Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

24.02.2021
ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ


Թարգմանական գրականության համակարգման խնդիրները

Կամ՝ ի՞նչ ենք թարգմանում եւ ո՞ւմ ենք թարգմանում
Բանաստեղծ, թարգմանիչ Շանթ Մկրտչյանի հետ «ՀՀ»-ի զրույցը թարգմանական գրականության արդի միտումների շուրջ է։ Ի՞նչ է արվում մեզանում այն զարգացնելու ուղղությամբ, ի՞նչ քաղաքականություն է վարվում, որպեսզի աշխարհում ծնված գեղարվեստական գրականության լավագույն նմուշները «խոսեն» նաեւ հայերեն։
-Պարոն Մկրտչյան, այսօր ինչպե՞ս կգնահատեք թարգմանական մեր գրականության վիճակը: Ի՞նչ է թարգմանվում, ի՞նչ չի թարգմանվում: Եվ, ի վերջո, մենք համակարգված թարգմանություն անո՞ւմ ենք, թե` ով պատահի ինչպես պատահի:
-Նախ ասեմ, որ թարգմանական գրականությունն ընդգրկում է հարցերի բազմաթիվ շրջանակներ՝ ներկայացվող ոլորտները, լեզուները, երկրները: Իսկ ինչ վերաբերում է բուն թարգմանական գործին, սովորաբար դա արվում է երկու ճանապարհով` անհատի` թարգմանչի նախաձեռնությամբ, եւ՝ պատվերով: Անվանենք` սոցիալական պատվեր կամ պետական պատվեր. ինչպես կուզենք: Եթե նկատի ունենանք թարգմանիչների նախաձեռնությունը, այն, իհարկե, կա: Նրանք նախաձեռնում են ու առաջարկում: Եվ հաջողությամբ անում են իրենց գործը: Իսկ, որպես քաղաքական կուրս, պետական պատվեր չունենք, չկա:
-Իսկ դա չի՞ ենթադրում, որ կարող են լինել հախուռն, անկազմակերպ թարգմանություններ, հաճախ` իրար կրկնող: Արդյունքում սեղանին կդրվի ո՛չ այն նյութը, որը մեզ անհրաժեշտ է:
-«Հախուռն ու անկազմակերպ» գնահատականն այս թեմայի առնչությամբ ես չեմ ընդունում: Դրան այլ բնութագրում պետք է տրվի: Պարզապես կազմակերպված մոտեցում է պետք այս գործին: Ի վերջո, երկիրն ունի իր արտաքին ու ներքին քաղաքական վեկտորները, այլ երկրների հետ մտնում է տարատեսակ հարաբերությունների մեջ: Իսկ երկրների միջեւ եղած փոխհարաբերությունները պետք է նաեւ ամրապնդել մշակույթով: Ա՛յ, ես կցանկանայի, որ թարգմանական գործի մեջ ելակետը հենց սա լիներ: Եվ միաժամանակ կարողանայինք հայերեն դարձնել աշխարհում լույս տեսնող լավագույն գրականությունը: Այն գրականությունը, որն իր երկրում եւ նրա սահմաններից դուրս գնահատանքի է արժանանում:
-Իսկ մենք այսօր աշխարհից ի՞նչ ենք բերում մեր գրականություն:
-Բերում ենք այն, ինչ վաղուց պետք է ունենայինք, սակայն ժամանակին չենք թարգմանել: Բայց Հայաստանի հնարավորություններն այնքան մեծ չեն, ինչպես Չինաստանի, Ռուսաստանի կամ այլ երկրների: Եվ մեր հնարավորությունների չափով բավական գործ կատարել ենք, այնուամենայնիվ: Եվ քանի որ աշխարհի ունեցածը շատ-շատ է, պետք է կարողանանք այնտեղից ճիշտ ընտրություն կատարել եւ մեր լեզվով ներկայացնել համաշխարհային գրականության գոնե հիմնական արժեքները: Ընդ որում՝ ներկայացնենք եւ՛ արեւելյան, եւ՛ արեւմտյան քաղաքակրթությունների արժեքները:
-Հենց խնդիրն էլ այն է, որ եթե մեր հնարավորությունները սահմանափակ են, ապա պետք է գործենք կազմակերպված ու համակարգված:
-Պետությունը որքան միջամտի ու խրախուսի մարդկանց նախաձեռնությունները, այնքան շատ լավ է: Բայց միանշանակ է, որ թարգմանիչն ինքն է շատ հարցեր որոշում:
-Իսկ այսօր թարգմանվում է առաջի՞ն, թե՞ նաեւ միջնորդ լեզվից:
-Հիմնականում թարգմանվում է առաջին լեզվից: Բայց կան լեզուներ, որ ոնց չենք տիրապետում, մեր երկրում չկան այդ լեզուների իմացությամբ համապատասխան կադրեր, իսկ նման լեզուներով ստեղծված գրականությունը, թեկուզ՝ միջնորդ լեզվից, պետք է թարգմանվի: Հիմա դուք պատկերացրեք` երկու հազար տարի ոչ մի չինարեն իմացող չի եղել Հայաստանում, ինչքանո՞վ է բնական, որ չինական այդ հսկայական կուլտուրան մեր տեսադաշտից դուրս մնա: Այն դեպքում, երբ հարաբերություններ ենք ձեւավորում այս երկրի հետ: Նույնն էլ կարելի է ասել ճապոներենի, վիետնամերենի, կորեերենի եւ ուրիշ այլ լեզուների մասին, որոնք երբեք չեն եղել մեր մշակութային շրջանառության մեջ:
-Մեր պետական քաղաքականության մեջ կա՞ նպատակ, որ պատրաստենք համապատասխան մասնագետների` մեզ անծանոթ մշակութային տարածքները ներկայացնող լեզուների իմացությամբ:
-Առայժմ նման բան չեմ նկատում: Եթե դիտարկենք մեր կրթական համակարգը, ապա այնտեղ արեւելագիտություն կա, բայց դա սահմանափակվում է թուրքերենով, արաբերենով ու պարսկերենով: Պետք է ընդլայնվի շրջանակը: Եվ պարտավոր ենք արդեն մտածել այդ մասին: Սա խնդիր է, որին առնչվելու ենք ուզած, թե չուզած:
-Եվ վերջում՝ թարգմանիչ Շանթ Մկրտչյանն առաջիկայում ինչո՞վ է ուրախացնելու ընթերցողներին:
-Անդրեյ Վոլոսի «Վերադարձ Փանջիռուդ» վեպից հետո թարգմանել եմ պորտուգալացի նշանավոր բանաստեղծ Ֆեռնանդո Պեսսոայի «Քնարերգությունը»՝ Սյուզի Խաչիկյանի կատարած տողացիներով։ Այս հեղինակը ներկայացվում է հայերեն առաջին անգամ։ Տպագրելու այլ գրքեր էլ կան։ Բայց հիմա մեզ համար խնդիրն այս մեծ դեպրեսիայից գուրս գալն է։ Հոգեւոր ուժերը «զորակոչել» եւ ի մի բերել՝ առանց ժամանակ կորցնելու։ Թշնամին հիմա թիրախում է պահելու մեր մշակույթի գանձերը։ Սա մասշտաբային սադրանք է, իսկ դրա դեմ մենք մեծ ուժեր ունենք։

Գոհար ՍԱՐԴԱՐՅԱՆ

23-01-2021





24-02-2021
Ռազմավարական գործընկերության առավել սերտացումը ժամանակի պահանջ է
ՌԴ 102-րդ ռազմաբազայի ընդլայնման անհրաժեշտությունը թելադրված է տարածաշրջանային զարգացումներով


24-02-2021
Սիրիան պահանջում է դադարեցնել ավիահարվածները
Ռուսաստանը, Իրանը եւ Թուրքիան համակարծիք են այդ հարցում



24-02-2021
Անկարան վախենում է, որ Սեւ ծովը կարող է դառնալ «ռուսական»
Թշնամական նավերի այնտեղ հայտնվելը պարզապես ինքնասպանություն է

Թուրքիայի ...


24-02-2021
Իրանում քաղաքական մթնոլորտն «ընտրականացվում» է
2021 թ. հունիսի 18-ին Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում (ԻԻՀ) տեղի ...


24-02-2021
Վերադասավորումների եւ հստակեցումների ճանապարհով
Ինչ փոփոխություններ են եղել կառավարության նախորդ տարվա որոշման մեջ


24-02-2021
Մեր գործերով պետք է փորձենք բարություն քարոզել ու սփռել շուրջբոլորը
Նկարիչների գալիք սերնդին հարկ է քաջալերել, սրտապնդել, որպեսզի կարողանանք ...


24-02-2021
Ինչպե՞ս օգնել երեխաներին՝ ընթերցելու Աստվածաշունչ
«Եւ որ մանկութիւնիցդ սուրբ գրքերը գիտես...»

Գ . ...



24-02-2021
Նիկոլ Փաշինյանը ծանոթացել է ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության ծրագրերին
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը երեկ այցելել է ՀՀ ...

24-02-2021
Արցախի նախագահի խոսնակը պարզաբանել է
Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող ...

24-02-2021
Մայրը միշտ պաշտպանում է իր զավակներին
Իտալիայի Կավրիլյայի (տարածաշրջան Տոսկանա, գավառ ...

24-02-2021
Միանձնյա առաջատարներով
Երեւանում շարունակվում են շախմատի Հայաստանի կանանց ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը -1... +1
ցերեկը +1... +4

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO