հայրենիքի՝ Արեւմտյան Հայաստանի տարածքներում որքան հնավայրեր կլինեն, որոնց բացահայտումը կամրապնդի այս տեսակետները եւ նոր լույս կսփռի մեր ժողովրդի ծագումնաբանության հարցերին։ Հասկանալի պատճառով մենք դեռեւս չենք կարող մոտենալ դրանց։ Սակայն միջազգային լրատվամիջոցների շնորհիվ, այնուամենայնիվ, ինչ—որ բան հասու է դառնում։
Մի քանի տասնամյակ շարունակ թուրք—գերմանական համատեղ արշավախումբը պեղումներ էր իրականացնում Եփրատի միջին հոսանքում, Գյոբեկլի թեփե (հայերեն՝ Պորտասար), Նովելի թեփե եւ այլ հուշարձաններում։ Հնավայրն ընդգրկում է ամբողջական շրջան։ Հայտնաբերված է տաճարական համալիր։
Ուսումնասիրությունների արդյունքում վեր է ելնում հնագիտական բացահայտումների ապշեցուցիչ աշխարհ։ Երկար ժամանակ գերմանացի գիտնականները լռում էին արդյունքների վերաբերյալ։ Բանն այն է, որ ռադիոածխածնային անալիզի արդյունքները խելքից, մտքից դուրս ժամանակ էին նշում. հասնում էր մինչեւ Քրիստոսից առաջ 11—10—րդ հազարամյակ։
Փաստորեն, այս բացահայտումը տրամագծորեն փոխում է մարդկության պատկերացումը հին աշխարհի՝ մասնավորապես, միջին եւ նոր քարե դարի վերաբերյալ։ Լրատվամիջոցներով սփռվող փաստերը հավաստում են, որ հնարավոր է՝ այստեղ տեղի է ունեցել «պայթյուն», որտեղից եւ տարածվել են մշակութային շատ ու շատ տարրեր։ Եվ դրանց հիման վրա էլ ձեւավորվել է մարդկության ներկայիս քաղաքակրթությունը։
Գոհար ՍԱՐԴԱՐՅԱՆ

20-06-2020





26-09-2020
Կտրուկ քայլ՝ տեղական արտադրությունը պաշտպանելու համար
Արգելվում է Հայաստանի համար ռազմավարական նշանակության սեւ եւ գունավոր ...


26-09-2020
Ճնշում է գործադրվում Կիպրոսի վրա
ԱՄՆ-ը պնդում է այլեւս չարգելափակել Բելառուսի նկատմամբ ԵՄ-ի պատժամիջոցների ...


26-09-2020
Իդլիբը՝ Մոսկվայի ու Անկարայի միջեւ
Ստատուս-քվոն պահպանվում է

Մոսկվան ու Անկարան որոշում են ...


26-09-2020
Էներգախնայողությունը` էներգիայի նոր աղբյուր
Ինչ ներուժ ունի Հայաստանը եւ ինչ քայլեր է ձեռնարկում ...


26-09-2020
Նա՝ մեր անլռելի զանգակատունը
Սերմ էր, որ ընկնելու էր հողի մեջ, որպեսզի հողը ...


26-09-2020
Հումանիտար ականազերծման կենտրոն՝ Արցախում
Հիմնադիրներն արցախյան պատերազմի մարտական սպաներն են

Երկրորդ ամիսն ...


26-09-2020
Ինչպես ենք մենք վայելում Աստծուն
Որպեսզի ընդունենք Աստծուն, մենք պարտավոր ենք դեմքով շրջվել դեպի ...



26-09-2020
«Հայաստանի հետ պետք չէ խոսել ուժի եւ սպառնալիքի լեզվով»
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կառավարությունում ...

26-09-2020
Դավիթ Տոնոյանը ՌԴ-ում ներկա է «Կովկաս-2020» զորավարժության հիմնական փուլին
ՀՀ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանն ...

26-09-2020
ՀՀ նախագահը շնորհավորել է «Ավրորա» մրցանակաբաշխության 5-ամյակը
Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանը ...

26-09-2020
Արոնյանը ձգտում է եզրափակիչ
Լեւոն Արոնյանը երկրորդ հաղթանակը տանելով ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +16... +19
ցերեկը +24... +26

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO