Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

29.10.2020
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ


Աշխարհը ստիպված է լինելու առերեսվել թուրքական վտանգին

Պատմության դասերը դա են հուշում

Վերջին տասնամյակներին միջազգային հասարակական կարծիք ասվածն այլեւս գոյություն չունի, դրանք մնացել են միայն հայտարարությունների մակարդակին եւ որեւէ գործնական նշանակություն չեն ունենում։ Այսօր ականատես ենք լինում, թե ինչպես միջազգային հանրությունն ի զորու չէ կանխելու, կանգնեցնելու Արցախի եւ արցախահայության հանդեպ Ադրբեջանի ռազմական հանցագործություններն ու միջազգային մարդասիրական իրավունքի, մարդու իրավունքների եւ միջազգային իրավունքի բազմաթիվ այլ նորմերի ու սկզբունքների համատարած ոտնահարումը։
Փաստացի միջազգային հասարակական կարծքն այլեւս չունի նման երեւույթները կանխելու ներուժ։ «Ոչնչացվում կամ պղծվում են մշակութային կոթողները, կամ էլ քրիստոնեական կոթողները վերածվում են մզկիթների, բայց այդ երեւույթների նկատմամբ եւս աշխարհը որեւէ լծակ չունի։ Սբ Սոֆիայի հետ կապված դեպքերը նույնպես հենց դրա ապացույցն էին։ Նույն տրամաբանությամբ էլ ռազմաքաղաքական զանազան իրադարձությունների պարագայում եւս այդ կարծիքը դարձել է առ ոչինչ»,- «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթի թղթակցի հետ զրույցում նման կարծիք արտահայտեց ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի տնօրեն Աշոտ Մելքոնյանը։
Տարբեր երկրներ այսօր չեն կամենում ներքաշվել ակտիվ գործողությունների մեջ եւ դեռ շարունակում են բավարարվել դեկլարատիվ հայտարարություններով, սակայն նման գործելակերպն անպտուղ է եւ անարդյունավետ, այն վաղուց սպառել է իրեն։ Մելքոնյանի համոզմամբ`իրադարձությունների հետագա զարգացման պարագայում, Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի լկտի քաղաքականության հետեւանքով, որը կհանգեցնի որոշակի իրադարձությունների զարգացման, այնուամենայնիվ, պետությունները ստիպված կլինեն տեղից շարժվելու, որովհետեւ այդ կրակը պատելու է ամբողջ աշխարհը՝ Եվրոպայից մինչեւ Միացյալ Նահանգներ։
Լիովին կիսում ենք պրն Մելքոնյանի տեսակետը, որ թեեւ Եվրոպան, Միացյալ Նահանգները, Ռուսաստանը կամ մնացած խոշոր միջազգային դերակատարները փորձում են հեռու մնալ Արցախում տեղի ունեցող իրադարձությունների մեջ ներգրավվելուց, միեւնույն է, թուրք-ադրբեջանական տանդեմի կողմից վառած կրակը կհասնի նաեւ իրենց։ Եթե չկանգնեցվի արյունարբու գազանը, դառը պտուղները բոլորն են քաղելու։ Թուրքիայի չափից ավելի մեծ ախորժակին բախվելու են թե՛ Ռուսաստանն ու Իրանը, թե՛ Եվրոպան ու ԱՄՆ-ը, թե՛ Չինաստանն ու մնացյալը։ Աշխարհի քարտեզը Էրդողանը փորձում է վերաձեւել իր նվաճողական նկրտումներին համապատասխան, եւ դա պիտի կանգնեցվի ա՛յս պահին ու այստե՛ղ։ Մինչեւ վերջերս գոյություն ունեցող աշխարհաքաղաքական հավասարակշռությունն այլեւս չկա։ Եթե միջազգային ուժային կենտրոններն ուշքի չգան, ապա աշխարհի քաղաքական քարտեզը կծածկվի արյան գույնի մեջ պատկերված կիսալուսնի մահիկով։
Մեկ անգամ եւս հիշեցնենք՝ երբ 1453 թ. բյուզանդական կայսր Կոնստանդինն օգնության խնդրանքով դիմեց եվրոպական միապետներին, բավարար աջակցություն չստացավ թուրքական հարվածի դեմն առնելու համար։ Արդյունքում ընկավ Կ. Պոլիսը, որի ծանր հետեւանքները զգացվում են առայսօր, արդեն շուրջ 600 տարի։ Իսկ պատմությունը հաճախ է կրկնվում, եթե կատարվածից դասեր չենք քաղում։
Հաջորդ տարի լրանում է Մոսկվայի պայմանագրի հարյուր տարին։ Պատմության ինստիտուտի տնօրենը չի բացառում, որ սրանով Թուրքիան փորձում է ավելի ուժեղ դիրքերից հանդես գալ, եթե պայմանագրի վերանայման հնարավորություն ստեղծվի։ «2015 թվականի ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի օրը, երբ աշխարհը ցավակցում էր մեզ, ճիշտ այդ օրը թուրքերն անամոթաբար նշում էին Չանաքալեի (Դարդանելի) ճակատամարտի հարյուրամյակը։ Տոնակատարությունը հատուկ տեղափոխել էին ապրիլին, որպեսզի համընկնի Հայոց ցեղասպսանության օրվա հետ։ Այսինքն՝ նրանց համար բարոյական որեւէ զսպաշապիկ գոյություն չունի»,- հիշեցրեց պատմաբանը՝ նշելով, որ դա ցույց է տալիս թուրքի նենգ էությունը։
Ճիշտ հարյուր տարի առաջ, 1920 թվականի սեպտեմբերի՝ որոշ տվյալներով 23-ին, մեկ այլ տվյալներով՝ 28-ին, Թուրքիան հարձակվեց Հայաստանի վրա, սկսվեց հայ-թուրքական պատերազմը։ Ըստ Մելքոնյանի` դրանով փաստորեն Թուրքիան ցեղասպանության քաղաքականությունը տեղափոխեց նաեւ Արեւելյան Հայաստանի տարածք։ Թուրքական դիվանագիտության մեջ պատահական քայլեր չկան եւ, հետեւաբար, պատահական չէր նաեւ այն, որ հարյուր տարի անց նրանք ընտրեցին սեպտեմբեր ամիսը։ «Սա կեղտոտ թուրքական ձեռագիր է, որը մշտապես ուղեկցել է նրանց։ Այս վերջին դեպքերը եւս դրա վկայությունն են, դրանով ուզում են հիշեցնել իրենց ոճրագործ ձեռագիրը՝ ազդանշան տալով, որ նույնը կարող է կրկնվել»,- ասաց նա։

Լուսինե ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

16-10-2020





28-10-2020
Թուրքիայի տնտեսությունը կոլապսի առջեւ
Թուրքիան եւ Ադրբեջանը ստիպված կլինեն առերեսվել քաղաքացիական պատերազմին



28-10-2020
Թուրքիան սխալ էր հաշվարկել
Իսկ Անկարան ի վիճակի՞ է իր համար բախումների նոր ...


28-10-2020
Քարվաճառ. Ամրոց Ծար 1
Արդեն նշել եմ՝ Ծարը (նախկինում՝ Զառ) եղել է Արցախ ...


28-10-2020
Հայկական բանակը դեռ ցույց չի տվել իր ողջ զինանոցը
Համանախագահների առանձին փորձերին պետք է հաջորդի նոր՝ միասնական ու ...


28-10-2020
Հայաստանի Հանրապետություն չի մտնում եւ չի կարող մտնել չստուգված, վտանգավոր սննդամթերք
ՍԱՏՄ-ն անցել է վերահսկողության ուժեղացման ռեժիմի

Մի բան ...


28-10-2020
Ադրբեջանաթուրքական դաշինքը հարվածում է Իրանի անվտանգության համակարգին
Իրանից զենք գնելու մասին հայտարարությունը հեռահար նպատակներ է հետապնդում


27-10-2020
Աստծո բոլոր ծառաները պետք է վերցվեն երկրի վրայից եւ հավաքվեն երկնքում
Վեցերորդ փողի հնչյուններից ազատվում են չորս հրեշտակներ, ովքեր պետք ...



28-10-2020
Արցախը կանգուն է մնալու
Որովհետեւ մեր ոգին անկոտրում է, մեր կամքը` ...

28-10-2020
ԱԺ-ն վավերացրեց վարձկանների հավաքագրման, օգտագործման, ֆինանսավորման եւ ուսուցման դեմ կոնվենցիան
ՀՀ Ազգային ժողովը վավերացրեց «Վարձկանների ...

28-10-2020
Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպել է Գարեգին Բ-ի հետ
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը երեկ կառավարությունում ...

28-10-2020
Ջալալ Հարությունյանին փոխարինել է Միքայել Արզումանյանը
Ջալալ Հարությունյանն ազատվել է Արցախի ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +16... +19
ցերեկը +24... +26

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO